آسیب‌های روحی و روانی ناشی از شوک حادثه

همشهری‌آنلاین: در زمان جنگ امکان دارد مستقیم یا غیر مستقیم تحت تاثیر شوک ناشی از یک حمله نظامی قرار بگیریم که این وضعیت می‌تواند در ما شوکی ایجاد کند که می‌تواند در کوتاه یا طولانی مدت بر روان ما اثر بگذارد، نکته مهم پیگیری راهکارهایی است که می‌تواند ما را به فوریت ازاین وضعیت خارج کند.

در زمان بروز یک حمله نظامی ضرورت دارد افرادی را که به هر نحوی از این حوادث متاثر شده‌اند در سریع ترین زمان از حالت شوک خارج کنیم تا شوک در کوتاه یا طولانی مدت در آن‌ها ماندگار نشود. به همین منظور آشنایی با نکاتی درباره چگونگی مقابله با آسیب‌های روحی و روانی ناشی از یک وقوع یک حادثه ناگوار ضروری به نظر می‌رسد.

دکتر حسین گلرخی مشاور خانواده و روان درمانگر در این باره  توضیح می‌دهد: بحث آسیب‌هایی که به این شکل ایجاد می‌شوند در دوسطح قابل تعریف هستند، یک سطح ضربتی و اورژانسی یعنی در همان موقعیت جه کارهایی باید در جهت سطح استرس و اضظراب ناشی از آسیب حمله باید انجام داد، یکی دیگر بحث آسیب‌های بلند مدت است. این دو بحث دو مداخله کاملا متفاوت می‌طلبد.

چه زمانی مداخلات روانشناختی نیاز است؟

این متخصص با تاکید بر فوریت رسیدگی به وضعیت روحی و روانی افرادی که یک حادثه ناگوار را تجربه کرده‌اند، می‌گوید: آن چیزی که شاید این روزها بیشتر به آن نیاز باشد، راهکارهای ضربتی و اورژانسی است. یعنی ماداخله مبتنی بر ضرورت و فوریت. اینکه بتوان در روزها و هفته‌های اولیه پس ازتجربه حمله، روی روان فرد مدیریتی انجام داد که طی آن مدیریت فرد از نظر روانی به یک وضعیت نسبتا پایداری برسد، اهمیت دارد. در ادامه باید بررسی کنیم که چقدر از این آسیب در فرد باقی مانده است. در خیلی از افراد یک یا دو روز پس از حمله آسیب زیادی ناشی از شوک حمله باقی نمی‌ماند. یعنی فقط اضطراب اولیه بوده و تمام می‌شود، این آسیب در برخی ماندگار است و در این زمان است که باید حتما مداخلات روانشناختی انجام شود.

دکتر گلرخی با بیان اینکه سطوح تاثیرات مواردی که فرد درگیر شوک و جرح می‌شود، متفاوت است، افزود: ر برخی مواقع فرد تنها درگیر شوک ناشی از صدای انفجار می‌شود، در برخی مواقع نیز این طور نیست و فرد بر اثر یک حمله نظامی دچار سوگ شده و عزیزی را از دست داده است، در یک سری موارد دیگر نیز امکان دارد فرد یا اطرافیان وی دچار جرح شده باشند، هر کدام ار این‌ها سطوح مختلفی از مداخلات روانشناخنی را می‌طلبد.

اهمیت آمادگی روانی

او با اشاره به راهکارهای موجود می‌افزاید: راهکارهایی وجود که در زمان وقوع یک اتفاق عمومی بتوان برای همه استفاده کرد و برای همه کاربردی باشد . در درجه اول در زمان وقوع حوادثی نظیر حمله نظامی باید یک آمادگی روانی وجود داشته باشد، این آمادگی روانی خیلی از مواقع خود به خود هم ایجاد می‌شود، مانند همین صداهایی که ما در طول روز یا شب از اصابت‌ها می‌شنویم. این باید تبدیل به یک آمادگی عمومی شود و ما باید بدانیم که این امکان وجود دارد که ما نزدیک‌تر یا دورتر به محل حادثه باشیم. این فرد را تا حدودی نسبت به ترومایی که می‌‍خواهد رخ دهد، ایمن می‌کند.

راهکارهای عملی

دکتر گلرخی بر این نکته تاکید می‌کند که در زمان وقوع حادثه بعدی اگر فرد درگیر یکی از آسیب‌هایی که به آن اشاره کردیم شد، گام اول این است که میزان ارتباط فرد با واقعیت چک شود و باید در جهت خارج کردن سریع فرد از حالت شوک تلاش کرد. در این زمان خوب است از فرد آسیب دیده یک سری سوالاتی مطرح کرد که فرد را به موقعیت کنونی و اکنون می‌کشاند. در زمانی که فرد درگیر انفجاری شده خوب است از وی بپرسیم در زمان وقوع حادثه چند نفر بودید؟ در این لحظه فرد باید درباره یک واقعیت معاصر جند دقیقه پیش فکر کند. پس ناگزیر از شوک بیرون می‌آید و در موقعیت اینحا و اکنون قرار می‌گیرد. سوال‌هایی نظر ااینکه این فرادی کنه با شما بودند چند سال دارند و می‌دانید از کچا آمده . چه کاره بودند؟ و خود شما که هستید و از کجا آمده‌اید، نام‌تان چیست و چکار می‌:نید و نام پدر و مادر شما چیست نیز می‌تواند فرد را از فکر مستقیخم حادثه‌ای که برایش پیش آمده دور کند. این‌ها فوریت‌های مداخلاتی است که باعث می‌شود فرد خیلی سریع از شوک خارج شود و شوک برای وی تثبیت نشود.

معضل اعتیاد به اخبار

او در توضیح بیشتر می‌افزاید: راهکارهای عمومی تری هم وجود دارد، اغلب در مواقع بحرانی افراد به اخبار اعتیاد پیدا می‌کنند، در حالی که پیگری اخبار با اعتیاد به اخبار تفاوت دارد. آنجیزی که ما با آن مواجه هستیم بحث اعتیاد به اخبار است، مردم در این مواقع به طور لحظه‌ای تمایل دارند اخبار را دنبال کنند. کانال‌های خبری هم در خیلی مواقع، برای افزایش کاربران و در صدر قرار داشتن خیلی از مواقع اخبار قبلی خود را بازنشر می‌کنند. اگرچه تیتر و لید خبر شاید عوض شده باشد و مردم نیز در نهایت با خواندن خبر متوجه شوند خبر تکراری است اما ناخواسته درگیر یک اعتیاد پنهان دنبال کردن اخبار می‌شوند. این مساله می‌تواند اضطراب را در فرد، در خاناوده، به ویژه خانواده‌هایی که کودک دارند بالا ببرد.

چکار کنیم؟

او در پایان به راهکارهای عملی جهت کنار گذاشتن اعتیاد به پیگیری مداوم اشاره می‌کند و می‌گوید: بهتر است به حای پرداختن مداوم به اخبار در یک سری ساعات به کارهایی که مطلوب‌مان است، بپردازیم. به ویژه که در این دوران اغلب کارها تعطیل است و کسب و کارها مانند سابق نیست و افراد در خانه هستند. این می‌تواند فرصت مناسبی برای پرداختن به کارهایی که دوست داریم باشد. می‌توان به همراه اعضای خانواده یک سری بازی‌های فکری و سرگرم کننده انجام داد. انجام کارهایی که دوست داریم و تمرکز ما را افزایش می‌دهند، باعث می‌شود تا جایی که می‌شود خود را به طور مستقیم درگیر جنگ نکنیم.