زعفرانیه از دست رفته و آدم هایش

برترین ها - محمودرضا حائری:

• اتفاق
• گلی ترقی
• انتشارات نیلوفر
• چاپ اول پاییز 93

پیش از شروع رمان با این جمله از دموکریت مواجه می شویم: «تمام زندگی حاصل ضرورت است و اتفاق» اولین اتفاق مهم در این رمان ناپدید شدن معشوق پسری نوجوان است؛ پس از آن این سلسله اتفاق ها است که به این رمان شکل می دهد.

گلی ترقی راوی تهرانی است که برای نسل بچه های انقلاب ناشناخته است. دورانی که زعفرانیه مملو از باغ و خانه های اعیانی بود. دورانی که می شد در سر پل تجریش هوایی تازه کرد. ما نه تنها زعفرانیه و تجریش پنجاه سال پیش را نمی شناسیم بلکه هیچ تصوری ازساکنانش، خلق و خو، سرنوشت و آرزوهایشان هم نداریم.

ترقی که خودش بچه شمیران است روای شیرین و خوش سخنی است که با روایت جاندار و طنزآمیزش شمیران آن دوران و آدم هایش را برای ما زنده می کند. زندگی پر ماجرا و تلخ آنها نگاه پر امید و با نشاط راوی را عوض نمی کند.

محور قصه ی «اتفاق» زندگی یک خواهر و برادر دوقلو است. نادر و شادی این دو کودک خوشحال و مرفه در دهه بیست شمسی در خانواده ای آرام و متجدد بزرگ می شوند. ایام خوش دوران کودکی سپری می شود. به نظر می رسد این خواهر و برادر شاد و بازیگوش از همدیگر جداشدنی نیستند تا این که نادر عاشق می شود..


نادر مسحور دختری می شود که بچه محل شان است. به کمک شادی پی می برد که خانه «تانیا» کجاست و بعد از آن با همراهی خواهرش با تانیا دوست می شود. تانیا دختری سرکش و تودار است دوقلوها اطلاع چندانی از زندگی او ندارند. برخلاف نادر که سر به زیر و آرام است تانیا ماجراجو و شیطان است. پس از مدتی به راحتی مهار نادر را در دست می گیرد و هرطور که می خواهد با او رفتار می کند. با این همه، آن دو از کنار هم بودن خوشحال هستند اما دوران وصال به سرعت سپری می شود و یک روز ناغافل تانیا و مادرش محله را ترک می کنند.

رفتن تانیا اولین اتفاق مهم رمان است. پس از آن نادر بی تاب می شود. طاقت مدرسه رفتن ندارد. پدربرای این که او را از حال و هوای عاشقی خارج کند؛ تصمیم می گیرد نادر را برای ادامه ی تحصیل به امریکا بفرستد. نادر با تردید و اضطراب از خواهرش دل می کند. جدایی برای دوقلوها عذاب آور است اما به روی خودشان نمی آورند. پدر تصمیم دارد سال بعد شادی را هم به امریکا بفرستد.

شادی روزهای جدایی را می شمارد تا این یک سال تمام شوند اما در این میان پدر فوت می کند.
پس از این اتفاق روایت نادر را می خوانیم. او وارد شهری کوچکی در ایالت آیووا می شود. در این شهر آشنایی خانوادگی دارد که با او هم خانه می شود. اما علیداد پس از مدتی آن شهر کوچک را به مقصد نیویورک ترک می کند.


نادر می ماند و به تحصیل ادامه می دهد در این میان دختری امریکایی به آرامی او را به سمت خودش می کشد و پس از مدتی نادر ناچار می شود که با او ازدواج کند. نادر با این که راضی نیست با این دختر روستایی ازدواج کند اما تن به قضا می دهد. روحیه ملاحظه کار و منفعل او اجازه می دهد که اتفاق خودش بیفتد. روایت زندگی نادر پس از این سلسله ای از اتفاقاتی است که ناگزیر روی می دهند....

پس از آن، قصه دوباره به شادی رو می کند. شادی در ایران وقایع مهمی را پشت سر می گذارد مرگ پدر، دوری برادر و پس از آن بیماری مهلک مادر و در کنار آنها سیل وقایع اجتماعی اخیر ایران: انقلاب، جنگ، و.....

اتفاق شرح این جدایی هاست که به نظر می رسد آدم ها در ایجادشان چندان نقشی ندارند. سرانجام اما پس از این دوران طولانی و دشوار این دوقلو دوباره به یکدیگر می پیونند در زعفرانیه ای که دیگر نقشی از گذشته ندارد....