خانه‌هایی در تهران که فقط برای بقا مناسب هستند

اقتصاد نیوز: بررسی تازه آگهی‌های اجاره در تهران نشان می‌دهد بازار اجاره  خانه‌های کوچک‌متراژ، به‌ویژه واحدهای زیر ۱۵ مترمربع، بیش از گذشته در حال گسترش است؛ اتاق‌هایی که عمدتاً در خانه‌های قدیمی، آپارتمان‌های ویلایی یا ساختمان‌های فرسوده قرار دارند و با امکاناتی حداقلی به افراد مجرد، کارگران، رانندگان پلتفرم‌های اینترنتی و سالمندان تنها اجاره داده می‌شوند.

رشد این نوع فایل‌ها نسبت به گذشته را می‌توان نشانه‌ای از تشدید فشار معیشتی، افزایش تقاضا و عقب‌نشینی بخشی از مستاجران از بازار اجاره واحدهای کامل مسکونی دانست.

اتاق‌هایی برای بقا

بررسی فایل‌های منتشر شده نشان می‌دهد که در برخی مناطق تهران، اتاق‌هایی با متراژ تنها ۴ تا ۱۵ مترمربع با مبالغی بین ۲ تا ۱۶ میلیون تومان اجاره ماهانه و تا ۱۰۰ میلیون تومان ودیعه عرضه شده‌اند.

برای مثال، یک اتاق ۱۲ متری در محله زرگنده با ۱۰۰ میلیون تومان رهن و ۱۳ میلیون تومان اجاره ماهانه آگهی شده و اتاقی ۱۲ متری در درکه نیز با ۷۰ میلیون تومان ودیعه و ۱۶ میلیون تومان اجاره عرضه شده است. در مقابل، در برخی محله‌های جنوبی‌تر تهران مانند مولوی، هرندی یا شمشیری، اتاق‌هایی با اجاره ۳.۵ تا ۶ میلیون تومان و ودیعه‌های ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومانی دیده می‌شود.

در میان فایل‌های منتشرشده، اتاقی ۴ متری در محدوده محله دکتر هوشیار با ۱۵ میلیون تومان رهن و ۵ میلیون تومان اجاره ماهانه آگهی شده؛ فضایی که عملا در ابعاد یک انباری کوچک است اما اکنون به‌عنوان محل سکونت عرضه می‌شود.

همچنین در شهرک غرب، یک اتاق ۸ متری با ۴۰ میلیون تومان ودیعه و ۶ میلیون تومان اجاره فایل شده و در بازار بزرگ تهران نیز اتاق‌های ۱۲ تا ۱۴ متری با ودیعه ۲۰ میلیون تومانی و اجاره‌های ۶.۵ تا ۷ میلیون تومان به چشم می‌خورد.

متن برخی آگهی‌ها نیز تصویر روشنی از شرایط این بازار ارائه می‌دهد؛ بسیاری از این اتاق‌ها دارای سرویس بهداشتی، حمام و آشپزخانه مشترک هستند و در برخی موارد حتی حیاط و فضای شست‌وشو نیز میان چند مستأجر تقسیم می‌شود. در یکی از آگهی‌ها، اتاق‌های ۸ و ۱۰ متری با «حیاط و سرویس مشترک» برای «اسنپی‌ها و کارگران رستوران» مناسب اعلام شده و ظرفیت سکونت تا چهار نفر نیز برای آن در نظر گرفته شده است.

تغییر چهره بازار مسکن پایتخت

در تعداد قابل توجهی از فایل‌ها، مالک شرط «فقط مجرد آقا» را ذکر کرده و عباراتی نظیر «موجه و بدون حاشیه» یا «رفت‌وآمد بدون محدودیت» به‌دفعات تکرار شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد این بازار بیش از هر چیز متکی بر تقاضای افراد تنها و کم‌درآمد است.

برخی فایل‌ها نیز ساختاری شبیه پانسیون یا اقامتگاه اشتراکی پیدا کرده‌اند؛ به‌طوری‌که در یکی از آگهی‌های منطقه ۱۱، اتاق ۱۰ متری در «مجموعه با مدیریت هتلینگ» معرفی شده و امکاناتی مانند نظافت هفتگی مشاعات، لباسشویی مشترک و اجاره شبانه ۶۰۰ هزار تومانی برای آن ذکر شده است.

همچنین بخشی از آگهی‌ها مربوط به اجاره چند اتاق از یک واحد بزرگ‌تر است؛ به‌عنوان نمونه در محله توحید و خانی‌آباد، دو اتاق ۱۲ متری از یک واحد ۱۰۰ متری با مشاعات مشترک و دریافت اجاره به‌صورت ماهانه عرضه شده و در توضیحات آن بر «کلید مستقل» و «رفت‌وآمد آزاد» تاکید شده است.

افزایش فایل‌های اجاره اتاق در تهران را می‌توان نشانه‌ای از تغییر الگوی سکونت در پایتخت دانست؛ الگویی که در آن بخشی از مستاجران به دلیل کاهش توان مالی، ناچار به حذف حریم خصوصی، استفاده اشتراکی از امکانات اولیه و زندگی در فضاهای بسیار کوچک شده‌اند.

روندی که در صورت تداوم رشد هزینه‌های مسکن و کاهش قدرت خرید خانوارها، می‌تواند به گسترش بیشتر سکونت‌گاه‌های اشتراکی، کوچک‌متراژ و به دور از فرهنگ ایرانیان منجر شود.