۵ لحظه سینمایی خاص که با صدای هایده آبرومند شدند

برترین‌ها: در میان همه شکاف‌های  اجتماعی و فرهنگی که جامعه ایران را به اردوگاه‌های مختلف تقسیم کرده، و در فرامتن جهان سیاست، شاید کمتر نامی را بتوان پیدا کرد که تا این اندازه مورد اجماع باشد؛ از هایده صحبت می‌کنیم، خواننده‌ای که فراتر از سلیقه، نسل و گرایش‌های فکری، صدایش به بخشی از حافظه جمعی ایرانیان تبدیل شده است. حتی کسانی که هیچ‌گاه مخاطب جدی آثار او نبوده‌اند، دست‌کم چند ترانه‌اش را از بَر هستند یا در مقطعی از زندگی‌شان با صدای او خاطره‌ای به یاد دارند.

از سویی دیگر، مرگ زودهنگام هایده و ماندگاری آثارش، به مرور جایگاهی ویژه برای او در فرهنگ عامه ایران ساخته؛ جایگاهی که کمتر هنرمندی توانسته به آن نزدیک شود. حالا و در شرایطی که فضای فرهنگی نسبت به گذشته انعطاف بیشتری پیدا کرده، نام و آثار او بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار گرفته است. از خوانندگان و برنامه‌سازان گرفته تا اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی، بسیاری تلاش می‌کنند با ارجاع به هایده، بازخوانی آثارش یا حتی استفاده از میراث او، مخاطب بیشتری جذب کنند و برای خود اعتبار و آبرویی دست‌وپا کنند.

در ادامه نگاهی داریم به چند مورد از آن‌هایی از نام و میراث هایده وام گرفته‌اند:

رهایم کن - زهر جدایی

همنشینی حسن معجونی و هوتن شکیبا، برگه‌های پاسور و اولین تجربه مخاطب با  هایده در نمایش خانگی؛ پلان‌های مربوط به شخصیت "ناصر خان" (حسین معجونی)-که توانست اتفاقا بخش قابل توجی از مخاطبان پرشمار سریال را همراه خود کند - شاید بهترین نقطه برای شنیده شدن صدای هایده بود؛ البته که ترانه هم انگار پس از این سکانس دوباره بیشتر شنیده شد.

ترانه اما تماما ساخت یک نفر است؛ محمد حیدری، از قطب‌های موسیقی معاصر ایران که تولید ترانه، ملودی و تنظیم اثر را در گوشه مخالف سه‌گاه به عهده داشته، با یک اینتروی دلنشین و یک اوج به‌یادماندنی: 

بگو که تو هم روزها را بهر مردن می‌شماری می‌شماری / می‌دونم تو هم هیچ امیدی به دیدار دیگر نداری

کلاغ - تو که نیستی

به تازگی سریال جدید مهدویان که در حال و هوای پیش از انقلاب می‌گذرد با انتشار قسمت نخست دیده شده. کارگردان در اینجا تلاش کرده به واسطه مکالمه محسن قصابیان و هادی حجازی‌فر گریزی به ترانه "تو که نیستی" هایده بزند؛ جالب اینجاست که در توضیحات نسخه رسمی منتشرشده ترانه توسط ناشر، حق نشر اثر به سال ۱۹۸۴ (پس از انقلاب) و آلبوم "یا رب" همراه با ابی و داریوش نسبت داده شده، اما انتشار آلبوم و عرضه رسمی این قطعه در منابع موسیقی این قطعه را در آلبوم «روزهای روشن» با تاریخ انتشار ۱۹۹۲ (۱۳۷۰/۱۳۷۱) ثبت کرده‌اند.

اما جدای از گاف سازندگان سریال، شعر  لیلا کسری (هدیه) و ملودی فرید زلاند به خوبی در کنار هم نشسته و منجر به خلق ترانه‌ای شده که حافظه جمعی یک ملت را تغذیه می‌کند:

دستم از دست تو دور این شروع ماجراست / روز و شب هفته و ماه قصه‌های غصه‌هاست

پل چوبی - سوغاتی

این سکانس از پل چوبی هنوز هم ارجاع‌پذیر است؛ به خصوص در اینستاگرام فارسی. لحظه‌ای یگانه در زمان اکران فیلم(دو سال پس از تولید در سال ۹۲ اکران شد). ملاقات همکلاسی‌های سابق با استادی جنجالی که از قضا دلباخته یکی از شاگردان است و البته شاید بتوان گفت شروع اتفاقات غیرمنتظره در فیلم هم از همین نقطه رقم می‌خورد.

"سوغاتی" در ماه‌های پایانی حضور هایده در ایران ساخته شد؛ شعر اردلان سرفراز، ملودی محمد حیدری و تنظیم ناصر چشم‌آذر که البته به خاطر اتمسفر خاص و تنظیم مدرن‌تر نسبت به آثار پیشین هایده و ترانه‌ای که به شکلی تکرارنشدنی در خدمت موسیقیِ اثر است، توانسته از هر دریچه و محدودیتی خود را به جایی که باید برساند:

وقتی میای صدای پات از همه جاده‌ها میاد / انگار نه از یه شهر دور که از همه دنیا میاد

داریوش - تو ای ساغر هستی

اما هادی حجازی‌فر در اثری دیگر هم با صدای هایده دیده شده؛ سریال داریوش که البته به دلیل ضعف‌های خاص خود نتوانست موفقیت "پوست شیر" را تکرار کند و شاید اصلا همین که هایده در این سریال خوانده نوعی کسب آبرو برای اثری‌ست که حجازی‌فر در بی‌تجربه‌ترین ورژن خود به عنوان کارگردان ساخت.

"ساغر هستی" ترانه‌ای قدرتمند از آلبوم مشترک هایده با مهستی، معین و بهرام فروهر است؛ با شعری از هما میرافشار و ملودی جمشید شیبانی که البته تماشای نام شهرداد روحانی هم به عنوان تنظیم‌کننده اثر جلب توجه می‌کند:

تو ای ساغر هستی به کامم ننشستی / ندانم که چه بودی ندانم که چه هستی

جوکر - نرگس شیراز

بخشی از رئالیتی‌شوی جوکر که با حضور اختصاصی زنان هنرمند  برگزار شد به همخوانی ترانه "نرگس شیراز" توسط جمعی از بازیگران اختصاص دارد که البته نکته قابل توجه آن، عدم سانسور این بخش توسط ناظران ساترای صداوسیماست. اجرای این ترانه توسط بازیگران نیز اساسا نکته خاصی برای تحلیل ندارد و مثل سریال داریوش باید آن را معتبرشده دانست.

اما ترانه محصول سال 1363 است، شعر لیلا کسری، ملودی فرید زلاند و تنظیم منوچهر چشم‌آذر. یکی دیگر از ترکیب‌های قوی پاپ فارسی که منجر به خلق ترانه ماندگار "نرگس شیراز" شد:

برو که بی حقیقتی، تو قلبِ من جات نیست / اون قدر از تو دور شدم که دیگه پیدات نیست