نقد سریال های آبکی در «سین مثل سریال»

روزنامه هفت صبح: برنامه «سین مثل سریال» چند وقتی است از قالب همیشگی اش خارج شده و به سمت و سوی بحث های چالشی با کارگردان های مختلف سیما رفته. محمد سلوکی، مجری این برنامه در هر قسمت کارگردانی را دعوت می کند و درباره آثار ضعیف و دلایل ساخت آنها او را به چالش می کشد. این اولین باری است که در یک برنامه تلویزیونی، کارگردانی که سریالش روی آنتن است مجبور است راجع به ضعف اثرش توضیح دهد. سلوکی درباره روش کاری، محدودیت ها و چارچوب های این گفتگوهای انتقادی توضیح می دهد.

«سین مثل سریال»، نوروز دو سال پیش به عنوان برنامه ای برای معرفی و تجلیل از سریال های برگزیده، برای اولین بار روی آنتن رفت اما حالا با تبدیل شدن آن به یک برنامه هفتگی، تا حدی تغییر ساختار داده و این اواخر به سمت گفتگوی چالشی با کارگردان های مختلف رفته. اوج این مسئله در گفتگوی شما با محمد حسین لطیفی اتفاق افتاد. آیا قرار است «سین مثل سریال»، کاملا تغییر هویت دهد و به برنامه ای چالشی در حوزه نقد سریال ها تبدیل شود؟

- همینطور که گفتید اوایل بنای برنامه بر این بود که ما کارگردان ها و آثارشان را به شیوه های مختلف معرفی کنیم و به مردم یادآوری کنیم که مثلا در چند سال گذشته، چه آثاری از تلویزیون روی آنتن رفته. قرار بود صرفا در حد معرفی سریال ها عمل کنیم. در سری جدید با توجه به ساختاری که برای آن در نظر گرفتیم، قرار شد هر کدام از کارگردان ها بیایند و با آثارخودشان در این برنامه شرکت کنند. بعد از گذشت چند برنامه، از آقای فرجی، مدیر شبکه خواستم اجازه دهد تا نه به عنوان منتقد بلکه به عنوان بیننده ای حرفه ای تر بنشینم و راجع به آثار کارگردان ها با آنها حرف بزنم. چون در این مدت، هومن یک مقدار بیشتر با این حوزه آشنا شدم هم مخاطبان ما یک مقدار بیشتر با این حوزه آشنا شدم هم مخاطبان ما یک مقدار حرفه ای تر ما را دنبال می کنند. احساس کردیم مخاطبانی که آن وقت شب جمعه می نشینند و یک برنامه گفتگو محور را دنبال می کنند، می خواهند یک مقدار حرف های جدی تر در این زمینه بشنوند. خیلی ها از این طرح استقبال کردند و یکسری از دوستان هم که خب مثل همیشه بهشان برخورد و ناراحت شدند. شاید خیلی ها توقع از من ندارند که یک مقدار راجعت به برخی موضوعات وارد عمل شوم.


منظورتان کارگردان هایی است که شما با آنها وارد بحث چالشی شدید؟ مثل آقای لطیفی؟

- اصلا. آقای لطیفی اتفاقا از آن دسته کارگردان هایی بود که از این شیوه استقبال کرد. باید همینجا این نکته را بگویم که با محمد حسن لطیفی از خیلی وقت پیش دوستی عمیقی دارم. حتی بعد از برنامه آمدیم نشستیم و با هم راجع به این شیوه گفتگو گپ زدیم. او کاملا متوجه شد که قصه ما فقط بیان دغدغه های مخاطبان است و برای همین هم از این شیوه رضایت داشت. درباره سایر کارگردان ها هم با چنین واکنش هایی روبرو نبودیم. حتی از سمت خود کارگردان ها و اطرافیانشان هیچ وقت انتقاد یا گلایه ای به من منتقل نشد اما می شنیدم که می گفتند سلوکی می خواهد برنامه اش پرطرفدار شود که پای بحث چالشی با کارگردان ها را به میان کشیده. در صورتی که اصلا قضیه اینطوری نیست. من اگر می خواستم برنامه ام پرطرفدار شود باید شروع می کردم با همه می گفتم و می خندیدم. در صورتی که من دنبال این بودم بتوانم بستری فراهم کنم تا راجع به یکسری موضوعات، ریزتر و دقیق تر حرف زده شود با اینکه می دانستم ممکن است با رفتن برنامه به این سمت و سو، بخشی از مخاطبانم را هم از دست بدهم. با اینحال از این موضوع نترسیدیم و گفتیم باید وارد فضایی جدی تر شویم. واقعا باید از آقای فرجی تشکر کنم چون به رغم فشارهای زیادی که وجود داشت به من اجازه این کار را داد. البته این را هم بگویم که من فقط یک مقدار کمی وارد بحث انتقادی شده ام چون اگر قرار بود به صورت خیلی پیشرفته وارد این بحث شوم قطعا انتقادها در این سطح باقی نمی ماند.

برای ورود به بحث انتقادی با یک کارگردان، حد و حدود خاصی دارید؟ چقدر دست تان باز است که زمان مصاحبه، بحث چالشی تان را با کارگردان ادامه دهید؟

- اینها هم به همان اجازه ای که آقای فرجی روز اول به من داد برمی گردد. این اجازه را دارد که به صلاحدید خودم این مسئله را پیش ببرم. البته خواست قبل از هر برنامه با خودش مشورتی داشته باشم تا درباره شرایط تولید سریال های هر کارگردان، اطلاعاتی را در اختیارم بگذارد چون شاید دلیل اصلی ضعف یک سریال، مثلا کم کاری و کمبود بودجه خود شبکه باشد. در آ« صورت، کارگردان چندان مسئولیتی در قبال ضعف کار ندارد و نباید روند یک گفتگوی شدیدا انتقادی را با او پیش گرفت.

پس تا حدودی یک جور چارچوب برایتان تعیین شده و اجازه دارید فقط در حدود آن بحث را پیش ببرید!

- نه اصلا اجباری در کار نبود چون واقعا به من اجازه داده بودند هر طوری دوست دارم وارد بحث شوم. فقط آقای فرجی قبل از برنامه برایم توضیح می داد و شرایط را ترسیم می کرد تا قبل از شروع بحث از یکسری مسائل اطلاع داشته باشم. مثلا می گفت در قبال یک سریال ضعیف، رویکرد تلویزیون هم مثل مخاطبان است. به هر حال تلویزیون یک مقدار بودجه دارد که در اختیار کارگردان یا تهیه کننده قرار می دهد. حالا اگر با این بودجه رفت و سریالش خوب از آب درنیامد سازمان و شبکه و مدیر همه باید مدعی باشندو کارگردان باید در قبال این کم کاری پاسخ بدهد.

با اینحال مجبورید خودتان یک مقدار محافظه کار باشید!

- مسئولیت من خیلی سخت است. باید از شیوه ای استفاده کنم تا متهم نشوم که دارم از کاری دفاع می کنم یا علیه کار دیگری هستم. برای همین در تمام برنامه ها می رفتم و نقدهای مختلف سایت ها و روزنامه ها را جمع می کردم و می خواندم تا حرف جمعیت بزرگ رسانه ها و منتقدان را منعکس کنم. می خواستم بگویم اینها حرف من نیست؛ حرف همه است. از یک طرف نظرات آقای فرجی و از طرف دیگر نظر دوستان را با هم جمع می کردم و می گذاشتم جلوی کارگردان.

شما گفتید نظرها و نقدها را از سایت ها و روزنامه های مختلف درباره یک سریال جمع می کنید به عنوان نماینده. به کارگردان منعکس می کنید. درباره سریال های شبکه یک هم این آزادی عمل را دارید که اگر سریالی واقعا با نقدهای بسیاری روبرو باشد، خیلی صریح و راحت نقدها را منتقل کنید؟

- خیلی ها می گفتند شبکه یک چون متولی این برنامه شده، دارد هر کاری می کند تا سریال های خودش را تبلیغ کند اما واقعا اینطوری نیست. اگر اینطور باشد که قطعا باید درباره سیروس مقدم که سال هاست دارد با شبکه یک کار می کند چنین ملاحظاتی را در نظر بگیریم اما خودتان دیدید در اوج محبوبیت سریال «بچه های نسبتا بد»، سعی کردم خیلی سخت انتقاد کنم.

اگر از شما چنین چیزی بخواهند چطور؟

- آنقدر که شخصیت حرفه ای خودم برایم مهم است چیز دیگری برایم مهم نیست. من دارم از شخصیت حرفه ای خودم استفاده می کنم، برای همین اجازه نمی دهم یکسری موضوعات اینچنینی پیش بیاید. خیلی از این نقدها به واسطه این اتفاق می افتد که نظرسنجی در شبکه یک انجام می شود و مخاطبان شبکه یک دارند در آن شرکت می کنند. برای همین این اواخر زیاد به نظرسنجی ها به صورت حرفه ای نگاه نکردیم.


رفتن برنامه به سمت نقد و پرسیدن سوال های چالشی باعث نشده که کارگردان ها تمایلی به حضور در برنامه نداشته باشند؟ این اواخر هماهنگی برای دعوت از آنها سخت تر نشده؟ یا مثلا شرط نمی گذارند که سوالات انتقادی از آنها پرسیده نشود؟

- نه، خیلی با این موضوع برخورد نکردیم. واقعا باید از همه عزیزانی که دعوت شده اندو آمده اند تشکر کنم. واقعا در این چند برنامه اخیر، راجع به هر چیزی که دلمان می خواست حرف زدیم. هیچ وقت به این مسئله برنخوردیم که کسی بگوید این حرف را بزنیم یا آن را نگوییم.

همانطور که گفتید برخی از مشکلات و ضعف های سریال ها بیشتر از اینکه متوجه کارگردان باشد به عملکرد مدیران و مسئولان بالادست برمی گردد؛ مثل مسئله کمبود بودجه. در این مسائل، بیشتر از اینکه کارگردان ها بتوانند پاسخگوی مشکلات باشند باید خودمدیران و مسئولان مربوطه به برنامه بیایند و توضیح بدهند. ممکن است ساختار برنامه «سین مثل سریال» در آینده نزدیک به سمت طرح مشکل، دعوت ازمدیران و رفع اینگونه مشکلات برود؟

- از سری قبل «سین مثل سریال» تا الان، به شدت روی این نکته تاکید داشتم و دلم می خواهد شرایطی فراهم شودکه بتوانم با رده های بالای سازمانی در صدا و سیما هم بنشینم و راجع به سریال ها حرف بزنم چون به نظرم در دنیای امروز، سریال های تلویزیونی سهم خیلی مهمی در زندگی آدم ها دارد. زندگی مدرن شهری و نوع ارتباطات ما باعث شده که مقوله ای به اسم سریال ها در زندگی مان تاثیر مهمی داشته باشد. با این موضوع نباید ساده برخورد کرد. امروز اقتصاد مهم دنیا پشت صنعت سریال سازی قرار دارد. بارها به خصوص از مدیر شبکه خودمان آقای فرجی که سالیان سال است به عنوان فردی تاثیرگذار در حوزه سریال فعالیت کرده تقاضا کرده ام که چنینشرایطی را مهیا کند. او هم استقبال زیادی از این موضوع کرد و گفت که سعی می کند حتما چنین اتفاقی بیفتد اما اینکه معاون سیما و مدیران شبکه ها بخواهند وارد این ماجرا شوند یا خیر، مسئله ای است که خیلی قطعی نمی شود راجع به آن نظر داد. این را هم در نظر داشته باشید که من فقط یک مجری هستم و تهیه کننده برنامه و مدیران هستند که باید نظر بدهند.