اصولگرایان دنبال انتحار سیاسی علیه روحانی‌اند

روزنامه آرمان- احسان انصاری: «خیزی که قالیباف در انتخابات ریاست‌جمهوری برداشته علاوه براینکه ممکن است خاکریز‌های رقیب را فتح کند اما بدون شک خاکریز‌های خود را نیز ویران می‌کند. قالیباف در انتخابات پیش رو برای تسویه حساب و حرف‌های نگفته وارد صحنه شده است.

وی به دنبال عیان کردن پشت پرده‌ها و شکستن حرمت‌هاست. قالیباف تلاش می‌کند با خودشکنی آرای روحانی را نیز بشکند. آقای قالیباف باید این نکته را در نظر داشته باشد که بازی کردن با عصبانیت ممکن است برای وی نتیجه عکس داشته باشد. در نتیجه بهتر است کارت بازی خود را با یک لبخند روی میز بازی بگذارد». جملات بالا سحنان دکتر محمدرضا تاجیک فعال سیاسی جریان اصلاحات است.

دکتر تاجیک همچنین در تحلیل آرایش سیاسی انتخابات ریاست‌جمهوری عنوان می‌کند: «در شرایط کنونی هر دو جریان سیاسی کشور روی دو کاندیدای خود یعنی آقای روحانی و رئیسی سرمایه‌گذاری کرده‌اند و به همین دلیل می‌توان این انتخابات را یک انتخابات دو قطبی نام نهاد. با این همه، دو قطبی کنونی با دو قطبی سال۷۶ متفاوت است. دلیل این مساله نیز این است که من در این دو قطبی نوعی انعطاف مشاهده می‌کنم که در انتخابات سال۷۶ وجود نداشت. به همین دلیل من این دو قطبی را «دوقطبی منعطف» نامگذاری می‌کنم. رقابت آقای روحانی و آقای رئیسی فضا را رادیکال و آنتاگونیستی نمی‌کند.

شاید اگر آقای روحانی و آقای قالیباف در دو طرف رقابت قرار می‌گرفتند فضا رادیکال‌تر و آنتاگونیستی‌تر می‌شد. به نظر می‌رسد جریان‌های سیاسی تلاش کرده‌اند با رویکردی ملایم‌تر وارد رقابت‌های انتخاباتی شوند و از رادیکال شدن فضا جلوگیری کنند». در ادامه متن این گفت‌وگو را از نظر می‌گذرانید.

چرا جریان اصلاحات در مقطع کنونی به این نتیجه رسید که به‌صورت همه‌جانبه از آقای روحانی حمایت کند؟

دلیل نخست این مساله به فقدان یک آلترناتیو اصلاح‌طلب باز می‌گردد. شاید اصلاح‌طلبان به تعبیر شفیعی کدکنی «آنچه را که می‌دیدند نمی‌خواستند و آنچه را که می‌خواستند، نمی‌دیدند». اصلاح‌طلبان در فضای سیاسی کشور آن کسی را که می‌دیدند، نمی‌خواستند و آن کسی را هم که می‌خواستند، نمی‌توانستند به صحنه بیاورند. دلیل دوم این مساله کارکرد چندگانه آقای روحانی برای جریان اصلاحات است. شاید در شرایط کنونی آقای روحانی بهتر از یک کاندیدای اصلاح‌طلب بتواند اهداف اصلاح‌طلبان را دنبال کند و در این زمینه قدم بردارد. دلیل سوم حمایت از آقای روحانی ترس از روی کار آمدن غیر اصلح دیگر در فضای سیاسی کشور بوده است. دلیل چهارم این مساله نیز این است که اصلاح‌طلبان به‌صورت طبیعی با کارتی که در اختیار ندارند نمی‌توانند بازی کنند و باید با کارتی که در اختیار دارند، بازی کنند.

به نظر می‌رسد که در شرایط کنونی بهترین و عقلایی‌ترین گزینه برای اصلاح‌طلبان آقای روحانی باشد و به همین دلیل جریان اصلاحات همه تخم‌مرغ‌های خود را در سبد ایشان قرار داده است. البته دیدگاه‌های من تا حدودی با این مسائل فاصله دارد. به نظر من جریان بزرگ، اصیل و نخبه‌پرور اصلاحات می‌توانست به گونه دیگری عمل و افکار عمومی را نیز به سود خود تهییج کند. با این همه، و با در نظر گرفتن فاصله انتقادی که با آقای روحانی دارم معتقدم در شرایط کنونی بهترین گزینه برای جریان اصلاحات آقای روحانی است و بنده نیز ایشان را گزینه برتر می‌دانم و معتقدم باید به دیدگاه اکثریت اصلاح‌طلبان که از آقای روحانی حمایت می‌کنند احترام گذاشت.

آیا از آقای روحانی انتظار دارید در دولت دوم خود زمینه را برای روی کار آمدن یک دولت اصلاح‌طلب در آینده مهیا کند؟

در پاسخ به سوال شما به قول لاکان، در موقعیت یک سوژه هیستریک قرار می‌گیرم. همواره میان آروزها و آرمان‌ها و واقعیت‌های موجود فاصله وجود دارد. آنچه بنده به عنوان یک اصلاح‌طلب از دولت آینده آقای روحانی طلب دارم این است که دولت ایشان باید از گفتمان اصیل اصلاح‌طلبی بهره بیشتری ببرد. آقای روحانی نباید در فردای ورود به پاستور اصلاح‌طلبان را بیرون از پاستور نگه دارد. سخن من به هیچ‌عنوان به معنای سهم خواهی نیست. با این همه، آقای روحانی باید این نکته را در نظر داشته باشد که اصلاح‌طلبی تنها آلترناتیو آینده جامعه هستند و تنها با این آلترناتیو است که می‌توان به آینده امیدوار بود.

آقای روحانی باید از دقایق گفتمانی و نیروهای اصیل این جریان در جهت تحقق اهداف خود استفاده کند. بنده به‌صورت صریح عنوان می‌کنم که آقای روحانی باید در آینده یک دولت ائتلافی تشکیل بدهد. آقای روحانی به خوبی به این نکته باور دارند که اگر درانتخابات پیش رو پیروزی در راه باشد وامدار جریان اصلاح‌طلبی خواهد بود. با این همه، بنده هنگامی که عنوان می‌کنم در موقعیت یک سوژه هیستریک قرار گرفته‌ام به‌دلیل این است که بین آنچه از دولت آینده آقای روحانی آرزو می‌کنم با واقعیت‌های موجود فاصله می‌بینم. با این همه، اصلاح‌طلبان از آقای روحانی حمایت خواهند کرد و آرزو می‌کنند که در کارشان موفق باشند.

چرا این‌طور فکر می‌کنید؟

تحلیل من براساس شناختی است که از گفتمان اعتدال و ویژگی‌هایی این گفتمان دارم. جریان اعتدالگرا از نوع کارگزارانی خود تلاش کرده است با جریان اصلاحات فاصله ایجاد کند. این وضعیت به شکلی است که این جریان در برخی مقاطع با جریان اصلاحات همراهی می‌کند و در برخی مقاطع فاصله می‌گیرد. به نظر می‌رسد بین جغرافیای اصلاح‌طلبی و جغرافیایی اعتدالگرایی از نوع کارگزارانی یک تمایز وجود دارد که با توجه به مقتضیات، فاصله خود را با جریان اصلاحات دور و نزدیک می‌کند.

دیدگاه شما درباره رقابت سه کاندیدای اصلاح‌طلب در مقابل سه کاندیدای اصولگرا در انتخابات ریاست‌جمهوری سال۹۶ چیست؟ آیا ترکیب کاندیداهای حاضر در انتخابات می‌تواند نویدبخش یک انتخابات پرشور و با شکوه باشد؟

در مورد سه کاندیدای جریان اصلاحات باید این نکته را در نظر داشت که دو کارت از سه کارت موجود برای بازی نکردن است. آقای جهانگیری و هاشمی‌طبا نیامده‌اند که در انتخابات باقی بمانند، بلکه آمده‌اند که صحنه را ترک کنند. این در حالی است که آقای جهانگیری در مناظره اخیر نقش پررنگی در تببین دستاوردهای دولت و همچنین جریان اصلاحات داشت که عملکرد ایشان قابل تقدیر است. با این همه، ایشان به همراه آقای هاشمی‌طبا از قدرت اجماع بین جریان اصلاحات و اعتدالگرایان برخوردار نیستند و نمی‌توان برای آنها حضور در پاستور را متصور شد. از سوی دیگر نحوه چینش مهره‌های اصولگرایی در صحنه انتخابات به شکلی است که به دنبال تزلزل در رأی شکننده آقای روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال۹۲ هستند. به همین دلیل از یک چهره ملایم مانند آقای رئیسی در کنار یک چهره تهاجمی مانند آقای قالیباف در فضای انتخاباتی استفاده کرده‌اند.

اصولگرایان این احتمال را می‌دهند که در نهایت دستشان از پاستور کوتاه خواهد ماند، به همین دلیل تلاش می‌کنند با نوعی انتحار سیاسی و با دو کاندیدای متفاوت عرصه را بر آقای روحانی تنگ کنند و رأی ایشان را بشکنند. این در حالی است که آقای روحانی نیز آقای روحانی چهار سال قبل نیست و در این چهار سال مشقی نوشته که اتفاقا ممکن است در این مشق غلط‌هایی وجود داشته باشد.

عملکرد آقای روحانی در چهار سال گذشته با فراز و نشیب‌ها و زشت و زیبایی‌های زیادی همراه بوده است. بدون شک اصولگرایان تلاش خواهند کرد زشتی‌ها و کاستی‌های آقای روحانی را در فضای انتخابات و مناظره‌ها پررنگ کنند.اصولگرایان تلاش می‌کنند از برخی نقاط ضعف دولت آقای روحانی استفاده کنند تا به این وسیله بتوانند فضای روانی جامعه را به هم بزنند تا پایگاه رأی آقای روحانی با چالش جدی مواجه شود.