ترامپ نتیجه احساسات ناخوشایند آمریکایی ها

شايد بتوان دو مقاله را كه در شماره روز دهم نوامبر ٢٠١٦ نيويورك تايمز چاپ شد از جمله بهترين تفسير‌ها در اين مورد تلقى كرد.

اين دو مطلب يكى از سوی اقتصاددان مشهور پال كرو گمن و ديگرى توسط روزنامه‌نگار مشهور و معتبر توماس فريدمن نوشته شده است. کروگمن با ناباورى مى‌نويسد كه بسيارى از ما تصور مى‌كرديم عقايد «آزادى‌خواهانه و برابرى طلبى» و «اعتقاد به ارزش‌هاى دموكراتيك و حكومت قانون» را كه بسيارى از ما با آن آشنا بوده‌ايم و جزئى از فرهنگ ذهنى ما است همه مردم آمريكا در آن اشتراك دارند. نتيجه انتخابات نشان داد كه در اشتباه بوده‌ايم. بسيارى هستند در اين كشور خصوصا در مناطق غيرشهرى كه اين ارزش‌ها را مادون اعتقادات نژادپرستانه و مذهبى مسيحي تندروانه خود مى‌دانند. اينكه سفيد‌پوستان مذهبى بيش از سايرين به صندوق‌ها هجوم بردند، با هدف به كرسى نشاندن اين‌گونه باور‌ها بود. اين نظر كروگمن در تعيين‌كننده بودن عامل نژاد و مذهب مورد توجه بسيارى ديگر از مفسران نيز قرار گرفته است.

توماس فريدمن استدلال مى‌كند كه نتيجه اين انتخابات بيش از آنكه مربوط به موضوعاتى مانند تجارت و درآمد باشد مربوط به اين عامل فرهنگى است كه بسيارى از آمريكايى‌ها در كشور خودشان احساس بى‌خانمانى دارند كه احساس عميقا ناخوشايندى است.

اين سخن فريدمن به اين معنا است كه كشور آمريكا اكثريتى از اقليت‌هاى مختلف و مهاجران شده و اين روند در چند دهه اخير شدت يافته است. مجموعه اقليت‌هاى مختلف از نظر تعداد بيش از سفيدپوستان است. به نظر مى‌رسد زبان اسپانيايى در بسيارى از شهر‌ها بيش از زبان انگليسى صحبت مى‌شود و رنگين‌پوستان مختلف مانند لاتينوها (مهاجران اسپانيایى زبان از كشور‌هاى آمريكاى لاتين)، آسيايى‌ها و آفريقايى‌ها هر كدام فرهنگ خاص خود را در گوشه‌اى از شهر‌ها پياده كرده‌اند و زبان خود را صحبت مى‌كنند. نمونه ايرانى‌هايى كه چهل سال در لس‌آنجلس زيسته‌اند و چند جمله انگليسى هم نمى‌توانند صحبت كنند، شهروند هم شده‌اند و امتحان شهروندى را به همراه مترجم و وكيل انجام داده‌اند، در بين ساير اقوام هم فراوان است. اين كدواژه ترامپ كه كشورمان را دوباره مطالبه و تصاحب كنيم در گوش سفيد‌پوستان، خواه دموكرات يا جمهورى‌خواه، طنين و معنايى بيش از آنى دارد كه براى سايرين قابل درك است.

بعد از چند روز كه از اعلام اين خبر گذشته، معلوم مى‌شود نگرانى و ترس گسترده از عواقب تصميم‌ها و اقداماتى كه اين فرد خواهد گرفت و با اهرم‌هاى حكومتى پرقدرت دولت فدرال به اجرا خواهد گذاشت، در داخل آمريكا و در سطح جهان گسترده است. چند سخنرانى مسالمت‌آميزى كه بعد از انتخابات ايراد كرد نيز ترديد‌ها را برطرف نكرده. بعضى از خود مى‌پرسند ترامپ واقعى كدام است؟ پاسخ واقع‌گرايانه نيز اين است كه ترامپ واقعى همان ترامپ اوليه است كه مواضع خود را در مبارزات انتخاباتى بيان كرد و مواضع واقعى او همان است كه در آن زمان مطرح شد.

براى آشنايى بيشتر با اين تاريخچه مى‌توان به كتاب برادران؛ جان فوستر دالز، آلن دالز و جنگ جهانى مخفى آنان (The Brothers: John Foster Dulles, Allen Dulles, and Their Secret World War) نوشته استفن کیزنر (Stephen Kinzer) چاپ ٢٠١٣ و كتاب «نطع ابليس: آلن دولز، سيا و عروج حكومت مخفى آمريكا» (The Devil's Chessboard: Allen Dulles, the CIA, and the Rise of America's Secret Government).، نوشته ديويد تالبوت (David Talbot) چاپ ٢٠١٦ مراجعه كرد.

از جمله بسيارى از مواضع بين‌المللى ترامپ و تيمى كه به نظر مى‌رسد تيم روابط بين‌المللى او خواهند بود شبيه گفته‌ها و مواضع اعلام شده آن دو برادر سياه‌كار است. از جمله تيم روابط بين‌المللى او پرورش‌يافتگان آن مكتب هستند. شرايط نسبت به زمان ترومن و آيزنهاور تغییرات بسيار كرده البته در جهت بد‌تر شدن، ازجمله در حيطه ابزار‌هاى جنگ نرم. ديگر اينكه در آن زمان براى برخى رهبران سياسى كشور‌هاى جهان سوم اين تصور مطرح بود، البته به اشتباه چنان كه دكتر مصدق هم دچار آن شد، كه مى‌توانند بين بلوك شرق و غرب براى حفاظت خود تعادلى ايجاد كنند. در حال حاضر هر كشورى كه در تارعنكبوت غرب يا شرق (روسيه و چين)گرفتار شود، نمى‌تواند مانند دوران جنگ سرد انتظار كمكى از جانب ديگر داشته باشد. بلكه برعكس طرف ديگر هم از اين فرصت براى بهره‌بردارى و امتياز‌گيرى استفاده خواهد كرد چنان كه تجربيات اخير به وفور نشان مى‌دهد. اين شرايط تعمق بيشترى نسبت به آنچه رايج است را طلب مى‌كند.

حس استثناگری آمریکایی‌ها