مسئولیت اخلاقی ِ بهره‌ از برجام

١- رئیس‌جمهور در مراسم بهره‌برداری از طرح‌های توسعه میادین نفتی غرب کارون، جمله درخور‌تأملی بیان کرد. او گفت وزارت نفت بیشترین بهره را از فضای پسابرجام برده است. در این جمله آقای روحانی، نکته‌ای آشکار بود و نکته‌ای مستتر، چه اینکه گاه ناگفته‌ها، حرف‌های بیشتری در خود دارند. نکته آشکار جمله این بود که مجموعه صنعت نفت کشور و مدیران بلندپایه این صنعت به‌خوبی توانسته‌اند از بخش عمده‌ای از ظرفیت‌های برجام برای توسعه و بازگشت ایران به مدار ترقی‌های همه‌جانبه بهره ببرند و این کار جز در سایه برنامه‌ریزی و درایت و آینده‌نگری میسر نبوده است.

اما نکته مستتر در جمله رئیس‌جمهوری اهمیت بیشتری داشت و آن اینکه، دستگاه‌های زیادی هستند که هنوز نتوانسته‌اند از فضای پسابرجام، بهره لازم را ببرند و این یعنی، هم فضا و آسایش کافی برای این کار فراهم نبوده و هم خود دستگاه‌های ذی‌ربط دچار اختلال در بعضی عملکردها بوده‌اند. طبعا برای رئیس‌جمهوری که برجام را «فضای جدید» و «هوای تازه» می‌داند، بهره‌بردن از برجام نشانه توفیق است. اما آقای روحانی هم می‌داند که برجام از همان ساعات آغازین پس از به‌اجرادرآمدن، مخالفان سرسختی داشته و دارد که یکسره مشغول آلوده‌کردن این هوای تازه هستند. دراین‌میان صنعت نفت کشور هم به طریق اولی از این کارشکنی‌ها در امان نبوده است و پیگیری سخنان و دغدغه‌های وزیر نفت و مدیران ارشد نفتی، به‌خوبی نشان می‌دهد توسعه صنعت و بهبود وضعیت بهره‌برداری ایران از ذخایر انرژی کشور با چه گرفتاری‌های برساخته‌شده فراوانی- از سوی مخالفان داخلی برجام- روبه‌روست. بی‌راه نیست اگر بگوییم صنعت نفت ایران بیشترین بهره را از فضای پسابرجام برده، اما این بیشترین بهره، شاید کمترین بهره ممکن هم باشد و اگر مخالف‌خوانان بگذارند، دروازه‌های جدیدی رو به این صنعت ملی گشوده می‌شود.

٢- صنعت نفت ایران و نحوه مدیریت این صنعت به‌مثابه عظیم‌ترین منبع ثروت ایرانیان، همواره در مظان نقد و يكه‌‌تازی منتقدان و مخالفان و حتی اپوزیسیون برون‌ساختاری جمهوری اسلامی ایران بوده است. از منتقدان داخلی اگر بگذریم که در دو، سه سال گذشته سویه نقدشان معطوف به واکنش‌ها به ازدست‌رفتن فضای کسب‌وکار با تحریم‌ها بوده است، اپوزیسیون برون‌ساختاری را داریم که همواره بر طبل مدیریت غلط با بربادرفتن ثروت ایرانیان در میادین مشترک نفت و گاز کوبیده‌اند؛ فضای پسابرجام طبعا این امکان را به مدیران نفتی می‌داد که بتوانند با جذب سرمایه، به توسعه همه‌جانبه صنعت نفت کشور همت بگمارند و از این طریق حقوق در حال ازدست‌رفتن ایرانیان را استیفا کنند. البته چنین اتفاقی که امروز با تلاش شبانه‌روزی مجموعه کارکنان صنعت نفت تا حدود بسیاری رقم خورده است، یقینا می‌توانست و می‌تواند حمله مخالفان و منتقدان را به ضد خود بدل کند و نقد آنها را از کار بیندازد؛ در عمل اما کسانی که یکسره داعیه دفاع از پیشرفت و سرافرازی و اصول انقلاب و... دارند، چه کردند؟ همه همت خود را صرف این کردند نگذارند برجام که در متن و بطن خود - در کنار سایر فرصت‌ها- فرصتی تاریخی برای توسعه همه‌جانبه ایران است، از کارکرد بیفتد. پرسش امروزی از چنین داعیه‌دارانی این است آیا منافع ملی کشور نیز مشمول نبردهای جناحی و حزبی و سیاسی‌کارانه قرار گرفته است؟
٣- تا کمتر از چند هفته دیگر بیژن نامدارزنگنه به وین اتریش خواهد رفت تا در اجلاس رسمی تصمیم‌گیری اوپک شرکت کند. او پیش‌تر در اجلاس الجزایر با به‌کاربردن هوشمندانه‌ترین دیپلماسی نفتی، موفق شده بود طرح فریز نفتی در سقف موجود را که در یکی از ساحت‌ها از جانب دولت سعودی علیه کشورمان طرح‌ریزی شده بود، از کار بیندازد و اعضای اوپک را وادار به قبول بسته پیشنهادی ایران در راستای افزایش سقف تولید و ایستادن روی عدد نزدیک به چهار میلیون بشکه صادرات در روز کند. در همه روزهای پس از اجلاس مشورتی الجزایر، کارکنان صنعت نفت کشور کوشیدند وعده دولت یازدهم و شخص وزیر نفت برای بازگشتن ایران به بازارهای جهانی و پس‌گرفتن جایگاه ازدست‌رفته نفت ایران در این بازارها را محقق کنند و امروز این وعده با همت همین کارکنان تحقق یافته است. در چنین شرایطی کماکان مخالفان برجام و به بیان بهتر مخالفان مردمی که دولتمردان یازدهم را برگزیدند بر همان شیپور پیشین می‌دمند، تو گویی وجهه و چهره ایران در عرصه بین‌المللی را نیز دستخوش بازی‌های سیاسی قرار داده‌اند.

بهره‌بردن از برجام، همان میزان که کاری سیاسی-اقتصادی است، امری اخلاقی نیز هست، چراکه اخلاق و مسئولیت اجتماعی هر ایرانی حکم می‌کند از فرصت‌های پیش‌آمده در جهت بهبود وضع معیشت و اشتغال و توسعه و پیشرفت کشور بهره ببرد و اگر چنین نباشد، ما راه به جایی نخواهیم برد.