حکم استفاده از اموال دولتی توسط کارمندان

خبرگزاری تسنیم: یکی از چالش‌های کارمندان در امورات اداری، حد و حدود استفاده از اموال دولتی است. این اموال یا می‌تواند در حد یک خودکار یا تلفن باشد و یا در حد یک وسیله نقلیه و ...؛ این مسئله آن زمان تبدیل به چالش می‌شود که اموال دولتی مصداقی از بیت‌المال مسلمین است لذا هرگونه تصرف در آن عواقب ناخرسند معنوی را برای افراد در پی خواهد داشت.

در این باره مراجع عظام تقلید احکامی را صادر فرموده‌اند که در ادامه نظرات رهبر معظم انقلاب و آیت‌الله مکارم شیرازی را می‌خوانید.

رهبر معظم انقلاب در یک حکم کلی بیان فرمودند: «جایز نیست مدیران و مسئولین و سایر کارمندان در هیچ یک از اموال دولتى تصرفات شخصى کنند؛ مگر آن که با اجازه قانونى نهاد مربوطه باشد. لذا اگر آنچه که از اموال بیت‌المال نزد شماست، از اموال دولتی مختص به اداره خاصی از اداره‌‌های دولتی باشد باید در صورت امکان به همان اداره برگردانید و الا باید به خزانه عمومی دولت تحویل دهید. (ترجمه اجوبة الاستفتائات، س۱۹۵۵)

همچنین از رهبر انقلاب سؤال شد: «اینجانب اقدام به استفاده شخصی از بیت‏‌المال کرده‌‏ام، وظیفه من برای برئ‌‏الذمّه شدن چیست؟ استفاده شخصی از امکانات بیت‌المال تا چه حدّی برای کارمندان جایز است؟ و در صورتی که با اذن مسئولین مربوطه باشد، چه حکمی دارد؟»

ایشان در پاسخ فرمودند: «استفاده کارمندان از امکانات بیت‌المال در ساعات رسمی کار به مقدار متعارفی که مورد ضرورت و نیاز است و شرایط کاری بیانگر اذن به کارمندان در این مقدار از استفاده است، اشکال ندارد و همچنین استفاده از امکانات بیت‌المال با اذن کسی که از نظر شرعی و قانونی حق اذن دارد، بدون اشکال است. در نتیجه اگر تصرفات شخصی شما در بیت‌المال به یکی از دو صورت مذکور باشد، چیزی در این رابطه به عهده شما نیست، ولی اگر از اموال بیت‏‌المال استفاده غیر متعارف کرده باشید و یا بدون اذن کسی که حق اذن دارد، بیشتر از مقدار متعارف استفاده نمایید، ضامن آن هستید و باید عین آن را اگر موجود باشد به بیت‌‏المال برگردانید و اگر تلف شده باشد، باید عوض آن را بدهید و همچنین باید اُجرت المثل استفاده از آن را هم در صورتی که اجرت داشته باشد به بیت‌‏المال بپردازید.»

آیت‌الله مکارم شیرازی نیز در حکم کلی خویش درباره استفاده از اموال دولتی اشاره دارند: «هرگونه تصرّفى در اموال بیت‌المال خارج از حدود مقرّرات حرام است؛ وسایل و سایر امکانات دولتى را نمى توان در مصارف شخصى صرف کرد، مگر این که مسئولین مربوط طبق ضوابط و مقررات اجازه خاصى در مورد یا مواردى بدهند.»