بازیگرانی که در فیلم های تاریخی–مذهبی درخشیدند

هفته نامه همشهری جوان - محمد صابری: فرمول اصلی همواره این است که شانس دیده شدن یک اثر هنری به خصوص در مدیوم سینما و تلویزیون با حضور یک چهره شناخته شده و به اصطلاح مرسوم، «ستاره» بالا برود و همواره این یکی از اصول پذیرفته شده برای انتخاب ترکیب بازیگران یک فیلم یا سریال محسوب می شده است.

این قاعده اما استثنائاتی هم دارد. کم نبوده اند آثاری که بیش از ویترین بازیگران، به واسطه ساختار و روایت مورد توجه قرار گرفته اند و این گونه چرخه ستاره سازی صورتی معکوس پیدا کرده و چهره هایی گمنام با حضور در این دست آثار ردای ستارگی بر تن کرده و به شهرت رسیده اند.

در این گزارش مختصر به بازخوانی کارنامه چهره های کمتر شناخته شده ای در عرصه بازیگری سینما و تلویزیون می پردازیم که به واسطه حضور در یکی از سریال ها و فیلم های تاریخی - مذهبی در کانون توجه قرار گرفته و مشهور شده اند. برخی از این بازیگران این حضور و درخشش را تبدیل به سکوی پرتابی برای ادامه مسیر حرفه ای خود در عالم بازیگری کرده اند و عده ای هم قدر این دیده شدن و شهرت را ندانسته و آرام آرام از ویترین توجه رسانه ها دور مانده اند. این بازخوانی محدود به مهم ترین چهره هایی است که از دل روایت های تاریخی - مذهبی سیما و سینما متولد شده اند.

ویشکا آسایش

امام علی (ع)/ داوود میرباقری/ 1375

* با کدام اثر معروف شد؟ نه فقط در همان مقطع پخش سریال که هنوز هم سریال «امام علی [ع)» برای بسیاری با خاطره کاراکترهایی همچون مالک اشتر، عمروعاص، معاویه و قطام ماندگار شده است.

* نقشش چه بود؟ نقش «قطام» ویژگی های قابل توجهی در فیلمنامه داود میرباقری داشت؛ کاراکتری که طبعتا به نسبت چهره های کلیدی تاریخ اسلام، به شدت حاشیه ای محسوب می شد اما به عنوان قطب منفی روایت درام سریال، فضای بسیاری برای عرض اندام در روایت پیدا کرد.

* چطور کشف شد؟ از کشفیات محمدرضا شریفی نیاست. درباره این ماجرا در گفتگویی با آسایش مفصل صحبت کرده ایم و خودش نکات جالبی درباره انتخابش برای این سریال گفته است.

* بعد از شهرت چه کارنامه ای داشت؟ آسایش اگرچه با آشنایی دایی اش وارد عرصه بازیگری شد اما انتخبا های هوشمندانه به خصوص در سینما او را آرام آرام تبدیل به بازیگری تمام عیار کرد که حالا سیمرغ بهترین بازیگری برای فیلم «ورود آقایان ممنوع» را هم در کارنامه حرفه ای خود دارد.

* مهم ترین سریال بعد از شهرت: آسایش تا سال ۸۸ تمام تمرکزش را معطوف به سینما کرد و در هیچ سریالی بازی نکرد تا این که بازگشتش به این عرصه با سریال تاریخی «نردبان آسمان» رقم خورد. او بعد از آن در سریال های «پرده نشین» و «دیوار به دیوار» هم حاضر شد.

مصطفی زمانی

یوسف پیامبر (ع)/ مرحوم فرج الله سلحشور/ 1387

* با کدام اثر معروف شد؟ «یوسف پیامبر (ع)» آخرین ساخته تلویزیونی زنده یاد فرج الله سلحشور بود که مانند «مردان آنجلس» توانست بازیگری با استعداد را به سینما و تلویزیون ایران معرفی کند.

* نقشش چه بود؟ یوزارسیف یا همان «یوسف پیامبر (ع)» باز هم از آن نقش اول هایی بود که شانس ایفای آن به عنوان اولین تجربه بازیگری نصیب مصطفی زمانی شد.

* چطور کشف شد؟ از میان خیل بازیگرانی که در پاسخ به فراخوان فرج الله سلحشور به صف شدند تا استعدادشان برای ایفای نقش در یک مجموعه تلویزیونی کشف شود، سیما و استعداد یک جوان مازندرانی متولد فریدن کنار بیشتر به چشم گروه تولید «یوسف پیامبر (ع)» آمد و مصطفی زمانی، یوزارسیف شد.

* بعد از شهرت چه کارنامه ای داشت؟ زمانی خیلی زود توانست فراتر از یک بازیگر تلویزیونی، جایگاه خود را به عنوان یک بازیگر توانمند سینمایی تثبیت کند. او امروز از تلویزیون فاصله گرفته و علاوه بر پر کارری در سینما، حضور موفقی را با «شهرزاد» در شبکه نمایش خانگی تجربه کرده است.

* مهم ترین سریال بعد از شهرت: کامل دور تلویزیون را خط کشید و فقط در سینما به کارش ادامه داد. او خودش معتقد است کارش را در تلویزیون انجام داده و دیگر هیچ نقشی به اندازه «یوسف پیامبر (ع)» آن قدر جذابیت ندارد که برای بازی در تلویزیون وسوسه شود. زمانی البته همان طوری که در بالا اشاره شد، در سریال «شهرزاد» که محصول شبکه نمایش خانگی است، بازی کرد.

لادن مستوفی

روز واقعه/ شهرام اسدی/ 1373

* با کدام اثر معروف شد؟ روایت بهرام بیضایی از حماسه عاشورا هر چند با کارگردانی شهرام اسدی به تصویر در آمد اما همچنان جزء ماندگارترین آثار تاریخی - مذهبی سینما و تلویزیون است.

* نقشش چه بود؟ «روز واقعه» روایتی مردانه دارد اما در متن همین روایت، کاراکتر راحله به عنوان نامزد عبدالله مسیحی، نقشی موثر و پیش برنده دارد.

* چطور کشف شد؟ باز هم پای رابطه و آشنایی در میان بود. لادن مستوفی همسر شهرام اسدی است و شاید به همین دلیل زمانی که تحصیلات دانشگاهی اش را به قصد ورود به میدان بازیگری نیمه تمام رها کرد، به عنوان اولین تجربه توانست در «روز واقعه» مقابل دوربین ظاهر شود.

* بعد از شهرت چه کارنامه ای داشت؟ لادن مستوفی بعد از روز واقعه در بالغ بر 24 فیلم سینمایی (بیشتر آثاری که همسرش کارگردانی آنها را بر عهده داشت) ایفای نقش کرد اما هیچ گاه فراتر از سطح متوسط نرفت و هنوز نتوانسته نقشی ماندگار از خود به یادگار بگذارد.

* مهم ترین سریال بعد از شهرت: برخلاف سینما، لادن مستوفی در تلویزیون انتخاب های جاه طلبانه و خوبی داشت، در همان سال های ابتدایی شهرت در سریال پر سروصدای «دوران سرکشی» بازی کرد و در ادامه هم در یکی از پرمخاطب ترین ملودرام های مذهبی یعنی «سفر سبز» حاضر شد. او طی همان سال ها یعنی اوایل دهه ۸۰ در یک سریال پرمخاطب دیگر به نام «خانه ای در تاریکی» هم بازی کرد. آخرین کار تلویزیونی او با نام «پریا» هم همین پارسال روی آنتن رفت.

شبنم قلی خانی

مریم مقدس (س)/ شهریار بحرانی/ 1379

* با کدام اثر معروف شد؟ «مریم مقدس» به کارگردانی شهریار بحرانی از سریال های تاریخی موفق شبکه اول تلویزیون بود که همزمان نسخه سینمایی آن هم در سینماها روی پرده رفت.

* نقشش چه بود؟ حضور در نقش اصلی یک سریال آن هم در نخستین تجربه بازیگری از آن شانس هایی است که نصیب هر بازیگری نمی شود. شبنم قلی خانی هم با ایفای نقش حضرت مریم (س) فصل ویژه ای را در کارنامه حرفه ای خود رقم زد.

* چطور کشف شد؟ قلی خانی بازیگر تئاتر بود و سال ۷۶ زمانی که به عنوان یکی از کاراکترهای نمایش «آنتیگونه» روی صحنه حاضر شد، شهریار بحرانی او را برای نقش اصلی سریال تاریخی اش برگزید.

* بعد از شهرت چه کارنامه ای داشت؟ حضوری پر رنگ در سینما و تلویزیون داشت اما هنوز هم نتوانسته از زیر سایه «مریم مقدس» خارج شود. او البته همزمان با بازیگری، مستندسازی را هم در این سال ها تجربه کرده و سودای کارگردانی هم در سر دارد.

* مهم ترین سریال بعد از شهرت: او هم قصد داشت در سینما به فعالیتش ادامه دهد اما نه پیشنهاد خوبی داشت و نه انتخاب های خوبی از میان پیشنهادهای متوسط اش، بنابراین بیشتر فعالیتش را معطوف به بازی در سریال های تلویزیونی کرد. البته انتخاب های او در این مسیر آن قدر معمولی بود که به سختی می توان چند اثر شاخص از جمله «اولین شب آرامش» را در آن پیدا کرد.

مهتاب کرامتی

مردان آنجلس/ مرحوم فرج الله سلحشور/ 1375

* با کدام اثر معروف شد؟ «مردان آنجلس» سریال بازیگرمحوری نبود و در مختصات همان سال تولید هم ستاره شاخصی در آن حضور نداشت اما جذابیت داستانی اصحاب کهف سبب شد این مجموعه مخاطبان بسیاری داشته باشد.

* نقشش چه بود؟ «هلن» همسر «ماکسی میلیان» (با بازی جعفر دهقان) بود که همسرش را برای کوچ به خارج از شهر حمایت و بدرقه کرد و باقی عمرش را چشم به راه بازگشت او و دوستانش ماند.

* چطور کشف شد؟ در لابلای تحصیل رشته میکربیولوژی در دانشگاه آزاد، مهتاب کرامتی سراغ دوره کلاس های آزاد بازیگری رفت و در همین دوره ها بود که از سوی یکی از دستیاران فرج الله سلحشور برای ایفای نقش «هلن» انتخاب شد.

* بعد از شهرت چه کارنامه ای داشت؟ سال 77 درست در همان سال حضور در مردان آنجلس، کرامتی با «مردی از جنس بلور» حضور بر پرده سینما را هم تجربه می کند و از میان این دو مدیوم تمرکز اصلی خود را روی سینما می گذارد. او برای «بیست» موفق به شکار سیمرغ هم شد و این روزها علاوه بر بازیگری در قامت تهیه کننده هم فعالیتش را در سینما گسترش داده است.

* مهم ترین سریال بعد از شهرت: بعد از ورود به سینما فقط یک بار به قاب تلویزیون برگشت که آن هم به حضورش در سریال «خاک سرخ» ساخته ابراهیم حاتمی کیا بر می گردد؛ تجربه ای که البته در همان سال های ابتدایی شهرت و به واسطه حضور کارگردانی چون حاتمی کیا رقم خورد. کرامتی بعد از آن دیگر در هیچ سریال تلویزیونی حاضر نشد.