کشورهای صادر کننده نخبه به سراسر جهان

خبرآنلاین _ هادی معیری نژاد: سالهاست کشورهای در حال توسعه یا به صورت هدفمند و یا به شکل کنترل نشده دانشجویان و نخبگان خود را به کشورهای پیشرفته می فرستند.

گاه این مهاجرتها به دلایل نقایصی در سیستم های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی صورت مرضی به خود میگیرد و به صورت معضل اجتماعی در می آید وگاه با سیاستهای صحیح جذب نخبه به فرصت تبدیل می شود نظیر آنچه هند در مورد صنعت فن آوری اطلاعات و نرم افزار اتفاق افتاد.

متاسفانه ایران از نظر مهاجرتهای بی رویه نخبگان در صدر کشورهای جهان قرار دارد، حدود۲۵ درصد از کل ایرانیان تحصیل کرده هم اکنون در کشورهای توسعه یافته زندگی می‌کنند.

ضرر ۱۵۰ میلیارد دلاری ایران

طبق آمار صندوق بین‌المللی پول، سالانه بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار نفر از ایرانیان تحصیل کرده برای خروج از ایران اقدام می‌کنند و ایران از این نظر در بین ۹۱ کشور در حال توسعه و توسعه نیافته جهان مقام اول را از آن خود کرده‌است. این معادل خروج ۱۵۰ میلیارد دلار سرمایه سالیانه از ایران است.

در دولت گذشته نام فرار مغزها به مهاجرت نخبگان تغییر یافت اما شرایط با این تغییر نام نه تنها که بهتر نشد بلکه شدت هم گرفت

در سال ۱۳۸۸وزارت علوم ایران اعلام کرد از ابتدای انقلاب ، از میان ۱۲ هزار دانشجویی که با هزینه دولت به کشورهای مختلف رفتند ۴۰۰ نفر باز نگشته‌اند و همچنین ۶۰ هزار دانشجوی ایرانی خارج از ایران تحصیل می‌کنند. طبق آمارهای رسمی نسبت خروج فارغ التحصیلان از ایران به تعداد کل این افراد، ۱۵ درصد است.

همچنین بنیاد ملی نخبگان ایران اعلام کرد که ۳۰۸ نفر از دارندگان مدال المپیاد و ۳۵۰ نفر از برترین‌های آزمون سراسری از سال ۸۲ تا ۸۶ به خارج مهاجرت کرده‌اند.

طبق گزارش صندوق بین‌المللی پول هم اکنون بیش از ۲۵۰ هزار مهندس و پزشک ایرانی و بیش از ۱۷۰ هزار ایرانی با تحصیلات عالیه در آمریکا زندگی می‌کنند و طبق آمار رسمی اداره گذرنامه، در سال ۸۷ روزانه ۱۵ کارشناس ارشد، ۲ دارنده دکترا و سالانه ۵۴۷۵ نفر لیسانس از کشور مهاجرت کردند. گزارش صندوق بین‌المللی پول در ادامه افزوده‌است که بیش از۱۵ درصد سرمایه‌های انسانی ایران به آمریکا وبیست و پنج درصد آن به کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی اروپا مهاجرت می‌کنند.

بنا بر آمار رسمی در سال ۱۳۹۱ حدود ۱۵۰ هزار دانشجو تقاضای خروج از کشور را کرده‌اند که بیشترشان دانشجوی دوره دکترا بودند. خروج این شمار از دانشجویان معادل ۱۵۰ میلیارد دلار خسارت به ایران وارد می‌کند. همچنین ۶۴ درصد دانش‌آموزان ایرانی مدال‌آور المپیاد طی ۱۴ سال گذشته از ایران مهاجرت کرده‌اند.

کشورهایی که بیشترین دانشجو می فرستند کدام ها هستند؟

در بین کشورها نخبه فرست به کشورهای پیشرفته ایران تنها نیست گرچه ممکن است از لحاظ درصدی ایران را پیشگام این قضیه بنامیم اما دیگر کشورها از لحاظ ارسال نفری دانشجوبه کشورهای پیشرفته بالا تر از ایران هستند در این زمینه چین و هند و کره جنوبی مثالهای خوبی هستند.

نمودار زیر نشاندهنده فراوانی افراد دارای تحصیلات عالیه متولد خارج در آمریکا به عنوان یکی از مقاصد برتر دانشجویان کشورهای در حال توسعه است؛


چنان که مشاهده می شود ایرانیان در مقاطع مختلف تحصیلی بین ۲ تا ۳ در صد خارجیان دارای تحصیلات عالیه در جامعه آمریکا را شامل می شوند.

تصویر زیر نشانگر بیست بازنده بزرگ از محل خروج تقریبی سرمایه بر اثر فرار مغزهاست؛


جدول زیر نیز نشان دهنده تعداد دانشجویان خارجی در آمریکا در سال ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ است؛