سرنوشت مبهم قراردادهای خرید هواپیما

همشهری آنلاین نوشت: وزیر خزانه داری آمریکا پس از خروج یکطرفه این کشور از معاهده برجام، اعلام کرد: مجوز فروش هواپیماهای مسافربری بوئینگ و ایرباس را به ایران لغو می‌کند و به شرکت‌ها ۹۰روز فرصت می‌دهد تا به همکاری خود با طرف‌های ایرانی پایان بدهند.

این یکی از نخستین ترکش‌های بازی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با معاهده بین‌المللی برجام است که دامنگیر یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای برجامی دولت روحانی شده است. سه‌شنبه‌شب، ترامپ به‌صورت یکجانبه تصمیم گرفت از معاهده برجام خارج شود و محدودیت‌های ضدایرانی آمریکا را احیا کند؛ محدودیت‌هایی که استیو منوچین، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نخستین موارد آنها را در واپسین دقایق پس از اعلام موضع ترامپ، در یک نشست خبری مطرح کرد.

به گزارش رویترز، منوچین اعلام کرد: وزارت خزانه‌داری آمریکا پس از یک دوره ۹۰ روزه اجازه صادرات هواپیمای مسافربری، قطعات و خدمات این هواپیماها را به ایران نخواهد داد و پس‌از آن مجوزی را که به شرکت‌های آمریکایی اجازه می‌دهد تا در مورد قراردادهای تجاری با ایران مذاکره کنند نیز لغو خواهد کرد.

طبق اعلام وزارت خزانه‌داری آمریکا، در اجرای دستورالعمل ترامپ، سازمان‌ها و وزارتخانه‌های آمریکا فرایند کاهش تدریجی آن دسته از فعالیت‌های مرتبط با ایران را که با رفع تحریم‌های آمریکا به نحو مندرج در برجام سازگار بودند، آغاز خواهند کرد.

در این میان، فروش هواپیماهای مسافربری هم به‌دلیل اینکه بخشی از سهام و لوازم به‌کاررفته در آن آمریکایی است، به مجوزهای وزارت خزانه‌داری احتیاج دارد؛ حالا طبق اعلام وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۹۰روز آینده قراردادهای مربوط به فروش هواپیما هم لغو می‌شود.

بر این اساس، اجرای کامل قراردادهای ۲ ایرلاین هما و آسمان برای خرید ۲۳۰ هواپیمای نو از شرکت‌های بوئینگ آمریکا، ایرباس فرانسه و ATR ایتالیایی- فرانسوی که در پسابرجام نهایی شده بود با چالش جدی مواجه می‌شود و جدا از ۱۱فروند هواپیمایی که تاکنون به ایران تحویل داده شده است احتمالاً هواپیمای دیگری به ایران نخواهد آمد؛ مگر اینکه اروپا در مسیر تأمین منافع ایران برای باقی ماندن در برجام بتواند فرایندی پیش‌بینی کند که کمپانی‌های غیرآمریکایی یعنی ایرباس و ATR به تداوم قرارداد خود با ایران پابرجا بمانند.

گوردون جاندرو، سخنگوی بوئینگ پیش از اظهارات منوچین گفته بود: ما به پیروی از دولت آمریکا ادامه می‌دهیم و هر چیزی طبق همین فرایند انجام می‌شود اما در مقابل رینر اولر، مسئول روابط عمومی ایرباس گفته است: ما پس از بررسی دقیق این تصمیم، براساس سیاست‌های داخلی خود، درباره اقدامات بعدی تصمیم خواهیم گرفت. به گفته او این کار قدری زمان می‌برد.

مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی نیز معتقد است با توجه به باقی ماندن اروپایی‌ها در برجام و اینکه ایرباس سرگرم بررسی شرایط است، اظهارنظر قطعی درباره سرنوشت قرارداد هواپیماهای برجامی زود است اما نمی‌توان گفت با خروج آمریکا از برجام، ورود هواپیماهای جدید به ایران متوقف خواهد شد. او با اشاره به توافق‌های اخیر شرکت‌های ایرانی با شرکت هواپیماساز سوخوی روسیه به ایسنا می‌گوید: ایرلاین‌های ایرانی متناسب با شرایط، تصمیماتی برای توسعه ناوگان خود اتخاذ می‌کنند.

وضعیت قراردادهای خرید هواپیما

شرکت هواپیمایی ایران ایر (هما) در آبان ۹۵قراردادی به ارزش ۱۶میلیارد و ۶۰۰میلیون دلار با شرکت هواپیماسازی بوئینگ به امضا رساند. براساس این قرارداد بوئینگ متعهد می‌شد در یک بازه زمانی ۱۰ساله ۸۰فروند هواپیما شامل ۵۰فروند هواپیمای بوئینگ MAX-۷۳۷، ۱۵فروند هواپیمای بوئینگ ۳۰۰-۷۷۷ و ۱۵فروند هواپیمای بوئینگ ۷۷۷X به ایران تحویل دهد. به گزارش همشهری، طبق این قرارداد نخستین فروند از این هواپیماها باید در اوایل سال‌جاری به ایران تحویل داده می‌شد اما مدیرعامل بوئینگ چندی پیش اعلام کرد تحویل آن به سال ۲۰۱۹ موکول شده است. از سوی دیگر ایران ایر با شرکت ایرباس نیز قرارداد خرید ۱۰۰ فروند هواپیمای مسافربری شامل ۴۶فروند A ۳۲۰، ۳۸فروند ۳۳۰A و ۱۶فروند ۳۵۰A به ارزش ۱۰میلیارد دلار را به امضا رساند. ۱۵ تا ۲۰ درصد منابع مالی لازم برای انجام تعهدات این قرارداد را ایران تأمین می‌کرد و مابقی از طریق فاینانس بازپرداخت می‌شد. در ادامه ایران ایر موفق شد۳فروند هواپیمای مسافری ایرباس شامل یک فروند ۳۲۰A و ۲فروند ۳۳۰A را به‌صورت نقدی تحویل بگیرد تا مبالغ پرداختی در زمان یافتن فاینانسور خارجی به‌عنوان پیش‌پرداخت ایران منظور شود که البته چنین اتفاقی رخ نداد.

این ایرلاین همچنین موفق شد برای خرید ۲۰فروند هواپیمای کوتاه‌برد، قراردادی به ارزش ۴۰۰میلیون دلار با شرکت ایتالیایی - فرانسوی ATR امضا کند و ۸فروند از این هواپیماها را تحویل بگیرد اما سرنوشت ۱۴هواپیمای باقی‌مانده فعلاً به موضوع خروج آمریکا از برجام گره خورده است.

در این میان شرکت هواپیمایی آسمان نیز برای خرید ۳۰فروند هواپیمای مسافربری با شرکت بوئینگ به تفاهم رسید و قرارداد نهایی آن را نیز امضا کرد، اما سرنوشت این خرید نیز مانند ۳قرارداد شرکت ایران ایر به اتفاقات ۹۰روز آینده گره خورده است.