تنها کسی که می‌تواند مردم را به سینما بکشاند

برترین‌ها: این روزها فیلم «انفرادی» با پشت سر گذاشتن فروش فیلم «دینامیت» به پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران بدل شده. تا پیش از این عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران در اختیار فیلم «دینامیت» به کارگردانی مسعود اطیابی بود اما در هفته‌ای که گذشت فروش فیلم سینمایی «انفرادی» به کارگردانی همین کارگردان به رکورد فروش بیش از 58 میلیارد تومان رسیده و با این حساب از فروش فیلم «دینامیت» پیشی گرفته است.

به طور کلی سینمای امروز ایران با توجه به مشکلات معیشتی مردم بیشتر از هر چیز به کارگردانانی نیاز دارد که توانایی ساختن فیلم‌های سرگرم‌کننده را داشته باشند و تماشاگران را با استفاده از جذابیت خود فیلم به سالن‌های سینما بکشانند. مسعود اطیابی نشان داده این کار را به خوبی بلد است اما برخی معتقدند این آثار به هر قیمتی مخاطب را به گیشه نزدیک می‌کند ولی از لحاظ محتوایی، خالی از هر گونه ایده خلاقانه‌ای هستند.

زندگی هنری

سید مسعود اطیابی تهیه کننده و کارگردان و مدیر تولید سینما و تلویزیون می باشد و در سال 1343 در گلپایگان اصفهان متولد شده است. او پس از طی کردن دوره دبیرستان در سال 1361 به دانشگاه سوره رفته و در رشته مدیریت تولید مشغول به تحصیل می‌شود.

در سال 1369 در فیلمی به کارگردانی حسن کاربخش به عنوان تهیه‌کننده و مجری طرح ظاهر شد و به این ترتیب وارد سینمای حرفه‌ای شد. مسعود اطیابی قبل از پرداختن به فیلمسازی در بین سال های 1369 تا 1385 در پروژه های مختلفی، سمت‌ها و مسئولیت‌های متنوعی داشت تا در سال 1385 اولین فیلم سینمای بلند خود را کارگردانی کرد. نام این فیلم «مصائب دوشیزه» بود که بهنوش طباطبایی، مهدی پاکدل، پوریا پورسرخ و بهزاد فراهانی از بازیگران مطرح این کار بودند.

ساختمان کارهای اطیابی

آرش پارساپور در ویجیاتو می‌نویسد: اطیابی کارگردانی است که مثلا فیلمی چون خاک و مرجان را در کارنامه خود دارد و قطعا خودش هم می‌داند چه اثر ضعیفی ساخته، او از زمانی که وارد ساخت تگزاس شد و به سینمای گیشه کشیده شد، نبض فروش گیشه را فهمیده و قصد پیشرفتی هم در آن ندارد. او و بسیاری که مثل او هستند در منجلابی گیر کردند که خودشان هم به خوبی از آن آگاه هستند و به رویشان نمی‌آورند چرا که جیب‌های پرپول، تمام این ضعف‌ها را توجیه می‌کند.

اگر دینامیت لحظاتی را خلق کرد که می‌شد به آنها خندید و سعی کرد نگاهی انتقادی به وضعیت دگماتیسم مذهبی در ایران داشته باشد (فارغ از اینکه موفق شد این کار را بکند یا نه) فیلم انفرادی رسما به هیچ چیزی نگاه ندارد به جز سه بازیگر اصلی‌اش و به خصوص عطاران. انفرادی می‌خواهد با این بازیگران و تیزرهایش که در آن آهنگ‌های تند خارجی گذاشته شده و چند دیالوگ خط قرمزی وجود دارد، خودش را یک کمدی غیرپاستوریزه معرفی کند که قرار است ممنوعه باشد!

فیلم انفرادی حتی در شوخی‌های جنسی و همان به اصطلاح غیر پاستوریزه‌ای هم هیچ حرفی برای گفتن ندارد و نمی‌تواند درست روی خط قرمز راه برود تا هم خنده‌دار باشد و هم شوخی بالای هجده سال! فیلم در هیچ کاری موفق نشده به جز فروختن در گیشه که دلیل کافی برای گروه سازنده فیلم به حساب می‌آید.

آیا این کمدی مبتذل است؟

هانیه یزدانی در ویرگول می‌نویسد: حتما اگر شما هم طرفدار سینما خصوصا سینمای سرگرم‌کننده و کمدی باشید، متوجه تغییرات ملموس سال‌های اخیر این ژانر در نوع شوخی‌ها و موقعیت‌های طنز شده‌اید. عده‌ای طرفدار این شوخی‌ها هستند و آن ها را آزادانه و خنده‌دار می‌دانند. منظور از این شوخی‌ها، شوخی‌هایی مبتنی بر مفاهیم جنسی و بازی‌های خارج از عرف و لوده‌بازی حداکثری است.

عده‌ای طرفدار این شوخی‌ها بوده و آن را لازمه‌ی شرایط بد اقتصادی می‌دانند و معتقدند باید مخاطب را به هر قیمتی در سالن سینما خنداند و این تنها رسالت فیلم کمدی است و تولیدات این روزهای ژانر کمدی به خوبی از پس این وظیفه برآمده‌اند. همچنین آنها معتقدند شوخی باید آزادانه و بی‌پروا باشد. فروش این قبیل فیلم‌ها نیز نشان می‌دهد که تعداد موافقان کم هم نیست!

اما مخالفان این روزهای کمدی سینمای ایران به چند دسته تقسیم می‌شوند. عده‌ای به علت موازین شرعی و اخلاقی مخالف کمدی‌های امروزی هستند و آن را بدآموزی می‌دانند. برای عده‌ای هم مسئله تنها ابتذال و بی‌محتوا بودن این شوخی‌هاست و عده‌ای هم به علت محافظه‌کارانه بودن و عدم تعهد به رسالت اصلی طنز، که همانا نقد اجتماعی و سیاسی است، این سبک کمدی را نمی‌پسندند.

به عنوان مثال ساخته‌های اخیر مسعود اطیابی که از پرفروش‌ترین آثار کمدی اخیر سینما بوده، مثل تگزاس، دینامیت و حالا انفرادی که در حال اکران است، نمونه خوبی از آن نوع کمدی است که به آن اشاره کرده‌ایم. اگر هرکدام از این فیلم‌ها را دیده باشید متوجه خواهید شد که ساخته‌های اطیابی می‌توانند به لبان اکثر جامعه خنده بیاوردند و این موضوع از فروش گیشه‌ای آن مشخص است. حتی یکی از عوامل ساخته آخر این کارگردان یعنی فیلم انفرادی ادعا کرده این فیلم قرار است گیشه را بترکاند و به فروش 100 میلیاردی برسد! اما در عین حال این فیلم برخی از مخاطبان را از کم بودن کیفیت شوخی‌ها و دم دستی و جنسی بودن آنها کفری می‌کند.

ساخته‌های اطیابی به عنوان نمونه بارز کمدی‌های امروزی تلاش می‌کنند با مفاهیم اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شوخی کند اما این شوخی‌ها یه حدی محافظه‌کارانه و ابتدایی هستند که حتی نمی‌توان به خوبی متوجه دغدغه کارگردان آن شد. به عنوان مثال در فیلم دینامیت اطیابی سعی کرده با مفهوم تقابل ارزشی‌ها با جوانان خوش‌گذران و دو دستگی اجتماع شوخی کند اما اصلا این شوخی‌ها نمی‌تواند حتی موضع کارگردان را مشخص کند.

در فیلم انفرادی نیز کارگردان سعی کرده مسئله سیاسی اجتماعی کلاهبرداری موسسات حقوقی را مورد نقد قرار دهد اما این نوع از کمدی شاید سرگرم کند یا بخنداند اما از نظر رسالت طنز به اندازه کافی قابل احترام نیست.