انسل آدامز؛ عکاسی از کوهستان تا دریا

برترین ها : به جرأت می‌توان گفت که انسل آدامز (۱۹۰۲-۱۹۸۴) نامدارترین عکاس آمریکایی سده‌ی بیستم میلادی است که طبیعت وحشی آمریکای شمالی را با عکسهای شگفت‌انگیزش از چشم‌اندازهای ناهموار و خیال‌پرور‌ به رُخ میلیونها نفر کشاند.

در کنار عکسبرداری از طبیعت دست نخورده، ویژگی دیگر کارهای او سیاه وسفید بودن آنهاست. عکس‌های سیاه و سفید او از چشم‌اندازهای طبیعی از آن چنان توانمندی و آفرینشی برخوردار است که هنوز هم به‌عنوان مرجعی برای راهنمایی عکاسان و هنرجویان عکاسی در گوشه و کنار دنیا در زمینه‌ی عکسبرداری از طبیعت بویژه بصورت سیاه و سفید به شمار می‌رود.

در کنار چاپ آثار برتر او در بیش از ۳۵ جلد کتاب که در کشورهای گوناگون و از جمله ایران منتشر شده اند، کارهای او در موزه‌ها و نمایشگاه‌های مهمی در دنیا به نمایش درآمده‌اند که از جمله می‌توان به موزه ی هنر متروپولیتن نیویورک، موما ( MoMA) و موزه‌ی هنر آمریکایی اسمیتسونیان و مجموعه‌های خصوصی معتبر اشاره کرد.

با گذشت سالها از مرگ او هنوز مشتاقان فراوانی تشنه‌ی دیدار تابلوهای عکاسی او از نزدیک و در اندازه‌های بزرگی که خودش چاپ کرده، بر دیوار نمایشگاه‌ها و گالری‌ها هستند .

انسل آدامز که به‌خاطر علاقه‌ی فراوانش به طبیعت، از اعضای فعال جنبش‌های زیست محیطی آمریکا بوده است، بیشتر به خاطر عکسهایی که از کوهستان‌ها و پارک‌ها ی طبیعی و حفاظت‌شده ‌ گرفته مورد توجه است.

عشق به طبیعت چنان در او ریشه داشت که عکسهایش مصداق «هر آن‌چه از دل بر آید، لاجرم بر دل نشیند» بوده و هر تماشاگری را مسحور زیبایی مناظر طبیعت دست نخورده و در برخی جاها همراه با حضور آشکار یا پنهانی آدمیان می‌کند که او در عکسهایش به تصویر کشیده.

انسل آدامز به منظره‌های مربوط به آب در تمام صورت‌های موجودش در طبیعت می‌پردازد، شیفتگی که از دوران نوجوانی و آغاز کار عکاسی در جان او ریشه دوانده و تا پایان عمر رشد کرده و به بار نشسته بود.

با وجودی که انسل آدامز از پیشروان عکاسی صریح (Pure Photography) بود، ولی در واقع آن‌چه که کارهای او را از دیگر عکاسان همدوره‌ی خودش متفاوت می‌کرد، اهمیتی بود که به فرم بیانی در تصویر می‌داد.

در عکاسی صریح، عکاس تنها آن‌چه را که بصورت واقع در برابر لنز دوربینش روی می‌دهد به تصویر می‌کشد و دخل و تصرف در واقعیت را جایز نمی‌داند.با این وجود انسل آدامز، نگاتیو عکاسی را ماده‌ی خام برای ثبت اولیه‌ی یک آفرینش می‌دانست که مانند صفحه‌ی نت نوشته شده‌ی موسیقی در اختیار آهنگساز و تنظیم کننده‌ی آهنگ قرار می‌گیرد.

همانطور که آهنگساز می‌تواند تنظیم دلخواه خود را از یک متن موسیقی بسازد، عکاس نیز در مرحله‌ی چاپ با استفاده از ترفندهای چاپ می‌تواند فرم بیانی مورد نظر خود را از نگاتیو عکسبرداری شده، به اجرا بگذارد.

البته این به معنای دستکاری در اصل نگاتیو نبود، بلکه دستکاری در نور و ترکیب‌بندی هنگام چاپ در تاریکخانه بود که انسل آدامز برای بیان‌های جدید فرمی از نگاتیوهای قدیمی و پیشتر چاپ‌شده به کار می‌برد.

به پیروی از همین ایده است که آدامز در سالهای پایانی عمر، بجای عکاسی بیشتر به چاپ دوباره‌ی نگاتیوهای پیشتر عکسبرداری شده‌اش، در اندازه‌ها و شیوه‌های چاپی نو و دیگرگون پرداخت و جالب این که همین کارها درستی ایده‌های او را ثابت کرد و تازگی لذت بخشی به این عکس‌های نسبتاً قدیمی داد.

از او روایت شده که:

« من یک کنتراست و زمان نوردهی معینی را به عنوان پایه و اساس به دست آوردم و بعد با تغییرات نوردهی و پوش دادن (زیاد نور دادن برخی از نقاط تصویر و کم نور دادن نقاط دیگر در هنگام چاپ) و بعضی اوقات با استفاده از فیلترهای گوناگون کنتراست، نگاتیو را چاپ می‌کنم.»

با توجه به همین تلاش‌ها و خلاقیت‌ها در عرصه‌ی فنی عکاسی است که از انسل آدامز بعنوان هنرمندی که از نوآوری‌های تکنیکی هم روی گردان نبوده یاد می‌شود. در حالی که بیشترین آثار به جا مانده از انسل آدامز عکس‌های سیاه و سفید است، ولی او هیچ‌گاه رو در روی فنآوری‌های جدید و از جمله عکاسی رنگی قرار نگرفت.