معرفی کتاب: درخت پرتقال، تاریخ با سس اضافه!

همشهری جوان: برنارد مالامود آمریکایی البته برای کتابخوان های ایرانی ناآشنا نیست. از ترجمه اولین مجموعه داستان از این برنده پولیتزر به فارسی 23 سال می گذرد و در این فاصله 5 مجموعه داستان از او ترجمه شده است. با اینحال، دوستداران قلم امیر مهدی حقیقت می دانند که ترجمه های او یک چیز دیگر است. از مالامود همواره در کنار ریموند کارور، فیلیپ راث و سال بلو اسم می برند.

زمانی فلانری اوکانر، داستان نویس نامدار در نامه ای به یکی از دوستانش نوشته بود: «نویسنده ای پیدا کرده ام که از هر داستان نویس دیگری، از جمله خودم بهتر است. به کتابخانه برو و کتابی از برنارد مالامود بگیر.»

آنطور که مترجم می گوید داستان های مالامود ویژگی غمبار و خنده دار بودن را بطور توأم دارند و جزییاتی غیرعادی از مسائل عادی زندگی روزمره را بیرون می کشند. کتاب «کفش های خدمتکار» 15 داستان کوتاه از مالامود را شامل می شود که اغلب آنها برای اولین بار به فارسی ترجمه می شوند. برای آشنایی با متن و ترجمه، بخشی از داستان «مرگ من» را بخوانید:

آنها نه تنها فحش می دادند و همدیگر را با زبانشان نابود می کردند، بلکه هر کدام به زبان خودش، چیزهای وحشتناکی نثار دیگری می کرد. مارکوس از لابلای فریادهای جاسیپ به زبان مادری خودش، جسته گریخته می فهمید می گوید چیزی را می برد و روی آن زخم خون آلود کثیف، نمک می مالد و حدس می زد امیلیو هم چیزهایی از همین دست، جیغ می کشد و اینجا بودکه هم غصه اش می گرفت، هم عصبانی می شد.

بارها عقب مغازه می رفت و حرف می زد؛ آنها به تک تک کلمه هاش با علاقه و حوصله گوش می کردند چون مارکوس علاوه بر اینکه مرد مهربانی بود - از چشم هایش پیدا بود - خوش صحبت هم بود و آنها از حرف هاش لذت می بردند. با اینحال و با وجود هر چه گفته بود، همان دقیقه ای که حرفش تمام می شد و پشتش را به آنها می کرد، باز شروع می کردند.

مارکوس با اوقات تلخ برمی گشت جلوی مغازه و زیر ساعت صفحه زرد می نشست که دقیقه ها را تیک تاک کنان فراری می داد و با بدبختی خودش سر می کرد تا وقتی که زمان متوقف می شد و وقت رفتن به خانه می رسید.

عجیب بود که آنها کار هم انجام می دادند. دلش می خواست با یک اردنگی عذر جفتشان را بخواهد ولی نمی توانست فکرش را بکند که مجبور شود دو نفر دیگر پیدا کند که این همه ماهر باشند، زیر دستش کار کنند و مجبور نباشد پول زیادی بهشان بدهد. بنابراین با فکر اصلاح تا حد ممکن، یک روز ظهر امیلیو را که داشت برای ناهار بیرون می رفت، به کناری کشید و پچ پچ کنان گفت: «گوش کن، امیلیو، آدم باهوش اینجا تویی، به من بگو چرا دعوا می کنی؟ چرا این همه ازش بدت می آد، چرا اون این همه ازت بدش می آد؟»

آه چشم ویروسی

لعنتی گوشی رو بردار/ رسول یونان/ نشر مشکی/ 4000 تومان


۴۰ داستانک یا داستان مینی مال از شاعری که شعرهایش هم داستانی است. داستان هایی با اتفاقات روزمره که هر کدام یک ایده با تم شاعرانه هم تویشان جاسازی شده. نمونه اش را ببینید: «مرد به همکارش گفت: من تو را دوست دارم! دخترک پرسید: از چی حرف می زنی؟ مرد جواب داد: از عشق! در درون دخترک، قطعه ای با صدای خفیف آژیر کشید. احساس خطر کرد و بی درنگ گفت: این برنامه برای من تعریف نشده! سپس رویش را برگرداند و رفت. مرد که به اشتباه خود پی برده بود، سعی کرد موضوع را با هیچ کس در میان نگذارد. بیچاره نمی دانست صدایش در اتاق کنترل ضبط شده است. چند روز بعد او را به کارخانه سازنده اش برگرداندند و آنتی ویروسی قوی در قلبش نصب کردند.»

گوش هایم کو؟

شانس/ مارک تواین/ ترجمه علی مسعودی نیا/ انتشارات زاوش/ ۸۰۰۰ تومان

مارک تواین را با کارتون های تام سایر، هاکلبری فین و «شاهزاده و گدا» به یاد می آوریم اما این آقای علاقمند به قایقرانی، یکی از آن طنازهای قهار روزگار هم بوده که همان یکی دوتا داستان طنز کوتاهی که قبلا از او خوانده بودیم (مثل «انحطاط فن دروغگویی») کافی است تا عنوان مجموعه داستان های طنز مارک تواین آدم را به وسوسه و دل ضعفه بیندازد.


طنز تواین، طنزی نیست که شما را به قهقه بیندازد اما طوری است که یک خنده آهسته و پیوسته روی لبتان بنشاند. از آن لبخندهایی که هر وقت یادش می افتید هم رهایتان نمی کند و حتی وسط جلسه خواستگاری هم نیشتان باز می شود.

برای نمونه، جملات پایانی داستان «یک افسانه» را که آخرین داستان کتاب هم هست بخوانید: «اگر میان متن و آینه خیالتان بایستید، همان ذهنیتی را که با خود دارید در متن می یابید. احتمالش هست که گوش هایتان را نبینند اما آنها سر جایشان هستند.»

تاریخ با سس اضافه

درخت پرتقال/ کارلوس فوئنتس/ ترجمه علی اکبر فلاحی/ نشر ققنوس/ ۹۸۰۰ تومان


هر جور که حسابش را بکنید، فوئنتس جزو لیست پنج تا غول ادبیات آمریکای لاتین هست (مثلا کنار بورخس، مارکز، یوسا و نرودا). بنابراین خوب است که حداقل یک کار از او خواند. قبلا با ترجمه های عبدالله کوثری از فوئنتس آشنا بودیم اما از سال پیش که علی اکبر فلاحی سال گذشته رمان «آب سوخته» فوئنتس را مستقیم از زبان اسپانیایی به فارسی برگرداند، یک مترجم جدید هم برای او پیدا شد؛ مترجمی که «درخت پرتقال» دومین ترجمه او از فوئنتس است. کتاب شامل چهار داستان کوتاه از این نویسنده مشهور مکزیکی است و یک جورهایی از بقیه آثار فوئنتس متفاوت است. بخشی از این اثر به شکل گیری مکزیک (طبیعتا از نگاه فوئنتس) پرداخته و در فصل دیگری هم به شکل گیری اسپانیا اشاره شده؛ یعنی داستان عملا بر پایه اطلاعات تاریخی است؛ همراه با کمی تخیل و می شود گفت یک رمان تاریخی است.