سوریه و آینده آتش‌ بس

صباح زنگنه . تحلیلگر ارشد خاورمیانه در روزنامه شرق نوشت: آتش‌بس در سوریه، با وجود شکننده‌بودن همچنان برقرار است. چند روزی است که آمریکا و روسیه از توافق بر سر آتش‌بس سخن می‌گویند؛ هرچند اظهارنظرهای متفاوتی نیز درباره آن صورت گرفته و جلسه شورای امنیت برای اظهارنظر درباره آن نیز فعلا به تعویق افتاده که دلیل آن، مخالفت نماینده ایالات متحده بوده است.

ایران با راه‌حل چندگانه در مسئله سوریه، همیشه موافق بوده و ازسوی ایران بر موضوع آتش‌بس در سوریه و کاهش درگیری‌ها و کشتار، از ابتدا تأکید شده است. ارسال کمک‌های انسان‌دوستانه به مناطق درگیری نیز مشمول همین نگاه بوده است؛ به‌هرحال در هر درگیری غیر از نیروهای دولتی و تروریست‌ها، مردم هم در محاصره قرار می‌گیرند که باید برای آن تدبیر اندیشید و اجازه داد کمک‌های انسان‌دوستانه حتما به نیازمندان واقعی آن برسد.

هم مردمی که از حکومت آقای اسد حمایت می‌کنند در فشار هستند، هم مردمی که از سوي گروه‌های تروریستی گروگان گرفته شده‌اند با مشکلات غذایی و دارویی دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ بنابراين بر موضوع کمک‌های انسان‌دوستانه فراتر از هر بحث دیگری می‌توان توجه و تأکید کرد. البته این دو قدرت یعنی آمریکا و روسیه توافق کرده‌‌اند اتاقی برای نظارت و هماهنگی فعالیت‌ها ایجاد کنند. در زمان طرح این ایده هم این احتمال داده می‌شد که هرکدام از دو قدرت جهانی دارای برنامه‌های نهفته و ناپیدا در سوریه باشد و این احتمال همیشه مدنظر طرف‌های دیگر و ایران است.

براساس‌این باید نسبت به تفکیک گروه‌های تروریستی و تعریف‌هایی که از آنان می‌شود، به توافق رسید که این گروه‌ها از موضوع آتش‌بس برای بازسازی خود بهره‌گیری نکنند؛ اتفاقی که در آتش‌بس‌های قبلی رخ داد و تا حدود زیادی، اعتماد به پیشنهاددهندگان آن را از بین برد؛ چراکه در پس موفقیت‌های ارتش و نیروهای محور مقاومت در سوریه، بلافاصله موضوع آتش‌بس مطرح می‌شد و در این فاصله نسبت به تجهیز دوباره این گروه‌ها اقدام می‌شد.

به‌هرتقدیر درنظرداشتن تعادل در برخورد با این موضوعات اصل دیگری است که ایران به آن توجه می‌کند. با توجه به شناختی که از کلیت موضوع وجود دارد به نظر می‌رسد این آتش‌بس باز هم دچار نقض خواهد شد؛ اما نباید مبنای تصمیم‌گیری‌ها بر احتمال نقض گذاشته شود. باید با این موضع که آتش‌بس می‌تواند روحیه و فضایی در کل مناطق درگیری ایجاد کند که گروه‌های درگیر تمایل بیشتری به توقف درگیری‌ها و حرکت به سمت راه‌حل‌های سیاسی پیدا کنند، به مسائل سوریه نگریست. واقعیت این است که درگیری‌ها، روندی فرسایشی پیدا کرده است و به‌همین‌دلیل روند سیاسی دراین‌باره در حال حرکت رو به جلوست.

هم سازمان ملل به این جمع‌بندی رسیده و هم کشورهای ناظر بر موضوعات آتش‌بس به این باور نزدیک‌تر شده‌اند. دولت سوریه و ایران نیز از روند سیاسی واقعی با درنظرداشتن حق حاکمیت ملی سوریه استقبال کرده‌‌اند و به نظر می‌رسد گام‌ها آهسته‌آهسته رو به جلو است. برای کشورهایی که حامی این گروه‌های تروریستی هستند، نیز هزینه‌های جنگ و بی‌فایده‌بودن تحرکات، واقعیات عینی است و بنابراین علائم بسیار کم‌رنگی از اینکه آنان هم متمایل شده باشند که آتش‌بس را بپذیرند و بیشتر به سمت راه‌حل‌های سیاسی بروند، در حال بروز است. معتقدم این گرایش تا قبل از انتخاب رئیس‌جمهوری جدید آمریکا ادامه خواهد داشت و پس از آن باید منتظر ماند و دید که سیاست اعمالی رئیس‌جمهوری جدید چه خواهد بود و بر آن مبنا شاهد شرایط جدید خواهیم بود.