فضای امنیتی دانشگاه و فیلترینگ عامل اصلی مهاجرت

برترین‌ها: بحران های نهاد دانشگاه؛ از جمله امنیتی شدن فضای آن...، محدودیت آزادی های آکادمیک و بسته بودن محیط کنش دانشجویی، تنگ بودن میدان ارتباطات بین المللی ...و به طور کلی دور افتادن نهاد دانشگاه از سرشت جهانی علم، مسوولیت اجتماعی، و فرصت های توسعه ای به طور مستقیم و غیرمستقیم روند مهاجرت نخبگان دانشگاهی را تشدید کرده است...فرسایش سرمایه اجتماعی، کاهش امید به آینده، تبعیض و محرومیت از حقوق عادلانه، فروبست های ارتباطی همچون فیلترینگ و عدم امکان دسترسی به فضای مجازی، به فرآیند مهاجرت شتاب فزاینده ای داده  است.

 همایش دو روزه  مهاجرت نخبگان علمی در ایران امروز، چالش ها و راهکارها، دیروز با صدور بیانیه ای به کار خود پایان داد.در این همایش که توسط انجمن ایرانی اخلاق در علوم فناوری با همکاری ۱۴ نهاد دولتی و  غیردولتی برگزار شد، زمینه ها، ویژگی ها، و پیامدهای مهاجرت نخبگان به عنوان رخدادی نوپدید و چندوجهی در قالب شش نشست و با مشارکت ۳۷ نفر از صاحبنظران و پژوهشگران برجسته کشور مورد بررسی قرار گرفت. 

این بیانیه، هدف از برگزاری همایش را  جلب توجه افکار عموم دانشوران، نهادها، کنشگران مدنی، سیاستگذاران، و مجریان و همه دلسوزان ایران به  موضوع مهاجرت نخبگان علمی در ایران امروز، چالش ها و راهکارهای پیش روی آن در قالب یک«مسئله ملی» که می تواند بر همه زمینه ها و ابعاد  توسعه ایران  امروز و فردا  تاثیرگذار باشد، مطرح کرده است.  

بیانیه همایش همچنین تاکید می کند هدف ذکر شده در همه ابعاد  نشست های شش گانه شامل سخنرانی های افتتاحیه و  اختتامیه، ارائه مقالات، نمایش مستند، و انتشار گزارش های رسانه ای انعکاس یافت و تداوم نشست های تخصصی و نشر کتاب همایش پیگیری خواهد شد. 

در نهایت مسئولان همایش در بخش دیگری از بیانیه پایانی تاکید کرده اند که  مهمترین چالش و راهکارهای مطرح شده، که در نشست های شش گانه که هر یک می توانند  «مسائلی برای گفت وگوی ملی» پیرامون  مهاجرب نخبگان به شمار آیند در شش بخش ۱- مبانی نظری  مهاجرت نخبگان ایران امروز۲- نقش سیاست های آموزش  عالمی در مهاجرت نخبگان علمی ایران امروز، ۳-  وضعیت اجتماع و  اقتصادی ایران و تاثیر آن برمهاجرت نخبگان، ۴- دایاسپورای ایرانی و نقش نخبگان فکری و علمی در توسعه پایدار، ۵- نقش مدیریت و سیاست های ملی در مهاجرت یا جذب نخبگان ایرانی، و ۶-  مهاجرت نخبگان در فرهنگ ملی و اسلامی مورد بحث و بررسی قرار گرفتند. 

این بیانیه در محور دوم، بخشی از چالش مهاجرت نخبگان دانشگاهی را متاثر از سیاست های حکمرانی و رویکردهای متصلب حاکم بر دانشگاه دانسته  تاکید می کند  «بحران های  نهاد دانشگاه؛ از جمله امنیتی شدن فضای آن، ضعف در  استقلال مالی، اداری و اجرایی، محدودیت  آزادی های آکادمیک و بسته بودن محیط کنش دانشجویی، تنگ بودن میدان ارتباطات بین المللی و ارتباط صنعت و جامعه با دانشگاه و به طور کلی دور افتادن نهاد دانشگاه از سرشت جهانی علم، مسوولیت اجتماعی، و فرصت های  توسعه ای به طور مستقیم و غیرمستقیم روند مهاجرت نخبگان دانشگاهی را تشدید کرده است.» 

بیانیه در محور سوم به «پدیده مهاجرت نخبگان علمی» می پردازد و تاکید می کند «پدیده مهاجرت نخبگان علمی را باید فراتر از مبانی و رویکردهای نظری دید. این پدیده ... می تواند ظرفیت های ایران را برای توسعه با پیامدهای منفی و مخرب مواجه سازد. مهاجرت نخبگان علمی مقدم بر عوامل اقتصادی و حرفه ای، اکنون بیشتر  تحت تاثیر زمینه های سیاسی و به این اعتبار یک "مساله اجتماعی" است...فرسایش سرمایه اجتماعی، کاهش امید به آینده، تبعیض و محرومیت از حقوق عادلانه، محدودیت های آزادی های اجتماعی و سیاسی و فرهنگی مانند تلاش برای اعمال حجاب اجباری، فروبست های ارتباطی همچون فیلترینگ و عدم امکان دسترسی به فضای مجازی، به فرآیند مهاجرت شتاب فزاینده ای داده  است.»   

بیانیه  در محور چهارم به قدرت دایاسپورای ایرانی و نقش نخبگان فکری و علمی در توسعه پایدار کشور اشاره کرده و تاکید می کند: «ایرانیان خارج از سرزمین اکنون یک فرصت برای کمک به خروج کشور از انزوا، تحریم و بحران های اقتصادی، علمی و بین المللی هستند. سرمایه انسانی ایران که در جهان پراکنده اند، در امنیت و آینده کشور نقش موثر دارند، برای حمایت و مراقبت از استاد و دانشجوی  مهاجرت کرده می توان به سیاست شبکه سازی و تقویت پیوندهای فرهنگی و ارتباط فعال با ایران اولویت داد...  درک تنوع و ظرفیت های متفاوت دایاسپورای ایرانی و تلاش برای انسجام و همبستگی میان نخبگان در داخل و خارج از کشور و کمک به ایجاد و گسترش شبکه ها و نهادهای مدنی، ضرورتی مشهود پیش روی جامعه، نظام حکمرانی،مهاجرت کنندگان، و شهروندان مصمم به مهاجرت است.»