فرمان ایست در برابر رئیس‌ جمهور هنجار‌شکن

مثلث نوشت: رای قاضی فدرال ایالت واشنگتن و رای رد‌ دادگاه استیناف آمریکابه درخواست دولت دونالد‌ ترامپ برای بازگشت فوری حکم ممنوعیت ورود اتباع هفت کشور مسلمان از جمله ایران، بارقه‌های امید را زنده کرد و اکنون می‌توان امیدوار بود که تصمیم جنجالی‌ ترامپ در حد یک تبلیغات سیاسی باقی بماند. اما این تحولات اخیر برای اولین بار شکاف میان رئیس‌جمهور آمریکا و دستگاه قضایی این کشور را بیش از پیش پررنگ‌تر کرد. هنوز حملات توئیتری دونالد‌ ترامپ علیه قاضی دادگاه ادامه دارد. مرتضی مکی، کارشناس مسائل آمریکا بر این باور است که نمی‌توان به راحتی از کنار این تقابل تاریخی گذشت و از این پس‌ ترامپ به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا چه در حوزه داخلی و چه در حوزه خارجی محتاطانه‌تر رفتار خواهد کرد.

ارزیابی شما درباره ورود دستگاه قضایی آمریکا و قاضی فدرال ایالت واشنگتن با این جدیت در فرمان مهاجرتی اخیر‌ ترامپ مبنی ‌بر ممنوعیت سفر شهروندان هفت کشور مسلمان از جمله ایران چیست؟

اتفاقات اخیر به دونالد‌ ترامپ رئیس‌جمهور جدید آمریکا نشان داد که نظام حکومتی آمریکا به‌گونه‌ای است که می‌تواند چالش‌های قانونی و افکار‌عمومی را پیش روی دونالد‌ ترامپ قرار دهد. اگر‌چه کنگره و ریاست‌جمهوری در دستان جمهوریخواهان است اما ارکانی در دستگاه قضایی وجود دارد که می‌تواند جلوی اقدامات خودسرانه دولت‌ ترامپ را بگیرد.

با‌توجه به اظهارات شما، فکر می‌کنید‌ در نهایت کدام طرف در تقابل دونالد‌ ترامپ رئیس‌جمهور جدید آمریکا و دستگاه قضایی این کشور به پیروزی برسد؟

شاید‌ ترامپ و تیم اطرافش در نهایت پیروز شوند که این فرمان مهاجرتی اخیر را به نحوی به اجرا بگذارند اما مسائل اخیر نشان داد که در برابر اختیارات‌ ترامپ یک روند قانونی و قضایی وجود دارد که می‌تواند چالش‌برانگیز و بازدارنده باشد. این تقابل موجود میان‌ ترامپ و دستگاه قضایی فدرال آمریکا به‌گونه‌ای است که به راحتی بتوان از کنار آن گذشت. از این پس‌ ترامپ با احتیاط بیشتری در قبال مسائل مختلف رفتار خواهد کرد. به‌طور حتم بر‌اساس توصیه مشاورانش در حوزه سیاست خارجی دونالد‌ ترامپ تناقض‌گویی‌های خود را درباره مسائل مختلف از جمله ایران، ناتو و اتحادیه اروپا به پایان خواهد رساند و موضع یکسانی اتخاذ خواهد کرد.

آیا‌ ترامپ در چهار سال آینده ریاست‌جمهوری‌اش تلاش خواهد کرد که از تقابل موجود کاسته و دستگاه قضایی آمریکا را با مواضع خود همسوتر کند؟

دونالد‌ ترامپ از نظر سیاست‌ها و مواضعش چه در حوزه داخلی و چه در حوزه بین‌المللی متفاوت از دیگر روسای‌جمهور در تاریخ آمریکا بوده است. در گذشته شاید ساختارشکنانه‌ترین رئیس‌جمهور در آمریکا جورج دبلیو بوش بوده است اما اکنون به نظر می‌رسد که دونالد‌ ترامپ هنجارشکن‌تر است. حتی بوش پسر تلاش می‌کرد که اقداماتش ر‌ا ‌در چارچوب قوانین داخلی و بین‌المللی انجام دهد. حتی زمانیکه در دوران بوش پسر، وی نتوانست مجوز لازم را از شورای امنیت سازمان ملل برای حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ ‌فراهم کند، عواقب‌‌ سنگینی را در نظر افکار عمومی جهان متحمل شد.

در آن زمان اعتراضات و مخالفت‌های گسترده‌ای چه در داخل و چه در کشورهای متحد آمریکا به‌خصوص کشورهای اروپایی انجام گرفت. بر همین اساس به نظر می‌رسد که دونالد‌ ترامپ به راحتی نتواند سیاست‌ها و مواضع خود را تصویب کند، البته در دوره ریاست‌جمهوری وی باید منتظر وقایع غیرقابل پیش‌بینی از سوی کاخ‌سفید باشیم.

در چند روز گذشته جمهوریخواهان از افزایش تنش‌ها میان‌ ترامپ و دستگاه قضایی کشور انتقاد کرده‌اند و در همین راستا رهبر جمهوریخواهان در سنا اعلام کرد که کنگره وارد دعوای قضایی فرمان‌ ترامپ نخواهد شد، آیا مواضع اخیر جمهوریخواهان نشاند هنده کاهش حمایت آنها از دونالد‌ ترامپ خواهد بود؟

کاهش پشتیبانی حزب جمهوریخواه از سیاست‌ها و مواضع دونالد‌ ترامپ در طول چهار سال آینده دور از ذهن نیست. امکان دارد‌ ترامپ با اقدامات اینگونه‌اش واکنش‌های منفی در میان جمهوریخواهان‌ ایجاد کند اما باید این نکته را خاطرنشان کرد که انتخابات کنگره آمریکا دو سال بعد بار دیگر برگزار می‌شود و جمهوریخواهان برای ادامه حضور اکثریتی خود در کنگره تلاش می‌کنند. بر همین اساس ممکن است در این دوران با محافظه‌کاری بیشتری رفتار کنند.

برخی از تحلیلگران بر این باورند که این تقابل جدید میان‌ ترامپ و دستگاه قضایی آمریکا باعث تغییر رویکرد‌ ترامپ می‌شود و دیگر‌ ترامپ در اقدامات بعدی همه جوانب را در نظر خواهد گرفت. ارزیابی شما دراین‌باره چیست؟

واقعیت این است که با حضور دونالد‌ ترامپ در کاخ‌سفید به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا معادلات در این کشور بسیار پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی شده است. متغیرهای موجود در سیاست‌های آمریکا در حوزه داخلی و در حوزه بین‌المللی دچار دگرگونی شده است. از سوی دیگر شدت انتقادات و حضور اقشار مختلف جامعه در این اعتراضات کم‌سابقه است. نوع شعارها و ساختارشکنی‌های وی باعث شده ‌که شکاف عمیقی در جامعه آمریکا ایجاد شده و نگرانی‌هایی درباره سیاست خارجی، آینده و امنیت آمریکا به وجود آورد. این اعتراضات اخیر ناشی از چشم‌انداز تیره‌ای از آینده سیاست‌های آمریکا و تاثیر آن در عرصه بین‌المللی و بحران‌های موجود در این عرصه است. به نظر می‌رسد چیدن سناریو درباره رفتار دونالد‌ ترامپ بسیار پیچیده است و تنها با گذشت زمان همه مسائل مشخص خواهد شد.

همچنین برخی صاحب‌نظران در حوزه روابط بین‌الملل بر این باورند که هنوز‌ ترامپ باور نکرده ‌که رئیس‌جمهور کشور بزرگی مانند آمریکا بوده و باید طبق عرف‌های تعیین شده عمل کند‌. هنوز وی تصور می‌کند که دستوراتش بدون هیچ‌گونه چون و چرایی به‌طور کامل اجرا خواهد شد. ارزیابی شما در این باره چیست؟

دونالد‌ ترامپ کسی است که تاکنون هیچ گونه تجربه سیاسی و دیپلماتیک نداشته است. ما نباید انتظار تغییرات فردی بزرگی در‌ ترامپ nhaji باشیم. هم چنین باید بر این نکته اشاره کرد که‌ ترامپ در انتخابات اخیر تنها توانست به‌طور تقریبی رای نیمی‌ از مردم آمریکا را به دست آورد و نیم دیگر جامعه آمریکا همسو با‌ ترامپ فکر نمی‌کنند. بیشتر آنها مخالف، منتقد و معترض به سیاست‌ها و مواضع‌ ترامپ هستند و وی را متناسب برای ریاست‌جمهوری نمی‌دانند و انتظار وقوع چنین روزهایی را داشتند.