جزئیات توافق بزرگ روسیه و چین بر سر خط لوله طلایی

عصرایران: روسیه و چین در نشست اخیر ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ در پکن درباره پروژه خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» (Power of Siberia ۲) گفت‌وگو کردند؛ طرحی بزرگ که در صورت اجرا، گاز طبیعی روسیه را از سیبری غربی از طریق مغولستان به چین منتقل خواهد کرد.

به نقل الجزیره، دو کشور بر سر مسیر و شیوه ساخت این خط لوله به درک مشترکی رسیده‌اند، اما هنوز جزئیات مهمی مانند شرایط تجاری و قیمت گاز نهایی نشده است.

پروژه‌ای عظیم با ظرفیت بالا

خط لوله پیشنهادی حدود ۲۶۰۰ کیلومتر طول خواهد داشت و ظرفیت انتقال آن حدود ۵۰ میلیارد متر مکعب گاز در سال برآورد می‌شود؛ رقمی معادل حدود ۵۲۵ تراوات‌ساعت انرژی که تقریباً دو برابر مصرف سالانه برق بریتانیاست.

این پروژه از نظر ظرفیت تقریباً با خط لوله نورد استریم ۱ – یکی از مسیرهای اصلی صادرات گاز روسیه به اروپا پیش از جنگ اوکراین – قابل مقایسه است.

چرا روسیه به این پروژه نیاز دارد؟

تحلیلگران می‌گویند روسیه به دنبال جبران درآمدهای از دست‌رفته خود از بازار اروپا است. پس از حمله گسترده مسکو به اوکراین در سال ۲۰۲۲، بسیاری از کشورهای اروپایی واردات گاز روسیه را به شدت کاهش دادند.

اجرای این خط لوله می‌تواند بازار بزرگی برای گاز روسیه فراهم کند و بخشی از درآمد از دست‌رفته شرکت دولتی گازپروم را جبران کند. علاوه بر فروش گاز، این پروژه برای شرکت‌های روسی فعال در ساخت خطوط لوله و صنعت فولاد نیز سود اقتصادی به همراه خواهد داشت.

با این حال، نیاز فوری روسیه به بازار جدید باعث شده چین در مذاکرات دست بالاتر را داشته باشد و برای دریافت گاز با قیمت پایین‌تر فشار وارد کند.

چین چه سودی می‌برد؟

برای چین، واردات گاز از طریق خط لوله روسیه می‌تواند امنیت انرژی بیشتری نسبت به گاز طبیعی مایع (LNG) که از طریق کشتی وارد می‌شود، فراهم کند.

بخش زیادی از واردات LNG چین باید از مسیرهای دریایی حساس مانند تنگه هرمز و تنگه مالاکا عبور کند؛ مسیرهایی که در برابر تنش‌های ژئوپولیتیک یا اختلال در تجارت جهانی آسیب‌پذیرند.

به همین دلیل، پکن به دنبال متنوع‌سازی منابع انرژی خود و کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی است.

چرا هنوز توافق نهایی نشده است؟

با وجود پیشرفت در مذاکرات، هنوز توافق نهایی حاصل نشده است. به گفته تحلیلگران، بزرگ‌ترین مانع قیمت گاز است.

چین به دنبال خرید گاز با قیمت‌هایی نزدیک به نرخ داخلی روسیه است که بسیار پایین‌تر از قیمت‌هایی است که اروپا پیش‌تر پرداخت می‌کرد. در مقابل، مسکو برای توجیه هزینه‌های سنگین ساخت خط لوله به قیمت بالاتری نیاز دارد.

چالش‌های اجرایی پروژه

کارشناسان می‌گویند ساخت چنین خط لوله‌ای چندین سال زمان می‌برد. خط لوله «قدرت سیبری ۱» که اکنون گاز شرق سیبری را به چین می‌رساند، پس از توافق سال ۲۰۱۴ ساخته شد، در سال ۲۰۱۹ شروع به انتقال گاز کرد و در ۲۰۲۴ به ظرفیت کامل رسید.

با توجه به اینکه «قدرت سیبری ۲» باید از خاک مغولستان عبور کند، ممکن است حدود یک دهه طول بکشد تا از زمان آغاز ساخت به ظرفیت کامل برسد.

تأثیر احتمالی بر بازار جهانی انرژی

اگر این پروژه اجرا شود، ممکن است بخشی از تقاضای چین برای واردات LNG کاهش یابد، زیرا گاز خط لوله جایگزین بخشی از آن خواهد شد. این موضوع می‌تواند در بلندمدت رقابت در بازار جهانی LNG را کاهش داده و فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کند.

در عین حال، این پروژه نشانه‌ای از چرخش راهبردی روسیه به سمت شرق و تلاش مسکو و پکن برای تقویت همکاری‌های اقتصادی و کاهش وابستگی به نظم اقتصادی تحت رهبری غرب تلقی می‌شود.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که این خط لوله برای روسیه جایگزین کامل بازار اروپا نخواهد بود و بیشتر به عنوان راهی برای کاهش بخشی از خسارت‌های ناشی از از دست رفتن آن بازار عمل خواهد کرد.