هوش مصنوعی چینی که آینده بیماری‌ها را پیش‌بینی می‌کند

ایرنا: دانشمندان چینی از مدل پیشرفته‌ای به نام «ژنوس» (Genos) رونمایی کردند؛ سامانه‌ای هوش مصنوعی که همچون مغزی هوشمند می‌تواند زبان بدن و رمزهای ژنتیکی انسان را درک و تفسیر کند.

دو مرکز پژوهشی بزرگ چین، مرکز تحقیقات بی‌جی‌آی (BGI) و آزمایشگاه ژجیانگ، با همکاری یکدیگر این مدل را طراحی کرده‌اند. ژنوس نخستین سامانه‌ای است که قادر است توالی‌های DNA را تا حدود یک میلیون جفت‌باز — واحدهای سازنده ژن‌ها — با دقتی در حد «تک‌باز» تحلیل کند.

پژوهشگران می‌گویند این فناوری می‌تواند خطاهای ژنتیکی را با دقت بی‌سابقه‌ای شناسایی کرده و تحولی بنیادین در حوزه پزشکی دقیق و درمان‌های شخصی‌سازی‌شده ایجاد کند.

ژنوم انسان از حدود سه میلیارد جفت‌باز تشکیل شده است. اگرچه پروژه جهانی «نقشه ژنوم انسان» در سال‌های گذشته موفق شد ترتیب این جفت‌بازها را شناسایی کند، اما هنوز نقش دقیق هر بخش از این رشته طولانی مشخص نیست. ژنوس دقیقاً برای پاسخ به همین پرسش طراحی شده است تا کارکرد هر ناحیه از ژن را روشن کند.

برخلاف مدل‌های قدیمی که تنها بر پایه یک یا دو ژنوم مرجع آموزش داده شده‌اند، ژنوس با بهره‌گیری از ۶۳۶ ژنوم کامل انسانی از سراسر جهان آموزش دیده است. این تنوع داده‌ای به پژوهشگران امکان می‌دهد تفاوت‌های طبیعی میان بدن انسان‌ها در مناطق مختلف جهان را بهتر درک کنند.

ژنوس بر اساس ساختاری پیشرفته به نام «ترکیب متخصصان» (Mixture of Experts) ساخته شده است؛ روشی که چندین الگوریتم تخصصی را هم‌زمان فعال می‌کند تا خروجی‌ها با دقت و سرعت بیشتر و مصرف انرژی کمتر تولید شوند.

بر اساس نتایج اولیه، دقت ژنوس در شناسایی جهش‌های بیماری‌زا به ۹۲ درصد می‌رسد و در صورت ترکیب با دیگر مدل‌های علمی، این رقم تا ۹۸.۳ درصد افزایش می‌یابد.

این مدل در دو نسخه با ۱.۲ میلیارد و ۱۰ میلیارد پارامتر توسعه یافته و به‌صورت متن‌باز (Open Source) بر روی پلتفرم‌های تخصصی HuggingFace و ModelScope در دسترس پژوهشگران جهان قرار دارد.

به گفته متخصصان، ژنوس قادر است تشخیص دهد کدام بخش از کد ژنتیکی مسئول بروز بیماری‌هاست و چرا برخی از تفاوت‌های ژنتیکی میان جمعیت‌های انسانی شکل می‌گیرد. این فناوری می‌تواند به پزشکان کمک کند تا بیماری‌ها را زودتر شناسایی کرده و درمان‌های دقیق‌تری برای هر فرد ارائه دهند.