دادگاه کرباسچی، جذاب تر از جام جهانی

مجله نسیم بیداری: «آدمی است که 28 سال است مستخدم دفتر شهردار است. از اهالی سراب. لهجه فارسی هم هنوز بلد نیست صحبت کند. آقا! ایشان را برده اند گفته اند شهردار چه می خورد. او هم گفته والا هرچه آدمی زاد می خورد، این هم می خورد. ما هم آدمیم دیگر. آخه این شد اختلاس؟ آقای محسنی! این اتفاق در زمان شما افتاده. آخه کجای دنیا با یک مسئول این طوری رفتار می کنند؛ با مدیران این طور نکنید. من دزدی نکرده ام...»

یکی به دوهای شهردار تهران و قاضی دادگاهش، کمی از خصومت های فضای قطبی شده سیاست در ایران کاست. هم مخالفان شهردار و هم موافقانش می خندیدند از خوش مزگی های کرباسچی و حاضرجوابی اش.

قاضی، محسنی اژه ای بود و شهردار را به جرم اختلاس محاکمه می کرد. داستان از چندی پیش آغاز شده بود؛ درست از چندی پس از پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری و تشکیل دولتش. روزنامه ها و مجلات راست. شهردار تهران را یکی از حامیان خاتمی می دانستند و او را متهم به استفاده از امکانات شهرداری برای حمایت از خاتمی کردند. روزی نبود که کیهان، رسالت، یالئارات و هفته نامه صبح از تخلفات غلامحسین کرباسچی چیزی ننویسند.


واقعیت این بود که بسیاری از مردم هم دل خوشی از شهرداری تهران نداشتند و آن را یکی از بزرگ ترین سبب های گرانی می دانستند. شایعات قوی هم وجود داشت از رواج رشوه و انواع دیگر فساد در شهرداری. اما آن هجمه رسانه های جریان مغلوب انتخابات، سب شد رسیدگی قضای به اتهامات شهردار و همکارانش، رنگ و بوی سیاسی پیدا کند و به انتقام تعبیر شود. فضای سیاسی به سرعت قطبی شد و جناح ها به بهانه حمایت از کرباسچی یا مخالفت با او، در مقابل هم صف آرایی کردند. جناح راست روی فساد هواداران دولت مانور می داد و جناح چپ روی برخوردهای سیاسی با هواداران دولت. فروردین ۷۷ و دستگیری شهردار، برخوردها را تشدید کرد.

باز راست ها از عمق مفاسد می گفتند و چپ ها از شکنجه شهرداران خبر می دادند. کشمکش تا روز دادگاه ادامه داشت؛ دادگاهی که علنی برگزار می شد و در روزهایی که جام جهانی فرانسه برگراز می شد. اتفاقا در این جام جهانی نماینده داشتیم و حساسیتش برایمان چند برابر شده بود، اما دادگاه کرباسچی هم جذابیت های خودش را داشت؛ معلوم می شد کدام طرف راست می گوید و شهردار واقعا خدمت کرده و خیانت. هرشب میلیون ها نفر پای شبکه دو می نشستند تا محاکمه را تماشا کنند.

در نخستین جلسه دادگاه، قاضی گفت: «شما باید درباره حیف و میل ۱۴ میلیارد دلار پاسخ گو باشید.» کرباسچی پاسخ داد: «۱۴ میلیارد که مبلغی نیست، بنده اینجا هستم تا درباره هزینه ۱۰ هزار میلیارد ریالی شهرداری جوابگو باشم. من به دستور رهبر معظم انقلاب که فرمودند هر چقدر که از بالای شهر بگیری و برای پایین شهر خرج کنی، خوب است، این کار را کرده و اتوبان ساختم، پل ساختم و فضای سبز را گسترش دادم و بالاخره تهران غیرقابل سکونت را آباد کرده ام و آماده ام تا ریال آخرش پاسخ گو باشم. اما به شرطی که دادگاه محرمانه نباشد و مردم از آن چه این جا گفته می شود، توسط پخش تلویزیونی مطلع شوند.»


کرباسچی مسلط سخن می گفت و در حین دفاع، متلک پرانی هم می کرد. قاضی بارها سخنانش را قطع کرد و تذکر داد در موضوع اتهام صحبت کند. کرباسچی، فنون خطابه می دانست و می خواست نه روی قاضی که افکار عمومی تاثیر بگذارد: «الان هم مشکلی با اوین ندارم و بارها آن جا رفته ام. اما در زندان شاه گریه نکردم و هر روز که می گذشت، نفرتم به دستگاه بیشتر می شد. اما در ۱۱ شبی که در زندان جمهوری اسلامی بودم، خیلی گریه می کردم. چون نمی توانستم از نظامی که عمرم را صرف به خدمتش کردم، بغض و نفرت داشته باشم.

وارد اتاق که شدم روی دیوار نوشته بود ای عروس هنر از بخت شکایت ننما، حجله حسن بیارای که داماد آمد. این شعر و یادآوری بنده را وا می دارد که این جا عرض کنم بعد از ۲۸ ساعت اذیت کردن شما، اگر از خدمات رسمی تعلق شوم، بسیار خوشحال می شوم که بتوانم به کارهای خودم و خانواده ام برسم و اگر هم اراده حضرت عالی ایجاب کند که زندانی شوم، لابد مستحق زندانی شدن هستم و چندان مشکل ذهنی نخواهم داشت و در آخر باید بگویم که قضاوت اصلی با خداست.»

وکلای کرباسچی هم ستاره شدند و نامشان بر سر زبان ها افتاد؛ بهمن کشاورز و مهدی حائری که اولی پخته و مسدل دفاع می کرد و دومی هیجان زده و با نیش و کنایه. دادگاه کرباسچی شد موضوع گپ های دوستانه و خانوادگی و محافل سیاسی و واژگانی را هم به محاورات مردم وارد کرد؛ «بگذار کلامم منعقد شود.»