دزدی به سبک هالیوود و اسپیلبرگ

این روزها بحث سرقت فیلمنامه در سینمای ایران داغ است، یک نویسنده جیرانی را به سرقت متهم کرده و نویسندهای دیگر علی رفیعی را.

این روزها بحث سرقت فیلمنامه در سینمای ایران داغ است، یک نویسنده جیرانی را به سرقت متهم کرده و نویسندهای دیگر علی رفیعی را.

این مساله البته فقط مختص ایران نیست، در کشور های دیگر هم نمونههایی از چنین مسائلی دیده می شود.

هالیوود هم از این قاعده مستثنی نیست، در بین کارگردانان هالیوود هم هستند کسانی که نامشان به چنین اتفاقاتی گره خورده است. یکی از این افراد استیون اسپیلبرگ است. اوسرقت ادبی را به مسئله‌ای هنری بدل کرده است.

البته در هالیوود بحث سرقت ادبی پیگرد و البته جرایم سفت و سختی دارد، به همین خاطر اتفاقی که در این حوزه میافتد، بیشتر به گرفتن ایدههای دیگران و ساخت فیلم بدون ذکر منبع ایده است. به قول دوروتی پارکر، نویسنده معروف: «تنها چیزی که هالیوود به آن اعتقاد دارد سرقت ادبی است.»

سرقت ادبی تجارتی بزرگ در هالیوود است و افرادی که در آن مشغول به کار هستند تخصصی ویژه در سرقت ایده‌های مختلف از سراسر دنیا دارند. سرقت از نقاط دورافتاده جهان این حسن را دارد که صاحب اصلی ایده از ساخته شدن فیلمی براساس ایده خود مطلع نمی‌شود. سرقت ایده افراد گمنام هم به دلیل عدم توانایی آنها در تامین هزینه دادگاه و وکیل رسما مسکوت می‌ماند.

البته مواردی که به عنوان سرقت ادبی ذکر شده‌اند بیشتر به عدم ذکر نام نویسنده یا منبع اصلی در تیتراژ فیلم برمی‌گردد و گاهی نویسنده ایده از ساخت فیلم آگاه بوده است.

جدول سرقت‌های سینمایی اسپیلبرگ

نام فیلم	کارگردان	سال تولید	مسئولیت اسپیلبرگ در فیلم	منبع ایده
«پیرپسر»	استیون اسپیلبرگ	فیلم تولید نشد و پروژه با ذکر منبع به دست اسپایک لی رسید	کارگردان	فیلمی به همین نام ساخته پارک چان-ووک محصول ۲۰۰۳
«بی‌مووی»	۲۰۰۷	استیو هیکنر	تهیه‌کننده	فیلمنامه «بی‌بلون» نوشته هنریک واگرن و پر اومائروس، ۲۰۰۲
«دیستربیا»	۲۰۰۵	دی.جی. کاروسو	تهیه‌کننده	«پنجره عقبی» نوشته کرنل وولریچ و ساخته آلفرد هیچکاک، ۱۹۵۴
«آنچه در زیر نهفته»	۲۰۰۰	رابرت زمه‌کیس	تهیه‌کننده	فیلمنامه پیرت فورد
«فرار جوجه‌ای»	۲۰۰۰	پیتر لرد و نیک پارک	تهیه‌کننده	«فرار از کلد دیچ» نوشته آلن دیویدسن، ۱۹۹۵
«آمیستاد»	۱۹۹۷	استیون اسپیلبرگ	کارگردان	«انعکاس شیرها» رمان باربارا چیس-ریبو، ۱۹۸۸
«توئیستر»	۱۹۹۶	یان دی‌بانت	تهیه‌کننده	فیلمنامه «باد را بگیر» نوشته استفن کسلر، ۱۹۸۹
«ای.تی.»	۱۹۸۲	استیون اسپیلبرگ	کارگردان	«بیگانه» نوشته ساتیا جیت‌رای، ۱۹۶۹
«آرواره‌ها»	۱۹۷۵	استیون اسپیلبرگ	کارگردان	«موبی دیک» نوشته هرمان ملویل، ۱۸۵۱

البته اسپیلبرگ تنها کسی نیست که دست به سرقت ایده زده است، کارگردان‌های معروفی چون اندرو استنتن، مایکل آپتد، جیمز کامرون، ریدلی اسکات و جرج روی هیل هم با سرقت ایده دیگران آشنا بوده‌اند.

نام فیلم	سال تولید	کارگردان	منبع ایده
«دروغگوی چاق گنده»	۲۰۰۰	شاون لوی	این فیلم نقدی است بر سرقت ادبی
«مسابقه مرگ»	۲۰۰۸	پل دبلیو.اس. اندرسون	فیلمنامه « Joust » نوشته آدام استون
«سال سگ»	۲۰۰۷	مایک وایت	«ما همه حیوان هستیم» نوشته لارا نایت‌لینگر، ۲۰۰۲
«باردار»	۲۰۰۷	جاد اپتو	کتاب غیرداستانی «باردار: اعترافات یک مادر» نوشته ربه‌کا اکلر، ۲۰۰۵
«سیریانا»	۲۰۰۶	استفن گاگان	فیلمنامه استفانی ورنیالت، ۲۰۰۲
«امپراتوری آسمان»	۲۰۰۵	ریدلی اسکات	«جنگجویان خدا: ریچارد شیردل و صلاح‌الدین در سومین جنگ صلیبی» نوشته جیمز رستن جونیور، ۲۰۰۱
«در جستجوی نمو»	۲۰۰۳	اندرو استنتن	کتاب کودکان « Pierrot Le Poisson Clown » پاسکال کامینا، ۱۹۹۵
«ویران کردن خانه»	۲۰۰۳	آدام شنک‌من	«دوراهی غیراخلاقی» نوشته مری فلاهرتی
«عکس یک ساعته»	۲۰۰۲	مارک رومانک	«لحظات جادویی» فیلم کوتاهی ساخته جان ورتل، ۱۹۹۶
«کافی»	۲۰۰۲	مایکل آپتد	«جابه‌جایی برابر» نوشته الیسن ترنر
«گمشده در فضا»	۱۹۹۸	استفن هاپکینز	«خانواده فضایی رابینسن» نوشته آی.بی. ملکور
«فول مانتی»	۱۹۹۷	پیتر کانه‌تو	«شب زنان» نوشته اندرو مکارتن و استفن سینکلر، ۱۹۸۷
« GROUNDHOG DAY »	۱۹۹۳	هارولد ریمیس	رمان «یک روز خوب» نوشته لئون آردن، ۱۹۸۱
«نابودگر»	۱۹۸۴	جیمز کامرون	داستان «سرباز» نوشته هارلن الیسن، ۱۹۶۴
«بیگانه»	۱۹۷۹	ریدلی اسکات	داستان کوتاه « Discord In Scarlet» ۱۹۳۹ و «سفر یک سگ فضایی» ۱۹۵۰ نوشته نوشته ای.ای. فن وگت
«نیش»	۱۹۷۳	جرج روی هیل	کتابی غیرداستانی نوشته شده در سال ۱۹۴۱