«شب چله بدون اینترنت» می شود؟

روزنامه آرمان: «شب چله بدون اينترنت» عنوان كمپيني است كه در گروه‌هاي تلگرام تشكيل شده تا ايرانيان دوشنبه‌شب از ساعت ١٩ تا ٢٤ شب از اينترنت استفاده نكنند. مشكل انتقال تكنولوژي و فناوري‌ها به ايران اين است كه ما از ابتدا تعريف درستي از فناوري نكرده‌ايم. وقتي به ريشه‌هاي مفهوم تكنولوژي و فناوري رجوع مي‌كنيم مديريت توليد، توزيع و مصرف اين ابزارها در كنار فرهنگ‌سازي براي نحوه استفاده از آنها مورد توجه است.

تعريف ما از فناوري تك بعدي است و چون از ابتدا اين مساله را اشتباه تبيين كرده‌ايم در پيمودن مسير، راه را اشتباه انتخاب كرديم. بنابراين وقتي عنوان فناوري به كار برده مي‌شود به معناي آن است كه بايد ساخت، توليد ابزارها و واردات آنها را كنترل كنيم، در كنار اينكه بايد نحوه مصرف اين ابزارها را مديريت كرده و در جامعه براي آن فرهنگ‌سازي كنيم. ريشه همه مشكلات ما از بدفهمي نسبت به اين مفهوم شروع مي‌شود. وسايل ارتباط جمعي نبايد مانع ارتباط بشوند يا روند انتقال اطلاعات را با مشكل مواجه كنند. وسايل ارتباط جمعي ابزارهايي براي توسعه ارتباط، گسترش آگاهي‌ها و افزايش اطلاعات هستند كه براي بهبود زندگي و نظام‌هاي تصميم‌گيري، سبك زندگي بهتر و رفتار اجتماعي مناسب‌تر اختراع شده‌اند و قرار نيست آنها مانع ارتباطات بيشتر افراد شوند يا روند ارتباطات فردي و چهره به چهره را كم كنند.

وسايل ارتباط جمعي ابزارهايي هستند كه بايد در زمينه اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي درك بشوند و با خودشان مديريتي خاص را مي‌طلبند. بايد براي استفاده درست از اين ابزارها سازوكارهاي درست در نظر گرفته شود و در سطح عمومي آموزش داده شود. وسايل ارتباط جمعي براي توسعه ارتباطات و سامانه‌هاي ثبت اطلاعات ايجاد مي‌شوند و بايد باعث بهبود سطح زندگي اجتماعي شوند اما در مسير انتقال اطلاعات در كشور ما در چهار مسيري كه در بالا عنوان شد (يعني توليد، واردات، مصرف و فرهنگ‌سازي براي مصرف) از آنجايي كه در مراحل اوليه و قبل از مصرف يعني در فرايند توليد و واردات اطلاعات، تنها به سود و منافع آني توجه مي‌شود و هيچ تعهد و مسئوليت اجتماعي در آن منظور نمي‌شود به فرهنگ‌سازي نمي‌انجامد. چه بايد كرد؟ چاره كار تنها در اين است كه اين وسايل را بر اساس يك نظام آموزشي توليد و وارد كرد و بر اساس يك نظام آموزشي مورد استفاده قرار داد.

جامعه بايد درباره نحوه استفاده از اين وسايل آموزش ببيند اما متاسفانه در حال حاضر در كشور ما در دانشگاه‌ها در سطحي محدود و تنها براي توليد مدرك و در بعد فني استفاده از اين وسايل آموزش داده مي‌شود. نتيجه اين فقدان فرهنگ‌سازي اين است كه ارتباطات و روند آن در اين سیستم‌ها دچار مشكل مي‌شود، در حالي كه قرار بود اين وسايل خودشان به كمك ارتباطات بيشتر افراد و تبادل اطلاعات بيايند و به مانعي بر سر راه آن تبديل مي‌شوند. وقتي تعداد زيادي از افراد بدون اينكه درباره نحوه استفاده از اين وسايل آموزش ديده باشند، آن را مورد استفاده قرار دهند نتيجه اين است كه كمپيني تشكيل مي‌شود براي تحريم اينترنت و دسترسي به آن در ميان جماعتي كه بر اساس آمارها بخش زيادي از وقت خود را در فضاي مجازي سپري مي‌كنند.

بنده به جرات عرض مي‌كنم و همين‌جا پيش‌بيني مي‌كنم بسياري از افراد به اين كمپين نخواهند پيوست. اين كمپين‌ها نيازمند زمينه‌سازي هستند و بايد درباره آنها اطلاع‌رساني شود. شبكه‌هاي اطلاع رساني عمومي بايد درباره اين كمپين‌ها اطلاع‌رساني كنند زيرا اين شبكه‌هاي اجتماعي در محدوده خاصي مي‌توانند اطلاع‌رساني كنند و همه افرادي كه عضو آن هستند نمي‌توانند در آن واحد اين پيام را دريافت كنند.

در كنار اينكه ممكن است به دليل بي‌اطلاعي، بسياري از افراد به عضويت اين كمپين درنيايند و اينترنت را تحريم نكنند، عده‌اي ديگر هم ممكن است اصلا مايل نباشند به اين كار تن بدهند. براي مثال امروز روز آلوده‌اي بود، و از قبل وضعيت آلودگي هوا بارها در رسانه‌ها اعلام شده بود؛ با اين وجود اكثر شهروندان هيچ توجهي به اين مساله نكرده و با خودروی شخصي تك‌سرنشين خود طبق روال روزهاي گذشته به خيابان‌ها آمده بودند. راه‌حل بهبود نظام ارتباطي و اطلاعاتي ما درازمدت است و بايد فرهنگ‌سازي شود. همه كشور بايد در اين مساله بسيج شوند و بايد به فكر كارهاي بزرگ‌تر و استراتژيك‌تر باشيم. بايد يك نظام آموزشي در رابطه با رسانه‌ها ايجاد شود و براي الگوي مصرف افراد به آنها آموزش داده شود. نياز اصلي كه در زمينه كاربرد تكنولوژي‌ها به ويژه تكنولوژي‌هاي ارتباطاتي داريم اين است كه بايد حتما الگوهاي مصرف تعريف شود و افراد به صورت روزانه درباره آنها آموزش ببينند.

متاسفانه در حال حاضر در كشور ما اغلب خانواده‌ها به دليل بي‌اطلاعي از نوع و بايد و نبايد‌هاي مصرف اين ابزارها، فرزندان خود را به سمت مصرف اعتيادآميز اين ابزارها سوق مي‌دهند و اين بسيار خطرناك است. بي‌توجهي خانواده‌ها به نحوه استفاده از وسايل ارتباط جمعي نوظهور در آينده كشور تبعات وحشتناك خواهد داشت. در ميان افراد خانواده‌ها جوانان بيش از سايران بايد درباره ميزان و نوع استفاده از اين شبكه‌ها آموزش ببينند، در حالي كه تا امروز كاري در اين زمينه نكرده‌ايم.