دفاع از طرح آخر هفته دو روزه

۹ متغیر اثرگذار

نیمه خالی طرح اصلاح

یکی از ایرادات منعکس شده در این گزارش در رابطه با طرح‌های پیشنهادی مطرح شده پیرامون ساماندهی تعطیلات در کشور، تمرکز این طرح‌ها بر آثار اقتصادی تعطیلات و یکنواخت‌سازی توزیع تعطیلات در محور زمان و کنار گذاشتن سایر متغیرهای اثرگذار است. این در حالی است که به عقیده پژوهشگران مرکز پژوهش‌های مجلس در رابطه با صحت کمی و کیفی برآوردهای اقتصادی صورت گرفته در این طرح‌ها نیز تشکیک وجود دارد. برای مثال با توجه به اجماع کارشناسان بر اثر مثبت افزایش تعطیلات در تحریک بهره‌وری، اثرگذاری متغیرهایی نظیر طول تعطیلات و پراکندگی تعطیلات بر بهره‌وری در طرح‌های پیشنهادی مورد بررسی قرار نگرفته است. افزون بر این با وجود اینکه یکی از اهداف طرح‌های پیش‌تر پیشنهاد شده دستیابی به الگویی برای یکنواخت کردن توزیع تعطیلات طی ماه‌های مختلف سال است، اما چرخش مناسبت‌های مذهبی در طول تقویم فارسی و جابه‌جایی تعطیلات بین روزهای مختلف هفته در سال‌های مختلف سبب شده است که پیشنهادهای ارائه شده در این زمینه، به جای حل مساله تمرکز تعطیلات در ایران خروجی جز یک الگوی متغیر، پیچیده و غیرکارآ نداشته باشد.

تعداد بالاتر تعطیلات مناسبتی در ایران در مقایسه با سایر کشورها، این سوءتفاهم را در میان مردم و کارشناسان ایجاد کرده که تعداد روزهای تعطیل در ایران بیشتر از سایر نقاط جهان است. این در حالی است که بررسی‌ آمار و ارقام موجود در زمینه تعطیلات نشان می‌دهد که نه تنها تعداد روزهای تعطیل در ایران بیشتر از سایر کشورهای دنیا نیست، بلکه با توجه به دو روزه بودن تعطیلات پایان هفته در بسیاری از کشورهای جهان، تقویم ایرانی تعداد روزهای تعطیل کمتری در مقایسه با سایر کشورها دارد. بر مبنای نظر پژوهشگران مرکز پژوهش‌های مجلس، عدم توجه به رفع چنین سوءتفاهمی یکی دیگر از ایراداتی است که می‌توان به طرح ساماندهی تعطیلات در کشور وارد کرد. در واقع این طرح‌ها نه تنها تلاشی برای رفع این سوءتفاهم نکرده است، بلکه با بی‌توجهی به روند چرخشی برخی از تعطیلات مناسبتی، باعث دامن زدن به این احساس و کمرنگ‌تر شدن این مطالبه عمومی در میان آحاد مردم شده است. نقطه ضعف دیگری که در گزارش مرکز پژوهش‌ها به آن اشاره شده است، عدم توجه طرح‌های اصلاحی پیشنهاد شده به حساسیت‌های ملی و مذهبی موجود در رابطه با برخی از روزهای تعطیل در سال است. برای مثال حذف تعطیلی روزهای ۱۵ خرداد و ۱۲ فروردین در طرح پیشنهادی نمایندگان مجلس، می‌تواند تحریک‌کننده حساسیت برخی اقشار جامعه باشد و نمونه دیگری از چنین تغییر حساسیت برانگیزی پیشنهاد تعطیلی روز شنبه به جای پنج‌شنبه است.

چالش‌ها و راهکارهای ساماندهی

دو رویکرد ساماندهی

براساس رويه‌هاي موجود، مجلس شوراي اسلامي نهادي است كه متولي ساماندهي تعطیلات است. با اين‌حال دو رویکرد در زمینه تعیین تعطیلات در کشور وجود دارد. در روش اول مجلس مصاديق تعطیلات را تعیین مي‌كند و در روش دوم قوه مقننه چارچوب و قواعد كلان تعیین تعطیلات را وضع كرده و تعیین مصاديق را برعهده دولت مي‌گذارد. مرکز پژوهش‌ها با فرض اجرای هریک از این دو رویه، دو رویکرد را برای ساماندهی تعطیلات در کشور پیشنهاد کرده است. در رویکرد اول که بر اساس تعیین مصادیق از سوی قوه مقننه طراحی شده است. برخی از روزهای تعطیلی مذهبی که مناسک جمعی در آن اجرا نمی‌شوند از تقویم حذف خواهد شد. رویکردی که البته با توجه به حساسیت‌های مذهبی موجود واکنش‌های احتمالی مخالفان را به همراه خواهد داشت. در رویکرد دوم چارچوب، کمیت و کیفیت تعطیلات رسمی در کشور از سوی قوه مقننه ترسیم شده و در اختیار دولت قرار می‌گیرد. دولت نیز در چنین شرایطی با لحاظ کردن محدودیت‌های موجود مکلف است تا روزهای تعطیل هر سال را تا بهمن‌ماه سال پیشین با رعایت اصولی چون توزیع یکنواخت، اولویت دادن به مسائل دینی و ملی و رعایت محدودیت‌های کمی اعمال شده از سوی قوه مقننه (مانند سقف ۱۱۵ روزه برای تعداد روزهای تعطیل) مشخص ‌کند.

این پیشنهاد در کنار معرفی روز پنج‌شنبه به عنوان یکی از روزهای کم‌بهره‌ور در نظام اداری ایران را می‌توان به معنای دفاع از تعطیلات دوروزه قلمداد کرد. زیرا ۱۱۵ روزه شدن تعطیلات در کشور از مسیر دوروزه شدن آخر هفته می‌گذرد و نکته دیگر اینکه گزارش در بیان عبور از چالش کم‌بهره‌وری پنج‌شنبه‌ها پیشنهاد تعطیلی این روز را داده است.