تأثیرات ویرانگر استرس طولانی‌مدت بر بدن

ایسنا: وقتی فرد برای مدت طولانی در حالت آماده‌باش ذهنی بماند، انرژی بدن به‌جای صرف در مسیر رشد و تمرکز، صرف مقابله مداوم با اضطراب می‌شود. نتیجه، فرسودگی جسمی و روانی است. 

یک مددکار اجتماعی اظهار کرد: استرس در شرایط جنگ، زخم عمیقی بر روان جامعه وارد می‌کند و نیازمند توجه و مداخله فوری است.

مریم اسدی گفت: افزایش استرس در جامعه، نه‌تنها آرامش فردی را می‌رباید بلکه با اثرگذاری مستقیم بر جسم و رفتار، سلامت روان جمعی یک جامعه را به خطر می‌اندازد. 

وی افزود: استرس در اصل واکنش طبیعی بدن به موقعیت‌های دشوار است؛ حالتی که مغز با آزادسازی هورمون‌هایی مانند آدرنالین و کورتیزول بدن را برای آمادگی در برابر خطر یا چالش آماده می‌کند. اما تفاوت میان «استرس کارآمد» و «استرس آسیب‌زا» در مدت زمان و شدت آن نهفته است. 

او توضیح داد: وقتی فرد برای مدت طولانی در حالت آماده‌باش ذهنی بماند، انرژی بدن به‌جای صرف در مسیر رشد و تمرکز، صرف مقابله مداوم با اضطراب می‌شود. نتیجه، فرسودگی جسمی و روانی است. 

اسدی با تأکید بر اینکه نشانه‌های استرس در ظاهر و رفتار افراد قابل مشاهده است، گفت: بدن همیشه پیش از ذهن هشدار می‌دهد؛ کافی‌ست کمی دقیق‌تر نگاه کنیم. 

این مددکار اجتماعی با اشاره به علائم بارز و ظاهری استرس، تصریح کرد: انقباض مداوم عضلات صورت، به‌ویژه در ناحیه پیشانی و فک، رنگ‌پریدگی یا سرخی ناگهانی چهره در موقعیت‌های استرس‌زا، تعریق زیاد، لرزش دست و خشکی دهان، حرکات تکراری مانند ناخن‌ جویدن یا بازی با مو، آشفتگی خواب، تغییر در اشتها، مشکلات گوارشی، کاهش تمرکز، فراموشی و تصمیم‌گیری‌های هیجانی که اگر این نشانه‌ها  تکرار شوند، «زنگ خطر استرس مزمن» را به صدا در می‌آورند و نباید آن‌ها را به حساب خستگی یا بدخلقی روزمره گذاشت. 

اسدی با اشاره به تأثیرات ویرانگر استرس طولانی‌مدت بر بدن اظهار کرد:  وقتی استرس به‌صورت مزمن ادامه پیدا کند، سیستم ایمنی بدن سرکوب و احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی، دیابت، مشکلات گوارشی و حتی افسردگی افزایش می‌یابد. 

وی همچنین یادآور شد: در سال‌های اخیر، فشارهای اقتصادی و اجتماعی، شیوه زندگی پرشتاب، وابستگی زیاد به فضای مجازی و رقابت‌های حرفه‌ای، میزان استرس در جامعه ایران را به‌طور محسوس افزایش داده‌ است.  در واقع، انسان امروز خسته است اما اغلب نمی‌داند خستگی‌اش از کار است یا از جنگ دائمی بدنش با استرس. 

او برای کنترل استرس، بر آموزش مهارت‌های خودتنظیمی و تاب‌آوری روانی تأکید کرده و افزود: هیچ نسخه واحدی وجود ندارد، اما عادت‌های کوچک روزانه می‌توانند دیو بزرگ اضطراب را رام کنند. 

اسدی چند راهکار علمی و ساده پیشنهاد کرد وگفت: تمرین تنفس آگاهانه روزانه (در چهار ثانیه دم، نگه داشتن هوا و بازدم آرام در شش ثانیه)، اختصاص زمانی برای ورزش، یوگا یا پیاده‌روی در طبیعت، پرهیز از نگاه کردن به اخبار و محتوای منفی در ساعات پایانی شب، حفظ رژیم غذایی متعادل و پرهیز از مصرف بیش از حد کافئین، برنامه‌ریزی برای خواب منظم و کافی، گفت‌وگو با اعضای خانواده و دوستان به‌جای انزوای درونی و در نهایت مراجعه به مشاوران و روان‌شناسان متخصص در صورت شدت علائم.

اسدی با بیان اینکه ذهن، اگر به‌جای ترس از آینده در لحظه حال زندگی کند، توان کنترل استرس را بازیابی خواهد کرد، خاطرنشان کرد: هیچ جامعه‌ای بدون سلامت روان، پویایی و رشد واقعی تجربه نخواهد کرد. استرس، دشمن خاموشی است که در سکوت زندگی‌ها را فرسوده می‌سازد، اما شناخت و اقدام به‌موقع می‌تواند آن را به فرصتی برای رشد شخصی تبدیل کند. باید به خود و اطرافیانمان مسئولانه گوش دهیم؛ زیرا آرامش، یک انتخاب است، نه یک اتفاق.