۱۵۶۱۷۱۵ ۲۰ آبان ۱۴۰۴ ۰۹:۲۸

۷۷۵۰

هوشمندترین ساختمان عربستان که یک شاهکار معماری است

مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله یک نهاد غیرانتفاعی است که با هدف انجام پژوهش‌های مستقل در زمینه‌ی سیاست‌هایی فعالیت می‌کند که به بهره‌وری مؤثرتر از انرژی و افزایش رفاه اجتماعی در سطح جهان کمک می‌کنند.

عصر ایران: مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله یک نهاد غیرانتفاعی است که با هدف انجام پژوهش‌های مستقل در زمینه‌ی سیاست‌هایی فعالیت می‌کند که به بهره‌وری مؤثرتر از انرژی و افزایش رفاه اجتماعی در سطح جهان کمک می‌کنند.

(KAPSARC) در ریاض، طراحی شده توسط زاها حدید، که ساختار شش‌ضلعی منشوری و سفید رنگ آن شبیه به فرم‌های بلورین از دل بیابان سر برآورده است؛ این ساختمان گواهی LEED Platinum را کسب کرده است.

KAPSARC سیاست‌ها و چارچوب‌های اقتصادی‌ای را توسعه می‌دهد که تأثیرات زیست‌محیطی و هزینه‌های کلی تأمین انرژی را کاهش داده و راه‌حل‌های کاربردی مبتنی بر فناوری را برای استفاده‌ی بهینه از انرژی ممکن می‌سازند.

این مرکز با همکاری مراکز پژوهشی بین‌المللی، سازمان‌های سیاست‌گذاری عمومی، نهادهای دولتی سراسر جهان و صنایع جهانی، متخصصان برجسته‌ی دنیا را گرد هم می‌آورد تا به چالش‌های انرژی بپردازند و دانش، بینش و چارچوب‌های تحلیلی خود را آزادانه به اشتراک بگذارند.

مشخصات فیزیکی و سازمانی پروژه

پردیس مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله با مساحت ۷۰٬۰۰۰ متر مربع شامل پنج ساختمان است:

1. مرکز دانش انرژی

2. مرکز رایانه انرژی

3. مرکز کنفرانس با سالن نمایشگاه و سالن آمفی‌تئاتر ۳۰۰ نفره

4. کتابخانه پژوهشی با آرشیوی برای ۱۰۰٬۰۰۰ جلد کتاب

5. مصلی به‌عنوان فضایی الهام‌بخش برای عبادت در درون مجموعه

طراحی و اهداف زیست‌محیطی

در طراحی مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله، ملاحظات فنی و زیست‌محیطی بنیادین جایگاه اصلی دارند و پنج بخش مجموعه در قالب یک کل واحد یکپارچه شده‌اند.

این پروژه، نخستین اثر دفتر زاها حدید است که موفق به دریافت گواهی LEED Platinum از شورای ساختمان سبز ایالات متحده (USGBC) شده است.

طراحی مرکز، با توجه به شرایط اقلیمی ریاض انجام شده تا مصرف انرژی و منابع به حداقل برسد.

اصول سازمان‌دهی و ساختار طراحی

راهبرد اصلی سازمان‌دهنده در طراحی، سیستم سلولی و تا حدی مدولار است که ساختمان‌های مختلف دپارتمان‌ها را به‌صورت یک مجموعه‌ی یکپارچه با فضاهای عمومی درهم‌تنیده ترکیب می‌کند.

ساختار شش‌ضلعی منشوری لانه‌زنبوری از کمترین مقدار مصالح برای ایجاد شبکه‌ای از سلول‌ها در یک حجم مشخص استفاده می‌کند. این اصل ساختاری و سازمانی، ترکیب‌بندی KAPSARC را به شکل مجموعه‌ای از فرم‌های بلورین که از دل بیابان سر برآورده‌اند تعیین کرده است؛ فرم‌هایی که بر اساس شرایط محیطی و نیازهای عملکردی داخلی تکامل یافته‌اند.

شبکه‌ی شش‌ضلعی در جهت محور مرکزی خود فشرده‌تر شده و همچون امتداد طبیعی یک وادی که به سمت غرب امتداد دارد، شکل می‌گیرد.

قابلیت توسعه و آینده‌نگری در طراحی

از آن‌جا که مرکز پژوهشی ذاتاً نهادی رو به آینده است، معماری مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله نیز با ترکیب‌بندی فرمی آینده‌نگرانه طراحی شده تا بتوان آن را بدون از بین رفتن یکپارچگی بصری گسترش یا اصلاح کرد.

طراحی مدولار پروژه باعث ایجاد الگوهای سازمانی، فضایی و سازه‌ای منسجم در کل پلان شده است.

شش ضلع سلول‌های شش‌ضلعی، در مقایسه با سلول‌های مستطیلی چهارضلعی، امکان ارتباطات بیشتری بین فضاها را فراهم می‌آورند.

هر یک از پنج ساختمان مجموعه، بسته به عملکرد خود در اندازه و سازمان‌دهی متفاوت طراحی شده‌اند.

هر ساختمان به بخش‌های عملکردی خود تقسیم شده و قابلیت انطباق با تغییرات نیازها یا شیوه‌های کاری جدید را دارد.

در آینده نیز می‌توان با گسترش شبکه شش‌ضلعی لانه‌زنبوری، سلول‌های جدیدی افزود و پردیس پژوهشی را توسعه داد.

پاسخ اقلیمی و سازمان فضایی

چیدمان و فرم خاص ساختمان‌ها به تعدیل شدت نور و گرمای فلات ریاض کمک می‌کنند.

ساختمان‌های مجموعه پیرامون یک حیاط مرکزی بزرگ عمومی قرار گرفته‌اند که توسط سایه‌بان‌هایی از فولاد ظریف و استادانه ساخته‌شده پوشیده شده است.

نمای جنوبی پردیس پوسته‌ای صلب و محافظت‌کننده در برابر آفتاب شدید دارد، در حالی‌که جهت شمال و غرب باز است تا بادهای شمالی جریان یافته و هوای حیاط را در ماه‌های معتدل خنک کنند و در عین حال امکان اتصال به گسترش‌های آتی پردیس در شمال و ارتباط با محله مسکونی پژوهشگران در غرب فراهم شود.

در راستای اولویت دادن به عابران پیاده، ورودی همه ساختمان‌ها از طریق همین حیاط مرکزی انجام می‌شود؛ فضایی که هم محل تجمع و تعامل اجتماعی است و هم در فصل‌های معتدل، مسیر پیوند بین ساختمان‌ها محسوب می‌شود.

در زمان‌های گرم سال نیز یک مسیر زیرزمینی برای اتصال ساختمان‌های اصلی در نظر گرفته شده است.

نور، تهویه و عملکرد اقلیمی

پوسته‌ی بیرونی مجموعه محکم و محافظ است تا در برابر شرایط سخت آب‌وهوایی مقاومت کند، اما درون معماری مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله پویا و متخلخل است.

برخی سلول‌های شش‌ضلعی درون هر ساختمان به‌صورت باز طراحی شده‌اند تا حیاط‌های نیمه‌مسقف ایجاد کنند که نور طبیعی کنترل‌شده و نرم را به فضاهای داخلی می‌رسانند.

فرم‌های منشوری بلورین ساختمان‌ها بر اساس زاویه تابش خورشید و مسیر بادها سازمان یافته‌اند.

این فرم‌ها در جهت جنوب، غرب و شرق افزایش ارتفاع یافته‌اند تا از نفوذ مستقیم نور خورشید جلوگیری کنند، در حالی‌که حیاط‌های داخلی رو به شمال و شمال‌غرب هستند تا نور غیرمستقیم را به درون فضاها وارد سازند.

در بخش جنوبی هر حیاط، بادگیرهایی درون فرم سقف ادغام شده‌اند تا بادهای شمالی را گرفته و هوای خنک را به درون حیاط‌ها هدایت کنند.

فضاهای داخلی و شفافیت عملکردی

معماری مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله شفافیت و تبادل فعال میان پژوهشگران و بازدیدکنندگان را ترویج می‌کند.

با جابه‌جایی تدریجی تراز طبقات، لایه‌های فضایی متنوعی پدید آمده‌اند که دیدهای بصری بین طبقات بالا و پایین ایجاد می‌کنند؛ این ویژگی موجب می‌شود فضاهای عمومی به نقاط ملاقات غیررسمی تبدیل شوند و تعامل ایده‌ها را میان پژوهشگران افزایش دهند.

در مقابل، بخش‌های خصوصی‌تر و فضاهای نیازمند امنیت بیشتر در ناحیه‌هایی از هم‌پوشانی طبقات قرار دارند.

استانداردهای پایداری و عملکرد انرژی

مرکز تحقیقات و مطالعات نفتی ملک عبدالله موفق به دریافت گواهی LEED Platinum از شورای ساختمان سبز ایالات متحده شده است، به‌دلیل به‌کارگیری مجموعه‌ای از راه‌حل‌های غیرفعال و فعال (Passive & Active) از جمله:

• کاهش ۴۵٪ در مصرف انرژی نسبت به استانداردهای پایه ASHRAE، به لطف شکل و جهت‌گیری ساختمان، بهینه‌سازی نما، انتخاب سیستم‌ها، و نصب آرایه خورشیدی فتوولتائیک (PV) بر روی بام مرکز کنفرانس جنوبی با ظرفیت ۵۰۰۰ مگاوات‌ساعت در سال.

• بازچرخانی کامل آب آشامیدنی: تمام آب مصرفی تصفیه و در محل مجدداً استفاده می‌شود، و ۱۰۰٪ آب آبیاری از منابع غیرقابل آشامیدن تأمین می‌گردد.

• ۴۰٪ از مصالح ساخت از شعاع کمتر از ۵۰۰ مایل تأمین شده‌اند، و ۳۰٪ از مصالح دارای محتوای بازیافتی هستند.

• ۹۸٪ از چوب‌های به‌کاررفته دارای گواهی FSC (Forest Stewardship Council) می‌باشند.

• ۴٬۰۰۰ تُن زباله در فرآیند ساخت جداسازی و از دفن در زمین جلوگیری شده است.