مدیر فیس‌بوک خودنمایی می کند؟!

مجله زندگی ایده آل - سعیده خداوردیان: در میان اخبار و رویدادهای شبکه‌های اجتماعی گاهی خبری با اختلاف زیاد در صدر می‌ایستد و توجه تمام دنیا را به خودش جلب می‌کند که بدون شک اقدام مارک زاکربرگ، مدیر جوان فیس‌بوک در اختصاص ۹۹ درصد از سهام این شرکت معادل ۴۵ میلیارد دلار آمریکا برای کمک به بهبود وضعیت زندگی و آموزش کودکان سراسر دنیا یکی از همین خبرهاست.

آقای زاکربرگ اعلام کرده او و همسرش با تاسیس مجموعه‌ای به نام Chan Zuckerberg Initiative قصد دارند فعالان کمک به مردم و کودکان را از سراسر دنیا جمع کنند تا بشود به بهترین شکل از پتانسیل اقتصادی و انسانی این جمع برای بهبود کیفیت زندگی و آموزش نسل آینده یعنی کودکان استفاده کرد. او به طور مشخص هدف شرکت خیریه‌اش را آموزش‌های فردی، مبارزه با بیماری‌ها، کمک به بهبود سلامت، ایجاد ارتباطات بهتر بین مردم و تقویت اجتماعات همسو، عنوان کرده است.

این اقدام که همزمان با تولد اولین فرزند خانواده زاکربرگ صورت گرفت، نکات و زوایای قابل توجهی داشت که ما با حضور دکتر حامد محمدی کنگرانی، روانپزشک و دکتر افسر افشار نادری، جامعه‌شناس سعی کردیم به بخشی از آنها بپردازیم. با ما همراه باشید.


زاکر برگ جوان و خیریه؟!

اولین نکته‌ای که در مورد حرکت مارک زاکربرگ می‌تواند مورد توجه قرار بگیرد این است که اگر قدیم‌ترها سلبریتی‌هایی مثل الیزابت تیلور، پل نیومن یا حتی چهره‌های موفق علمی مثل بیل‌گیتس با ورود به روزگار میانسالی یا با اطلاع از ابتلا به بیماری‌های لاعلاج خود، برای کمک به خیریه‌ها یا تاسیس بنیادهای بشردوستانه دست به کار می‌شدند، این بار مارک زاکربرگ در جوانی یعنی همان وقت‌ها که افراد هنوز در سنین رویاپروری برای سرمایه‌گذاری و موفقیت‌های بیشتر مالی هستند یا گزینه‌های زیادی برای لذت بردن از ثروتشان پیش رو دارند، بخش عمده‌ای از سهام شرکتش را برای امور خیریه اختصاص داده است که جای تحسین وتوجه ویژه دارد. این اقدام قطعا می‌تواند برای خیلی از جوانان ثروتمند کشور خودش و تمام دنیا الهام‌بخش باشد تا به جای انتظار برای روزگار پیری، از هر زمانی که «امکانش» فراهم است، شرکت در امور خیریه را آغاز کنند.

خواست ریا بشود؟!

با اعلام علنی و رسانه‌ای شدن خبر بخشیدن میلیاردها دلار توسط زاکر برگ و همسرش به نفع کودکان جهان آن هم طوری که اخبارش با تمام جزییات، به سرعت در سراسر جهان مجازی و واقعی چرخید و به قول معروف مثل توپ ترکید، این موضوع مطرح می‌شود که آیا بهتر نبود مطابق با آن چه فرهنگ این روزهای ماست حرکت انسانی بزرگ این زوج، مخفیانه انجام می‌شد؟

دکتر محمدی کنگرانی در این باره می گوید: « در مورد این موضوع که اعلام کارهای خیر نوعی ریا است و باید تمام کارهای خوبمان مخفی بماند نکته ظریفی وجود دارد که متاسفانه ما از آن غافل مانده‌ایم و آن هم اینکه اگر روزی گفته می‌شد اقدامات انسان‌دوستانه‌تان را در کمک به محرومین مخفی نگه دارید یکی از مهم‌ترین دلایلش، حفظ حرمت کسانی بود که به آنها کمک می‌شود وگرنه اگر دقت کنیم می‌بینیم پیامبر اسلام (ص) یا حضرت علی(ع) هم خیلی وقت‌ها کمک به محرومین را در مسجد یا در فضای عمومی انجام می‌دادند تا تبلیغی برای آن حرکت در عرصه اجتماعی باشد؛ بنابراین وقتی در عمل خیری که یک هنرمند یا فرد مشهور انجام می‌دهد، امکان الگوبرداری و تبلیغ برای تشویق عامه مردم به انجام کارهای خیر وجود دارد، نباید به دلیل شائبه ریا آن عمل را مخفی کرد.

ضمن اینکه در مورد خودمان خوب است بپرسیم وقتی برای ما نمایش آخرین مدل‌های اتومبیل و ویلا و استخرمان در شبکه‌های اجتماعی با عکس و تفصیلات مثبت است، ریا نیست و مدام لایک می‌گیرد، چطور علنی شدن کمک به مردم محروم بد است و ریا و البته عجیب اینجاست که ما اتهام به تجمل و حتی دزدی را به اندازه اتهام به ریا برای کار خیر بد نمی‌دانیم!»

اقدامات خیریه هم می‌تواند مد شود

شاید اولین بنیاد خیریه جهانی که در چند ساله اخیر از همان ابتدای تاسیس به شدت به چشم آمد، بنیاد خیریه بیل و ملیندا گیتس بود که با توجه به شهرت بیل گیتس در دنیای کامپیوتر و تعلقش به آن دسته ثروتمندانی که به واسطه تلاش و استعداد خودش و نه میراث پدری از طبقه متوسط تا ثروتی رویایی پیش رفته است، توجه مردم عادی را کاملا به خود جلب کرد. بعد از این اقدام بیل گیتس، وارن بافت، سرمایه‌دار مشهورآمریکایی به بنیاد گیتس‌ها پیوست و این روزها هم به نظر می‌رسد با اقدام زاکر برگ در تاسیس بنیاد خیریه‌اش برای کمک به بهبود زندگی کودکان دنیا، حلقه نیکوکاری هر سال کامل‌تر می‌شود.


با توجه به آنچه گفته شد و تعدد مراکز خیریه موجود در کشورهای پیشرفته به نظر می‌رسد میل به شرکت در اقدامات خیرخواهانه به طور محسوسی در این جوامع در حال افزایش است. دکتر افسر افشار نادری، معتقد است:«وقتی در جامعه‌ای سیستم اقتصادی و رفاهی به درستی کار کند، میل به انجام امور خیریه بیشتر خواهد شد چون مردم جامعه، خود را در میزان قابل قبولی از امنیت و رفاه احساس می‌کنند و متعاقب این موضوع، امنیت روانی جامعه هم بیشتر تامین می شود. بنابراین افراد با اعتماد به رفاه اجتماعی موجود، کمتر به جمع‌آوری پول برای آینده خود و فرزندان‌شان می‌پردازند و عجیب نیست اگر بیشتر به امور خیریه توجه دارند.»

اهمیت دادن به نهاد خانواده

مساله دیگری که در مورد اقدام اخیر مدیر موفق فیس‌بوک و همسرش می‌توان مورد توجه قرار داد انتخاب مناسبت تولد فرزندشان برای اعلام و انجام این کار خیر بزرگ است که ناگفته پیداست این موضوع به صورت کاملا برنامه‌ریزی انجام شده است. دکتر افشار نادری انتخاب این مناسبت را نشان دهنده اهمیتی می‌داند که در اروپا و آمریکا به نهاد خانواده داده می شود و ادامه می دهد : «برخلاف آنچه بیشتر مردم فکر می‌کنند نقش خانواده در این کشورها کاملا پررنگ است و حتی رد این اهمیت در فیلم‌ها و سریال‌هایشان هم قابل‌تعقیب است؛ تا آنجا که می‌بینید در بسیاری از فیلم‌های آنها، خانواده آخرین پناه و محل نجات است.

متاسفانه سال‌هاست که در کشور ما دقیقا برعکس عمل می‌شود و افراد به محض پولدار شدن از خانواده جدا شده و برای انجام تفریحات مجردی یا بیرون آمدن از فضای تاهل، بیقرار هستند. حرکت زاکربرگ به روشنی این پیام را دارد که خانواده مهم است و البته انتخاب مناسبت تولد یک کودک با توجه به اینکه اقدام خانواده زاکربرگ در جهت کمک به کودکان صورت گرفته است، کاملا هوشمندانه و به جا بود.»

نمره جمع‌گرایی ما چند است؟

دکتر افسر افشار نادری، جامعه‌شناس با توجه به جنبه های مردم‌شناسانه اقدام خانواده زاکربرگ، به نکاتی درمورد روحیه جمع‌گرایی موجود در این حرکت اشاره می‌کند و معتقد است یکی از نکاتی که در مورد جوامع با فرهنگ بالای اجتماعی وجود دارد این است که در آنها احساس جمع‌گرایی و توجه به دیگران وجود دارد. برای نمونه زاکربرگ با توجه به اینکه برای تولد فرزندش، خوشحال بوده میل به بسط این خوشحالی به جامعه را داشته و سعی کرده به همین بهانه یک بستر وسیع برای خوشحالی و خوشبختی کودکان دیگر فراهم کند.

به طور کلی هرچه جامعه‌ای سلامت‌تر بوده و فرهنگ اقتصادی و اجتماعی بالاتری داشته باشد، خودخواهی در آن کمتر شده و روحیه جمع‌گرایی‌اش ، رشد بیشتری خواهد داشت؛ این یکی از شاخصه‌های برآورد میزان رشد انسانیت در میان اجتماعات است که در کشور ما متاسفانه این روزها با وجود تمام شعارهایی که در تاکید بر معنوی بودن مردم داده می شود، کمتر توجه و حمایت از دیگران را توسط مردم می‌بینید؛ نمونه‌اش هم اینکه افراد به محض رسیدن به تمکن مالی تا جای ممکن بیشتر برای خودنمایی با هر وسیله مادی و معنوی اقدام می‌کنند تا دامنه اقدامات خیریه‌ای که می‌شود انجام داد، گسترش یابد.

آیا زاکربرگ ضرر مالی کرده است؟!

با توجه به مقدار بسیار زیادی از سهام فیس‌بوک که زاکربرگ به امور خیریه برای کودکان اختصاص داده است این سوال پیش می‌آید که آیا این حرکت تاثیر منفی محسوسی بر وضعیت زندگی او و خانواده‌اش خواهد داشت؟ در جواب این سوال اولین نکته این است که وقف ثروت به معنی فقیر شدن نیست و همیشه در باورهای دینی ما آنچه بخشیده شده باز خواهد گشت.

ضمن اینکه با توجه به فراگیر شدن استفاده از شبکه‌های اجتماعی موبایلی و کم شدن محسوس مخاطبان و محبوبیت شبکه فیس‌بوک، اقدام مارک زاکر برگ ضمن اینکه به لحاظ روحی موجب آرامش و ارضای درونی خود و همسرش خواهد شد که با هیچ ثروتی قابل خریداری نیست، می‌تواند روی محبوبیت و جلب توجه او در میان جامعه جهانی بسیار موثر باشد. او که به تازگی امتیاز واتس‌آپ و اینستاگرام را خریداری کرده از این توجه و اقبال اجتماعی بالا می‌تواند به عنوان سرمایه‌گذاری موثری برای آینده شبکه‌های اجتماعی‌اش بهره برداری کند.


خودنمایی با انتخاب اسم؟

در پایان می‌خواهیم به یک حاشیه جالب توجه در حوالی بچه‌دار شدن آقای مدیر فیس‌بوک بپردازیم که با آن همه دستاورد ذهنی حیرت‌انگیزش ظاهرا در انتخاب اسم برای دختر یکی‌یک دانه‌اش کم گذاشته (!) و یک اسم کوتاه و خیلی معمولی انتخاب کرده که به عقل هر آمریکایی با متوسط‌ترین هوش ها هم می‌رسد و آن هم «مکس» است.

دکتر حامد محمدی کنگرانی در این باره به نکات جالبی اشاره می کند: «همان طور که انتخاب اسم بد یا دو اسمی کردن کودکان درست نیست، انتخاب اسامی نامانوس و عجیب و غریب برای کودکان از مصادیق سوء استفاده از کودکان است. درمورد زاکربرگ و همسرش هم می بینید که یکی از معمولی‌ترین اسامی ممکن را برای فرزندشان انتخاب کرده‌اند.»

راستش این روزها که در کشور ما بازار داغ خودنمایی و متفاوت نمایی طبقه مرفه و حتی متوسط از طریق انتخاب نام‌های تا جای ممکن عجیب ، غریب و نامانوس برای فرزندان دیگر دارد کار را به جاهای باریک می‌کشاند، خوب است نیم نگاهی هم به نحوه نامگذاری آقای زاکربرگ و همسرش برای فرزندشان داشته باشیم.