خانم ها، مشتریان اصلی روانگردان ها در ایران!

هفته نامه امید جوان - امیر خلیلی: فهرست داروهای حاوی مواد مخدر به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسیده و از این پس مطابق با آن مجازات حاملان مواد مخدر تعیین می شود. تا پیش از این با حاملان و قاچاقچیان قرص هایی نظیر متادون، ترامادول، ریتالین و غیره براساس ماده 40 برخورد می شد که مجازات آن خفیف بود اما تشدید مصرف ترامادول به خصوص در بین دانشجویان دختر موجب شده که براساس ماده 5 قانون مبارزه با مواد مخدر مجازات های تازه ای برای این افراد وضع گردد.

از سوی دیگر اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر تاکید دارد که فهرست داروهای حاوی مخدر تهیه شود چرا که جرم حمل تمام مخدرها یکسان نیست. به طور مثال حمل 30 گرم هروئین مجازات اعدام دارد و حمل بیش از یک گرم آن به زندان می انجامد.

اکنون با در اختیار داشتن فهرست مذکور بهداشت و نیروی انتظامی دست شان برای برخورد با جرایم مرتبط با مواد مخدر باز است و می دانند که با هر مخدر چگونه باید برخورد کنند از طرفی مسوولان ذیربط هم می دانند که کدام مخدرها باید با نسخه پزشک به فروش برسد یا کدامیک کاربرد دارویی و درمانی ندارند.

در گفت و گو با دکتر سعید صفاتیان رییس کارگروه کاهش تقاضا در کمیته مستقل مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام، ضمن بررسی مجازات های تازه حاملان ترامادول و متادون، وضعیت مواد مخدر در کشور را مورد بحث و ارزیابی قرار داده ایم:


ماجرای مجازات های تازه برای حاملان قرص هایی نظیر متادون، ترامادول و ریتالین چیست؟

وزارت بهداشت جدولی را در سه بخش تدوین کرده است که براساس آن در بخش اول موادی هستند که هیچ گونه جایگاه پزشکی و دارویی ندارند. هروئین و کوکائین از این دست موادهستند. بخش دوم موادی هستند که در شرایط خاص می توانند مصارف پزشکی پیدا کنند، مانند تریاک که در ایران از آن شربت تریاک درست می کنند.

بخش سوم هم داروهایی که برای درمان اعتیاد به کار گرفته می شوند که از جمله آنها می توان متادون، کدئین، ترامادول و بویرنورفین را نام برد که هرکدام جرایم خاص خودش را در قانون دارد. البته این جرایم در قانون بوده و دست نخورده است. منتها قاضی نمی دانست که کدام مواد در کدام بخش قرار دارند که خوشبختانه وزارت بهداشت آن را آورد و مصوب کرد.

درواقع اکنون قانون بیشتر رو قاچاق متمرکز شده است؟

بله و داروهایی که پیش ساز هستند را در بر می گیرد. براساس گزارش های هیات های بین المللی به خصوص سازمان ملل، کشورها بایستی میزان مصرف خود را گزارش دهند. مثلا متادون، مصرف پزشکی دارد، لذا اگر این گونه مواد در حجم های بالا مورد مصرف قرار بگیرند، قاچاق محسوب می شوند.

پس این گونه قرص ها باید در حدی مصرف شوند که استفاده دارویی دارند و بالاتر از آن در مقوله قاچاق قرار گرفته و مجازات خواهندشد؟

بله، شربت تریاک ۵ سال، متادون ۱۰ سال و بویرنورفین ۸ سال است که در ایران مصرف دارویی دارند و حد و حدود آنها مشخص است.


درمان با متادون و شربت تریاک جواب داده یا بایستی به فکر راه حل های جدید هم بود؟

راه حل جدیدی برای درمان اعتیاد با دارو در دنیا وجود ندارد. موضوعاتی که اکنون روی آن مطالعات بیشتری صورت می گیرد بحث های مددکاری و روان شناسی است و ستاد مبارزه با مواد مخدر با همکاری وزارت بهداشت، برنامه هایی در این زمینه دارد.

برخی سایت ها بعضا در مورد ورود مخدرهای جدید به کشور خبر می دهند، خبرسازی اینها واقعی است یا بیشتر به دنبال فضاسازی هستند؟

اینها بیشتر شایعه سازی می کنند، ما ماده مخدر جدیدی نداریم که به تازگی وارد کشور شده باشد.

راه درمان مخدرهای صنعتی مانند شیشه و کراک چیست؟

ما درباره مخدرهای صنعتی بیشتر در بحث پیشگیری متمرکز شده ایم. در آموزش و پرورش در حال حاضر میزان پیشگیری ۵ درصد است. در حوزه درمان هم ما بیشتر بایستی بحث های روان شناسی و مددکاری را فعال کنیم. وزارت بهداشت و بهزیستی بایستی پروتکل های لازم در این باره تنظیم و آموزش پزشکان و پرستاران و روان شناسان را در دستور کارشان قرار دهند.

وزارت بهداشت خواستار آن شده است تا با افزایش مالیات سیگار، به نوعی میزان مصرف دخانیات در کشور کاهش یابد آیا با روش های این چنینی می توان پیشگیری های لازم را به عمل آورد؟

امروزه ثابت شده که گران کردن مواد، تاثیری در میزان مصرف آنها ندارد. بلکه اتفاقی که می افتد این است که حوزه قاچاق را توسعه می دهد و تقویت می کند. یعنی هرچقدر میزان درآمد ناشی از قاچاق بالاتر می رود، قاچاقچیان برای کسب درآمد از این راه بیشتر ترغیب می شوند. از طرفی مصرف کننده مواد هیچ گاه با ۵ یا ۱۰ درصد افزایش قیمت سیگار به سمت ترک آن نمی رود.

تنباکوهایی که برای مصرف قلیان در قهوه خانه ها و سفره خانه های سنتی مورد استفاده قرار می گیرند اکثرا اسانس دار و خطرناک هستند در این باره چه می توان کرد؟

قلیان دارای بحث های مختلفی است یکی این که آزاد بشود یا نشود اما این که تنباکوی آن دارای سوء اثر است بایستی دستگاه های متولی کنترل کنند تا مواد نامرغوب وارد کشور نشود.


می توان گفت که مصرف قلیان و سیگار مقدمه اعتیاد به مواد مخدر است؟

این که می گویند قلیان و سیگار صددرصد دروازه ورود به اعتیاد به مواد مخدر است، چنین چیزی وجود ندارد.

ستاد مبارزه با مواد مخدر می گوید از یک میلیون و ۳۲۵ هزار معتاد شناسایی شده در کشور ۲۶ درصد آنها روان گردان مصرف می کنند، مفهوم این رقم چیست؟

تحقیقاتی که در سال های ۸۷ و ۸۶ در کشور صورت گرفت، نشان داد که از یک میلیون و ۳۰۰ هزار معتاد، ۵ درصد مصرف کننده روانگردان هستند. ولی از سال ۸۷ تا ۹۱ این رقم به ۲۶ درصد رسیده که مصرف کننده روانگردان ها در این آمار ۵ برابر شده اند. بنابراین سازمان های پیشگیری کننده بایستی بیش از پیش فعالیت کنند که این رقم بالاتر نرود و در همین مرز باقی بماند.

ظاهرا خانم ها جزو مصرف کنندگان اصلی روانگردان ها هستند؟

بله همین طور است. به طور مثال در آرایشگاه های غیرمجاز تبلیغ می کنند که می توان با مصرف شیشه لاغر شد. همین مساله مصرف روانگردان ها را بالا می برد که در این راستا بایستی نسبت به پلمب آرایشگاه های غیرمجاز اقدام کرد.