چشم شیطان در خلیج فارس چه می‌کند؟

فرارو: در میانه تشدید تنش نظامی بین ایران و آمریکا و خبرهای ضدونقیض از تدارکات ایالات متحده در منطقه، منابعی غیررسمی ادعا کردند که هواپیمای شناسایی Boeing RC-۱۳۵U Combat Sent این کشور عازم پایگاه العدید در قطر شده است. هواپیمایی که بخاطر قابلیت‌های تجسسی‌اش در میان برخی کارشناسان به چشم شیطان هم شهرت دارد. 

آرسی-۱۳۵ یو کامبت سنت را باید مهمترین و پیشرفته‌ترین هواپیمای شناسایی و جاسوسی فعال در ارتش ایالات متحده دانست که تنها دو فروند از آن در جهان وجود دارد که اکنون گفته می‌شود یکی از آنها راهی خلیج فارس شده است. اما چرا حضور هواپیمای RC-135U Combat Sent در منطقه و در میانه افزایش تنش میان ایران و آمریکا مهم است؟ این هواپیما چه کارکردی دارد که اعزام آن به منطقه توجه همه کارشناسان را به خود جلب کرده است؟

نگاهی به آرسی-۱۳۵ یو کامبت سنت

در عصر اطلاعات و جنگ‌های مدرن، توانایی جمع‌آوری، تحلیل و انتقال داده‌های عینی از میدان نبرد به‌طور قابل توجهی تعیین‌ کننده نتایج استراتژیک و تاکتیکی است. در این میان، هواپیمای RC-135U Combat Sent به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین ابزارهای نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا در جمع‌آوری اطلاعات سیگنالی (SIGINT) و الکترونیکی (ELINT) شناخته می‌شود. 

۱. از جنگ سرد تا عصر دیجیتال؛ تاریخچه‌ای ماندگار

RC-135 نخستین‌بار در ژانویه ۱۹۶۴ وارد خدمت نیروی هوایی ایالات متحده شد و طی چند نسل و به‌روزرسانی، به استانداردهای فناوری روز ارتقاء یافت. این هواپیما از بدنهٔ C-135 Stratolifter مشتق شده، اما به‌طور کامل پیکربندی آن برای ماموریت‌های اطلاعاتی تغییر یافته است.

در طول بیش از ۶۰ سال، این هواپیما در تمامی مناقشات و بحران‌های عمده ایالات متحده حضور داشته است؛ از ویتنام و عملیات‌های قرن بیستم تا خاورمیانه و اروپا در دهه‌های اخیر. حضور مستمر RC-135 در خاورمیانه از اوایل دههٔ ۱۹۹۰ تاکنون، نشان‌دهنده اهمیت بی‌بدیل این پلتفرم در پوشش اطلاعاتی ارتش آمریکاست.

۲. قلب فناوری؛ سیستم‌های جمع‌آوری و تحلیل سیگنال

این هواپیما با تجهیزات پیچیده‌ای شامل آرایه‌های آنتن اختصاصی در قسمت زیرین بدنه، نوک هواپیما، بال‌ها و بخش دم مجهز شده است که قادر به دریافت و تحلیل سیگنال‌های الکترونیکی از انواع رادارهای زمینی، هوابرد و دریایی هستند.

سیستم‌های ناوبری آن نیز بسیار پیشرفته‌اند و ترکیبی از رادار ناوبری زمینی، سیستم داپلر حالت‌جامد، سیستم ناوبری اینرسی و GPS/نجومی را برای حرکت دقیق در فضا به کار می‌برند.

یکی از قابلیت‌های شاخص Combat Sent این است که می‌تواند به‌طور همزمان چندین سیگنال متفاوت را شناسایی، مکان‌یابی و تحلیل کند — کاری که هم توسط سیستم‌های خودکار و هم با کمک خدمه انجام می‌گیرد. داده‌های جمع‌آوری‌شده برای تحلیل‌های دقیق‌تر در آینده ذخیره می‌شود و به تیم‌های طراحی تجهیزات جنگ الکترونیک در ارتش آمریکا منتقل می‌شود.

۳. خدمه و ساختار انسانی؛ بیش از یک هواپیما

یکی از جنبه‌های منحصر به‌فرد Combat Sent حضور گسترده‌ی خدمه تخصصی درون هواپیما است. برخلاف هواپیماهای بدون سرنشین یا بسیاری از پلتفرم‌های شناسایی که تحلیل داده‌ها را روی زمین انجام می‌دهند، Combat Sent ترکیبی از خلبانان، ناوبر، مهندسان سیستم‌های پروازی و ده‌ها افسر جنگ الکترونیک و تحلیل‌گر اطلاعات دارد که در طول پرواز داده‌ها را جمع‌آوری، بررسی و تحلیل می‌کنند.

ترکیب خدمه معمولاً شامل:

-دو خلبان

-یک ناوبر

-دو مهندس سیستم

-حداقل ده افسر جنگ الکترونیک («Ravens»)

-شش یا بیشتر متخصصان الکترونیک و تحلیل حوزه‌های مختلف

این سطح تخصص انسانی در کنار سخت‌افزارهای پیچیده باعث می‌شود Combat Sent نه صرفاً یک هواپیمای جاسوسی بلکه یک مرکز تحلیل اطلاعات در آسمان باشد.

۴. مشخصات فنی و عملکرد پروازی

Combat Sent بر پایهٔ هواپیمای C-135 طراحی شده و از چهار موتور CFM International F108-CF-201 با هرکدام بیش از ۲۱ هزار پوند رانش بهره می‌برد.

برخی از مشخصات کلیدی این هواپیما عبارت‌اند از:

-طول: حدود ۴۲.۶ متر

-دهانهٔ بال‌ها: حدود ۴۱.۴ متر

-ارتفاع: حدود ۱۲.۷ متر

-حداکثر وزن برخاست: حدود ۱۳۵,۶۲۶ کیلوگرم

-سرعت کروز: بیش از ۵۰۰ مایل در ساعت (حدود Mach 0.66)

-برد عملیاتی: حدود ۴,۰۰۰ مایل دریایی بدون سوخت‌گیری مجدد

-سقف عملیاتی: بیش از ۳۵,۰۰۰ پا

-ظرفیت سوخت: حدود ۱۳۰,۰۰۰ پوند (با امکان سوخت‌گیری هوایی برای برد نامحدود)

این ترکیب عملکردی باعث می‌شود Combat Sent بتواند در ارتفاع کافی برای ایمنی و در بردهای بسیار طولانی عملیات‌های اطلاعاتی را انجام دهد، حتی در محیط‌های حساس ژئوپلیتیک.

۵. نقش سیاسی و نظامی

اگرچه Combat Sent فقط دو فروند در خدمت دارد که هر دو متعلق به تیپ 55 نیروی هوایی ایالات متحده در پایگاه Offutt نبراسکا هستند، این هواپیماها اغلب در بحران‌ها و گسترش تنش‌های بین‌المللی دیده شده‌اند.

به‌عنوان مثال، گزارش‌های رسانه‌ای در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که Combat Sent در مأموریت‌های شناسایی نزدیک مرزهای روسیه در منطقه دریای سیاه و اطراف اروپا و همچنین در جو امنیتی مرتبط با مناقشات اوکراین پرواز کرده است.

عملکرد این هواپیما که به‌طور دقیق می‌تواند الگوهای تابش راداری و دفاع هوایی دشمن را بررسی، طبقه‌بندی و ذخیره کند، به فرماندهی‌های ملی و استراتژیک آمریکا کمک می‌کند تا تصمیمات دفاعی و جنگ الکترونیک را بر مبنای داده‌های واقعی و به‌روز اتخاذ کنند.

چرا حضور آرسی-۱۳۵ یو کامبت سنت در منطقه مهم است؟

حضور هواپیمای Boeing RC-135U Combat Sent در خاورمیانه، به‌ویژه در میانه تنش بین ایران و آمریکا، از آن جهت اهمیت دارد که این هواپیما یکی از پیشرفته‌ترین ابزارهای شنود الکترونیکی و جمع‌آوری اطلاعات سیگنالی (SIGINT) ارتش آمریکا به شمار می‌رود و مأموریت اصلی آن رهگیری، تحلیل و طبقه‌بندی ارتباطات رادیویی، راداری و مخابراتی نیروهای نظامی است. RC-135 به آمریکا امکان می‌دهد تحرکات پدافند هوایی، فعالیت سامانه‌های راداری، الگوهای ارتباطی یگان‌های موشکی، دریایی و هوایی و حتی میزان آمادگی عملیاتی نیروها را به‌صورت زنده پایش کند، بدون آن‌که وارد حریم هوایی کشورها شود. این اطلاعات برای هر نیروی نظامی نقش حیاتی در ارزیابی سطح تنش، پیش‌بینی سناریوهای درگیری، هشدار زودهنگام، تصمیم‌سازی سیاسی و نظامی دارد.