مرگ دسته‌جمعی درختان تهران؛ مساله کمبود آب نبود!
در شهری که جمعیت آن طی دهه‌های گذشته افزایش یافته، ساخت‌وساز گسترش پیدا کرده و تقاضا برای آب پیوسته بیشتر شده است، درختان نیز بیش از گذشته با کمبود منابع حیاتی خود روبه‌رو هستند. از همین رو شاهد خشک شدن و مرگ آنها هستیم.
برترین‌ها: خشک‌شدن درختان پارک جنگلی چیتگر و دیگر فضاهای سبز تهران، نشانه‌ای نگران‌کننده از بحرانی است که سال‌هاست منابع طبیعی پایتخت و البته دیگر شهرهای کشور را تحت فشار قرار داده است؛ بحرانی که نمی‌توان آن را صرفاً به کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی نسبت داد. در شهری که جمعیت آن طی دهه‌های گذشته افزایش یافته، ساخت‌وساز گسترش پیدا کرده و تقاضا برای آب پیوسته بیشتر شده است، درختان نیز بیش از گذشته با کمبود منابع حیاتی خود روبه‌رو هستند. از همین رو شاهد خشک شدن و مرگ آنها هستیم.
چرا درختان تهران گروهی خشک می‌شوند؟!
اسماعیل کهرم، بوم‌شناس و فعال محیط زیست ایرانی، در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی» تأکید می‌کند که اگرچه ایران به‌طور طبیعی در کمربند اقلیم خشک و نیمه‌خشک قرار دارد، نمی‌توان همه پیامدهای بحران آب را به شرایط اقلیمی نسبت داد. از نگاه او، افزایش جمعیت، گسترش بی‌رویه شهر و شیوه مدیریت منابع آب، نقش مهمی در تشدید این وضعیت دارند. در ادامه دیدگاه‌های این فعال پیشکسوت محیط زیست را می‌خوانید:
من به یاد دارم زمانی که در بعضی نقاط تهران ریشه درختان در عمق شش تا هفت‌متری به آب می‌رسید. امروز شرایط به‌گونه‌ای تغییر کرده که ممکن است آب در عمقی باشد که ریشه درخت دیگر نتواند به آن برسد. درخت برای ادامه حیات به آب نیاز دارد و وقتی آب در دسترسش نباشد، به‌تدریج ضعیف می‌شود و سرانجام از بین می‌رود. بنابراین، در کنار شرایط اقلیمی، باید به شیوه مصرف و مدیریت منابع آب هم توجه کنیم.
در واقع مسئله اصلی این است که ظرفیت طبیعی تهران با جمعیتی که در آن مستقر شده تناسب ندارد. وقتی جمعیت و تقاضا برای آب از توان منابع موجود فراتر می‌رود، فشار آن فقط بر انسان‌ها وارد نمی‌شود؛ درختان و دیگر اجزای محیط‌زیست شهری نیز آسیب می‌بینند. خشک‌شدن گروهی درختان را باید در همین چارچوب بررسی کرد.
به اعتقاد من، نمی‌توان تمام این مشکلات را به اقلیم خشک ایران نسبت داد. کشور ما همیشه با محدودیت آب روبه‌رو بوده است، اما نحوه مدیریت منابع، میزان برداشت از آب‌های زیرزمینی و شیوه گسترش شهرها در تشدید بحران نقش دارند. وقتی جمعیت و فعالیت‌های انسانی از ظرفیت منابع منطقه فراتر می‌روند و برداشت از آب زیرزمینی ادامه پیدا می‌کند، هم درختان آسیب می‌بینند و هم خطر فرونشست افزایش می‌یابد.
چیتگر را آب ندادند، درخت‌ها ضعیف شدند و آفت گرفتند
محمد درویش، فعال محیط زیست، با اشاره به گزارش‌هایی که درباره خشکیدگی عرصه‌های جنگلی تهران منتشر شده، می‌گوید: «مهم‌ترین دلیل این اتفاق، نرسیدن آب به این درختان است. حدود ۳۲۰ هکتار از فضاهای دست‌کاشت تهران خشک شده و حدود ۶۲۰۰ هکتار دیگر نیز در تنش خشکی قرار دارد.»
درویش معتقد است یکی از مسائل مهم در روایت رسمی درباره خشکیدگی چیتگر، نحوه مواجهه با موضوع آفات است. او می‌گوید: «اینکه ما دائما اعلام کنیم این درختان بر اثر آفات از بین رفته‌اند و ما در این زمینه مقصر نبوده‌ایم، به نظر من نوعی فرافکنی است و درست نیست. باید صادقانه با مردم صحبت کنیم.»
به گفته او، ضعف درختان می‌تواند زمینه‌ساز شیوع آفات شود: «وقتی به درخت آب نمی‌دهید، آن درخت ضعیف می‌شود، بیمار می‌شود و در معرض آفات قرار می‌گیرد. در واقع، آفت می‌تواند نتیجه ضعف درخت باشد، نه اینکه صرفا علت اولیه خشکیدگی باشد.»
درویش برای مقایسه، به باغ گیاه‌شناسی ملی ایران اشاره می‌کند: «همین درختان با همین سن، اکنون در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران کاشته شده‌اند. همه آنها مربوط به دهه ۱۳۴۰ هستند. کافی است وضعیت آنها را با درختان چیتگر مقایسه کنید تا ببینید چقدر سرحال و سالم هستند و هیچ مشکل جدی ندارند. دلیلش این است که در آن محوطه ۱۴۵ هکتاری به درختان رسیدگی شده، اما در چیتگر رسیدگی لازم انجام نشده است.»
درویش معتقد است یکی از مسائل مهم در روایت رسمی درباره خشکیدگی چیتگر، نحوه مواجهه با موضوع آفات است. او می‌گوید: «اینکه ما دائما اعلام کنیم این درختان بر اثر آفات از بین رفته‌اند و ما در این زمینه مقصر نبوده‌ایم، به نظر من نوعی فرافکنی است و درست نیست. باید صادقانه با مردم صحبت کنیم.»
به گفته او، ضعف درختان می‌تواند زمینه‌ساز شیوع آفات شود: «وقتی به درخت آب نمی‌دهید، آن درخت ضعیف می‌شود، بیمار می‌شود و در معرض آفات قرار می‌گیرد. در واقع، آفت می‌تواند نتیجه ضعف درخت باشد، نه اینکه صرفا علت اولیه خشکیدگی باشد.»
درویش برای مقایسه، به باغ گیاه‌شناسی ملی ایران اشاره می‌کند: «همین درختان با همین سن، اکنون در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران کاشته شده‌اند. همه آنها مربوط به دهه ۱۳۴۰ هستند. کافی است وضعیت آنها را با درختان چیتگر مقایسه کنید تا ببینید چقدر سرحال و سالم هستند و هیچ مشکل جدی ندارند. دلیلش این است که در آن محوطه ۱۴۵ هکتاری به درختان رسیدگی شده، اما در چیتگر رسیدگی لازم انجام نشده است.»
ارسال نظر