دیپلماسی رسانه ای، مکمل دیپلماسی رسمی است؟

خبرگزاری ایرنا: دیپلماسی رسانه ای که در فضای تعامل میان رسانه و سیاست شکل می گیرد، این روزها به ابزاری قدرتمند برای اثرگذاری در افکارعمومی جهان تبدیل شده است؛ ابزاری که باید در مسیر بهره گیری هرچه بیشتر و شایسته تر از آن گام برداشت.

«تورج شیرآلیلو» مدرس ارتباطات و رییس دفتر اسبق خبرگزاری ایرنا در کشورهای انگلستان و پاکستان ، در گفت وگو با گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، به تشریح اهمیت دیپلماسی رسانه ای در عصر حاضر و ارایه راهکارهایی برای بهره گیری مناسب از این نوع دیپلماسی پرداخت.

در ادامه متن کامل گفت وگوی ایرنا با شیرآلیلو آمده است:

دیپلماسی عمومی به صورت عام و دیپلماسی ورزشی، دیپلماسی هنری و دیپلماسی دانشگاهی به صورت خاص مثال هایی از این مفاهیم جدید هستند. به همین اعتبار، دیپلماسی رسانه ای شاخه ای از دیپلماسی عمومی یا غیر دولتی محسوب می شود که به معنی استفاده از رسانه های ارتباط جمعی به عنوان ابزار اثرگذاری است. دیپلماسی رسانه ای در حوزه علوم میان رشته ای، با ارتباطات سیاسی همپوشی دارد و تقاطع تعامل رسانه و سیاست در حوزه روابط خارجی را شکل می دهد.

همچنین، دولت های محاسبه گر در مواردی که زیان و مخاطره گفت وگو از مجاری رسمی یا دیپلماسی سفارتخانه ای چشمگیر باشد، از طریق یا به وسیله رسانه ها تبادل پیام می کنند تا از این طریق، ضمن کاهش ضرر و آسیب احتمالی، منافع ملی خود را تضمین کنند یا افزایش دهند. بدیهی است که دیپلماسی رسانه ای به عنوان جایگزین دیپلماسی رسمی تلقی نمی شود، بلکه از آن به عنوان مکمل و تسریع دهنده (کاتالیزور) و در موازات اقدامات دیپلماتیک استفاده می شود.

غنای تمدنی و فرهنگی، پرورش اندیشمندان نوآور و مشاهیر علمی، تقویت هنر و موسیقی، کمک به ایجاد دانشگاه های برجسته و ... از زمینه های لازم برای رشد و توفیق دیپلماسی غیر دولتی هستند. علاوه بر این، هر کشوری برای موفقیت در دیپلماسی رسانه ای، به زیرساخت های سخت افزاری و تجهیزاتی به روز و کارآمد نیاز دارد. ولی باید پیامی جالب و قابل اعتنا نیز برای مخاطبان خارجی خود داشت و همزمان شیوه های موثر انتقال پیام را طراحی و اجرا کرد.

با این وجود، هنوز جای پیشرفت در این حوزه مشاهده می شود. متنوع کردن زبان های خارجی رسانه های ایرانی در تناسب با اهمیت مخاطبان برون مرزی کافی نیست. بهتر است که همزمان با این اقدامات، روال های نو در انتقال پیام و استفاده از رسانه های جدید همگام با ظهور و پیشرفت این رسانه ها در فضای مجازی در دستورکار توسعه دیپلماسی رسانه ای باشد.

از بعد تاریخی، مفهوم دیپلماسی رسانه ای به علت جوان بودن آن، هنوز به رشد کافی در رسانه ها ما نرسیده است. اما از نگاه جاری و معاصر، رسانه های ایرانی پیشرفت های قابل ملاحظه ای را از جهت بلوغ حرفه ای دست اندرکاران و کارکنان کسب کرده اند. از سوی دیگر، باید به خاطر داشت که یک رکن اصلی در عملکرد رسانه ها در حوزه دیپلماسی، میزان پشتیبانی و کیفیت همیاری دستگاه سیاست خارجی هر کشور است. راه اندازی مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه ای در وزارت امور خارجه در اواخر دهه 1380 هجری شمسی گامی دیرهنگام اما ضروری در این ارتباط بود.

** شیرآلیلو: مجموعه ای ماتریسی از راهکارها را باید در نظر داشت. به صورت خلاصه باید گفت، مهمترین گام شناخت عمیق حقایق جهان معاصر از طریق علم سیاست و ارتباطات مدرن است. همزمان، نیازمند نظریه پردازی بومی برای ارایه از مدل های تعامل سیاست و رسانه در حوزه دیپلماسی هستیم. تربیت نیروی انسانی ماهر و آشنا با فنون روز دیپلماسی و روابط عمومی، گام ضروری دیگر است. این افراد می توانند کارگزاران موفق عرصه عملیاتی دیپلماسی رسانه ای باشند. همچنین پشتیبانی مادی و فکری از پروژه های مدون برای پیشبرد دیپلماسی عمومی یکی از الزامات دیپلماسی رسانه ای است که اشاره به آن در انتهای این فهرست به معنی کم اهمیت بودن آن نیست.