خانه دار شدن رویای دست یافتنی!

شهروند نوشت: خانه داشتن یکی از نیازهای اولیه‌ای است که در جهان امروز به یک آرزو بدل شده است، آرزویی که شهروند نیویورکی برای تحقق آن باید ٤٣سال پس‌انداز کند و ساکن سیدنی ٦١سال و کسی که در رم است ٦٣سال، البته اگر از میان همه شهرها بمبئی را برای زندگی انتخاب کنید باید برای یک خانه ١٠٠متری، ٣٠٥سال پس‌انداز داشته باشید!

شاید برای تحقق بخشیدن به این آرزو است که جوامع به فراخور شرایط خود طرح‌هایی را اجرایی می‌کنند و ایران نیز از این امر مستنثا نیست؛ مسکن مهر دولت نهم نمونه‌ای از این دست طرح‌ها بود که متاسفانه در اجرا موفق ظاهر نشد، به‌خصوص با اشتباهاتی که در بخش تأمین منابع مالی داشت نتوانست به هدف اصلی خود برسد، اگرچه بیش از یک‌میلیون واحد مسکونی ساخته شد؛ واحدهایی که تعداد زیادی از آنها به علت فاصله زیاد با شهرها و عدم وجود زیرساخت‌های ضروری خالی از سکنه هستند. اما دولت یازدهم با آگاهی از این‌که دهک‌های پایین با درآمد کم، شانسی برای پس‌انداز و تأمین وجه موردنیاز برای خانه‌دارشدن را ندارند، تصمیم گرفته رویه‌ای را در پیش بگیرد تا این اقشار برای دوره‌ای موقت توسط دولت، مسکن رایگان یا ارزان‌قیمت داشته باشند تا فرصتی بیابند و این امکان برای آنها پیش بیاید که به چرخه عادی اقتصاد خانوار برگردند.

یک تیر و دو نشان

«خانه‌دارشدن دهک‌های پایین» هدف طرحی است که قرار است سالانه برای حداکثر ١٥٠هزار خانوار مستاجر که جزو دهک‌های یک تا چهار جامعه هستند، اجرایی شود؛ طرح مسکن اجتماعی که درنهایت ٧٥٠هزار واحد مسکونی را در اختیار اقشار کم‌درآمد قرار خواهد داد و از این تعداد درحال حاضر ١٢هزار واحد برای گروه‌های کم‌درآمد و خانواده‌های دارای معلول تحت‌پوشش نهادها در دست ساخت است. البته دولت یازدهم برای پرهیز از تکرار کاستی‌های مسکن مهر و عملی‌شدن مسکن اجتماعی، بافت‌های فرسوده شهرها را برای تأمین زمین موردنیاز این مسکن هدف قرار داده است تا هم مشکل بافت‌های فرسوده حل شود و ساکنان قدیمی آنها ساکن مجتمع‌های جدید شوند، هم اقشار کم‌درآمد به خانه ارزان‌قیمت خود برسند.

با استناد به صحبت‌های مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و اقتصاد مسکن وزارت راه‌وشهرسازی، درحال حاضر، برنامه‌های وزارت راه‌وشهرسازی در طول دولت یازدهم توجه به بازسازی محلات در بافت‌های فرسوده است، به‌طوری‌که وزارت راه‌وشهرسازی از ابتدای کار خود بازسازی و بازآفرینی ۲۷۰محله را در دستور کار قرار داد. بدین منظور نیز در برنامه ششم توسعه، توجه به بافت‌های فرسوده شهری و بازسازی محلات به‌عنوان یکی از احکام برنامه ششم ارایه شد. درواقع یکی از اولویت‌های اول در حوزه مسکن توجه به بافت است. با این تفاسیر و با توجه به این‌که محلات پایین‌دستی و بالادستی به‌عنوان برچسبی اجتماعی درآمده‌اند می‌توان اذعان کرد مسکن اجتماعی قصد دامن‌زدن به جدایی‌گزینی اقشار پردرآمد و کم‌درآمد را ندارد، بلکه در کنار اهداف دیگر خود به دنبال تحقق هدف اختلاط همه اقشار جامعه در کنار یکدیگر است، چون جدایی‌گزینی، تمرکز فقر و بزهکاری اجتماعی را در پی دارد و این‌گونه است که عارضه‌های اجتماعی ایجاد می‌شوند.

نحوه تأمین مالی مسکن اجتماعی

آمارها می‌گویند در‌ سال ٩٠ متوسط هزینه سالانه تأمین مسکن هر خانوار شهری کمتر از ٥میلیون‌تومان بوده است که اگر نرخ رشد این هزینه در سال‌های قبل که به‌طور میانگین ١٩درصد بوده را برای محاسبه هزینه‌های ‌سال ٩٣ درنظر بگیریم، در این صورت متوسط هزینه سالانه اجاره‌نشینی در این‌ سال برای هر خانوار شهری ٨‌میلیون تومان می‌شود. در طرح مسکن اجتماعی، قرار است دولت ٦٠درصد هزینه اجاره‌بهای سکونت خانوارهای دهک‌های پایین را در قالب «کمک‌پرداخت اجاره‌بها» پرداخت کند. برآوردها روایتگر این هستند که دولت برای طرح مسکن اجتماعی در‌ سال اول اجرا به بیش از هزارمیلیارد تومان منابع مالی نقد نیاز دارد. برای جلوگیری از آثار منفی استفاده از منابع بانک مرکزی که در طرح مسکن مهر عملیاتی شد، در طرح مسکن اجتماعی تکیه بر چندین محل مختلف برای تأمین مالی این طرح است تا کمترین آثار تورمی را به همراه داشته باشد.

براین اساس منابع مالی این طرح از محل‌های «یارانه‌های مسکن»، «مابه‌التفاوت نرخ تسهیلات»، «منابع داخلی وزارت‌های راه‌وشهرسازی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی»، «تسهیلات بانکی»، «آورده متقاضیان» و «خیران مسکن‌ساز» تأمین خواهد‌ شد. پیش‌بینی شده متناسب با پیشرفت کار با موافقت بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه ردیف‌های مناسب برای تأمین مالی پروژه‌ها اختصاص یابد.