آشنایی با کشورهای صاحب سبک در سینما: ارمنستان

همشهری آنلاین - مهدی تهرانی: سینمای کشورهای جزو شوروی سابق اگرچه دارای بودجه فرهنگ عمومی بودند اما به دلیل فضای بسته و اختناق مرسوم دولت کمونیستی؛ آنچنان در سینما پیشرو و پیشگام نیودند.

با این حال ارمنستان نسبت به دیگر جمهوری‌های شوروی سابق از دو منظر در زمینه‌ی سینما رشد داشته‌است:

اول اینکه استودیوهای دولتی برای ساخت و سازهای سینمایی بسیار زود در این سرزمین سرو شکل گرفت و دیگر آنکه استعدادهای نابی از دل سینمای ارمنستان قد علم کردند که تا پایان کار سیستم حکومت کمونیستی توانسته اند کارکنند.

بعد از فروپاشی این حکومت نیز؛ جمهوری ارمنستان روند تولید فیلم را ادامه داد اما متاسفانه اوضاع نابسامان مالی دولت باعث گردیده تعداد تولیدات سینمایی بسیار کم باشد.

اولین استودیوی سینمایی دولتی در سال ۱۹۲۴ در ایروان پایتخت ارمنستان پایه گذاری شد و در ماه مارس همان سال با نام آرمن فیلم به بهره‌برداری رسید. که البته عمده‌ی این تولیدات فیلم‌های چند حلقه‌ای خبری و یا گزارشی بودند.

با این حال ظهور یک کارگردان ارمنی به نام هامو بیک نظریان( ۱۸۹۱-۱۹۶۵) در آن سالها باعث شد تا این استودیو جانی بگیرد و سرانجام در سال ۱۹۲۵ اولین فیلم صامت و سیاه و سفید ارمنی به نام " ناموس" توسط او تولید و کارگردانی شد.

ده سال پس از این، بیک نظریان در سال ۱۹۳۵ اولین فیلم ناطق تاریخ سینمای ارمنستان را ساخت. این فیلم که "پپو" نام دارد در واقع دریچه‌ای گشود تا استعدادهای دیگر سینمای ارمنستان به خودباوری برسند.

بین سالهای ۱۹۴۰ تا ۱۹۵۰ خبری از تولید و ساخت ساز داستانی نبود اما با پایان گرفتن جنگ جهانی دوم کم کم تولیداتی مستند و گزارشی توسط آرمن فیلم ساخته شد.

در دهه ۶۰ اما با ظهور سرگئی پاراجانف(۱۹۲۴-۱۹۹۰) ، سینمای ارمنستان نه تنها جانی تازه گرفت بلکه آثار او باعث گردید سینمای این کشور جهانی بشود.

آنچه پاراچانف طی سالهای ۱۹۶۴ تا ۱۹۹۸ کاگردانی کرد حداقل به سبب نام و امضای او اجازه شرکت در هر جشنواره‌ای را داشت.پاراجانف که تقریبا پیرو اصول فیلمسازی کارگردانانی نظیر تارکوفسکی و پازولینی بود به همین شیوه آثارش را در سینمای هنر ی و شاعرانه دنبال می کرد تا جائیکه ساخته‌ی ماندگار او به نام رنگ انار محصول ۱۹۶۸به نوعی شناسنامه سینمای ارمنستان تاکنون شناخته می گردد.

از هم نسلان سرگئی پاراجانف که به نوعی سینمای ارمنستان را بین دهه های ۶۰ تا ۸۰ میلادی راهبری می کردند، هنریک مالیان(۱۹۲۵-۱۹۸۸)؛ فرونزه دوفلاتیان(۱۹۲۷-۱۹۹۷) و نسل بعدی افرادی مانند آرتاواز پلشیان و ادموند کسایان قابل ذکرند.در حال حاضر مهمترین و معروفترین فیلمساز ارمنی تبار آتوم آگویان است.

سینمای حال حاضر ارمنستان سالیانه حدود ۵ فیلم بلند سینمایی تولید می‌کند و تقریبا دوبرابر همین مقدار نیز به آثار کوتاه داستانی اختصاص دارد.