عملیات واشنگتن برای تحریک تهران

مهدی مطهرنیا در مثلث نوشت: دونالد‌ ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا بعد از ورود به کاخ‌سفید فرمان‌های نامعقول و مواضع خصمانه‌ای را علیه ایران و برخی کشورهای مسلمان اتخاذ کرده به‌گونه‌ای که مایک پنس، معاون وی در مصاحبه‌ای بیان داشته: «من، رئیس‌جمهور و دولت ما فکر می‌کنیم که توافق هسته‌ای با ایران وحشتناک است و درحال ارزیابی این هستیم که چه باید بکنیم.» همچنین مایکل فلین، مشاور امنیت ملی و شان اسپایسر، سخنگوی کاخ‌سفید نیز طی روزهای اخیر ادعاها و تهدیدهایی را علیه ایران مطرح کرده‌اند.

در این راستا باید دید که چه سناریوهایی در قبال برجام قابل پیش‌بینی است. از آنجایی که‌ ترامپ و تیم وی از مایک پنس معاون رئیس‌جمهور گرفته تا بنن مشاور عالی وی در امور امنیت ملی و استراتژی، همگی ضد‌تهران هستند، اجرای یک بازی پیچیده ‌ضد‌تهران را در عصر گذار نظم بین‌المللی به عهده گرفته‌اند. ستون فقرات حرکت آنها نوعی عملیات برای تحریک تهران است؛ تهران هم، اکنون مستعد پذیرش بسیاری از تحریم‌ها در ارتباط با برجام است.

از زمانی‌که برجام امضا شده ‌تا زمانی‌که دولت روحانی ماموریت پیدا کند تا نرمش قهرمانانه را عملیاتی کند عده‌ای علیه برجام سخن گفته‌اند و تحت عنوان دلواپسان در تهران همواره به‌دنبال برهم خوردن معادلات منتهی به برجام بوده‌اند و اکنون‌ ترامپ نیز خواهان این موضوع است. بنابراین وی هم در کمپین انتخاباتی خود، هم در دورانی که به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب بود و هم در زمانی که به کاخ‌سفید راه یافت به همراه یارانش پیکان تیز حملات خود را متوجه برجام کرده‌اند، در حالیکه برجام در حال اجرا شدن و در مسیر اصلی خود در حرکت است. در این بین اگر مسائل حاشیه‌ای در ارتباط با موشک‌ها یا بحران موشکی بین تهران و واشنگتن رخ می‌دهد هیچ‌گاه ارتباط اساسی و حقوقی با مساله برجام پیدا نکرده است. بنابراین آنچه هم‌اکنون به نظر می‌رسد مورد توجه سناریونویسان پسا‌نومحافظه‌کار در اندیشکده‌های جدیدی که در ایالات‌متحده آمریکا بدین منظور راه افتاده است، آن است که تهران را تحریک کنند تا ‌برجام را اجرا نکند.

ترامپ از هم‌اکنون زمینه‌های عملیاتی همین معنا را دنبال می‌کند، از یک سو سعی دارد مسائل موجود میان آمریکا و مسکو را حل کند، از سوی دیگر با ‌ترزا می ‌جلسه امنیتی و کاری تشکیل می‌دهد، هماهنگی‌های ساعتی با نتانیاهو انجام می‌دهد و از طرف دیگر با فرانسه نیز هم در دولت فعلی هم با امید به روی کار آمدن دولتی راست‌گرا نسبت به دولت کنونی فرانسه در حال تعامل و هماهنگی هستند. از سوی دیگر باید گفت که آمریکایی‌ها در منطقه خاورمیانه نیز به‌دنبال ایجاد یک فضا با مرکزیت تل‌آویو و هماهنگی نتانیاهو با واشنگتن و تیم فرامنطقه‌ای این امر درجهت محاصره تهران هستند. همچنین درصددند با ریاض و مجموعه کشورهای عربی در چارچوب ایران‌هراسی محاصره منطقه‌ای تهران را رقم بزنند. سناریوی اصلی برای تحرک‌ علیه تهران در این چارچوب طراحی شده ‌و در واقع لیدرشیپ و رهبری‌کننده این تحرک‌ ترامپ نیست، بلکه او فرماندهی بازی را در فرامنطقه و فرماندهی درون منطقه‌ای را در تل‌آویو به عهده دارد. اما برنامه‌ریزان و رهبران این برنامه اساسا‌ تراست‌های تسلیحاتی هستند که در ایالات‌متحده آمریکا قدرت لیبرال بورژوازی آمریکایی را با مدیریت‌ ترامپ و هماهنگی با کاخ سفید به انجام می‌رسانند.

هم‌چنین باید اذعان داشت که تمام اعضای تیم امنیتی‌ ترامپ، از جمله مشاور عالی امنیتی و استراتژیک وی بنن، رئیس جدید سازمان سیا، وزیر جدید دفاع، وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی او ضد‌تهران و مخالف ‌برجام هستند. اما نوع تاکتیک‌هایی که در برخورد با برجام بیان می‌کنند مختلف است. عده‌ای از آنها مانند مشاور امنیت ملی یا وزیر امور خارجه خواهان برخورد دقیق‌تر و عالمانه‌تر از سوی‌ ترامپ هستند، به‌گونه‌ای که‌ ترامپ یا واشنگتن مسبب از ریل خارج شدن برجام تلقی نشود.

همه آنها خواهان بازنگری در برجام جهت اعمال فشار بیشتر بر تهران و تحریک تهران در جهت رودررویی و تقابل با ایالات‌متحده آمریکا هستند.

بنابراین باید گفت که اگر در تهران نوعی ‌رادیکالیزه شدن فضا در جهت استفاده از تحرکات‌ ترامپ برای مسائل داخلی وجود داشته باشد، شاهد این خواهیم بود که اجماع بین‌المللی ‌علیه ایران سریع‌تر شکل خواهد گرفت. زیرا رادیکالیزه شدن تهران موجب خروج تهران از برجام و زمینه‌های یک تحرک معنادار در جهت بازگشت به تئوری جنگ‌های نامتعادل علیه تهران خواهد بود و عملیات رسانه‌ای و روانی‌ ترامپ و تیم او بر تهران موثر خواهد افتاد. بنابراین آنچه ‌هم‌اکنون شاهدش هستیم یعنی بیانیه رسمی دولت چین یا حمایت‌های ضمنی پوتین در مسکو نیز کمرنگ‌تر خواهد شد.

اینکه آیا در نهایت مسکو و چین بر سر ایران با ایالات‌متحده آمریکا وارد سرکشی و رودررویی خواهند شد مساله پیش‌رو‌ست و به نظر من آنها تمام تلاش خود را خرج خواهند کرد که از وزیران برای امتیاز گرفتن بیشتر در این دوران گذار استفاده کنند ولی در نهایت با ایالات‌‌متحده آمریکا بر ضد‌ایران مانند ۱۲ سال گذشته همراه خواهند شد. در ۱۲ سال گذشته چین، روسیه و اعضای کشورهای موسوم به غیر‌متعهد همواره بیانیه ‌علیه ایران صادر کرده‌اند ولی در نهایت ایران باید در ۱+۵ با محوریت اصلی ایالات‌متحده آمریکا مساله هسته‌ای خود را حل می‌کرد.

مساله دیگری که در این میان باید به آن پرداخت واکنش ایران به مواضع دولت آمریکا در برابر برجام، برای حفظ منافع و دستاوردهایش است. به نظر بنده در این راستا ایران باید برجام و اجرای برجام را بپذیرد در قرارداد برجام ایران همواره دو، سه‌‌ قدم به سوی آن برداشته و یک قدم عقب‌نشینی کرده است اما امروز ایران باید تکلیف خود را با برجام مشخص کند. از سوی دیگر باید گفت زمان معامله با ایالات‌متحده آمریکا در بهترین فرصت تاریخی یعنی روی کار آمدن‌ ترامپ وجود داشت.‌ ترامپ حتی در دولت پیشین به رئیس‌جمهور سابق ایران خبر داد که پول‌های خود را از بانک‌های آمریکا خارج کنید اما رئیس‌جمهور وقت ایران بیان داشت که آمریکا هیچ غلطی نمی‌تواند بکند و اکنون پول‌های ما در بانک‌های ایالات‌متحده آمریکا بلوکه شده ‌و تضمین خروج آنها اجرای برجام است.

بنابراین این نکات را باید مدنظر قرار دهیم که اکنون ایالات متحده آمریکا می‌گوید که حاضر به معامله با ایران است ضمن اینکه‌ ترامپ واقعا فردی معامله‌گر است، اما معامله‌گری که بیشترین امتیازات را از تهران می‌خواهد در حالیکه بهترین زمان معامله با ایالات متحده آمریکا در کاخ‌سفید زمانی بود که باراک اوباما بر مسند قدرت بود. حال ایران باید تصمیم بگیرد که آیا می‌خواهد با‌ ترامپ معامله کند که یک بیزنس‌من بسیار انحصارطلب و امتیازخواه است و چگونه می‌خواهد پاسخ مردمی‌ را بدهد که در آن زمان توافق با اوباما را بهتر از توافق با‌ ترامپ تلقی می‌کردند.