خانه‌های امن اعيانی

مجله منزل - لیلا شکیب مهر: اگر نگاهي به تاريخ ايران بيندازيم كليدواژه «جنگ» بيش از هر واژه ديگري به چشم مان مي‌خورد. دلايل منطقي اين جنگ‌ها را مي‌توان در ويژگي‌هايي مثل موقعیت ارتباطي، تنوع قومي و قبيله‌اي، معادن طبيعي و ساير ويژگي‌هايي مانند اين جست‌وجو كرد. شهر قزوين نيز از دوره زندگي مادها تا پايتخت شدنش در دوره صفوي و پس از آن به دليل خاصيت راه‌هاي ارتباطي‌اش با شمال كشور صحنه تاخت‌وتاز‌هاي عظيم تاريخي بوده است.


به همين خاطر نياكان قزويني ما بناهاي‌شان را مستحكم و قلعه‌مانند مي‌ساختند تا با حداكثر اطمينان زندگي كنند. علاوه بر اين قزوين در طول تاريخ به دليل شرايط طبيعي مساعد و كسب و كار فراوان، مردمي به نسبت پردرآمد داشته است. بناهاي اعياني اين شهر- به جا مانده از دوره قاجاريه و صفويه- كه اوج معماري اسلامي بوده است به وضوح اين را بيان مي‌كند كه مردم قزوين بخش بسيار زيادي از پول‌هاي‌شان را خرج زيبايي خانه‌هاي‌شان مي‌كرده‌اند.

حياط بيروني و اندروني

تصورش را بكنيد خانه‌هاي وزير و وكيل مردم شهر قسمتي داشته باشد كه صبح به صبح بشود در آنجا صف كشيد و خواسته، ايده و... را با آنها در ميان گذاشت! در قزوين چنين چيزي امكان داشته است. اكثر خانه‌هاي اين شهر دو حياطه ساخته مي‌شده كه حياط اولي براي رسيدگي به امور رعايا و دومي براي زندگي خانوادگي بوده است.


پلان اصلي خانه‌ها

خانه‌هاي اين شهر يك تالار مياني با ابعاد گسترده و دو اتاق كوچك گوشواره‌مانند در دو تالار دارند. قسمت‌هاي شاه‌نشين و ساير اتاق‌ها همگي به شكلي كاملا قرينه اطراف تالار ساخته شده‌اند.


سردر

در قديم اين‌طور بود كه اگر به قزوين مي‌رفتي و قصد ديدن فرد مهمي را داشتي، محدوده خانه او را همه مي‌دانستند. از دلايل مهم اين امر شناسنامه آن خانه بوده است كه با خط خوش بر سردرهاي زيبايي كه براي خانه‌هاي‌شان مي‌ساختند، نوشته شده بود. خانه خطيبي بي‌نظيرترين نمونه سردر را در ميان خانه‌هاي قديمي اين شهر دارد.


در و پنجره‌ها

از قديمي‌هاي قزوين آنها كه خواسته‌اند در خانه‌شان سنگ‌تمام بگذارند، شيشه‌هاي درها و پنجره‌هاي اندروني خانه‌شان را با تركيبي از كار گره چيني و مشبك‌كاري با شيشه‌هاي رنگي تزیين كرده‌اند. اين در و پنجره‌ها زيبايي بي‌نظيري به داخل خانه مي‌دهد. در روز كه سايه شيشه‌هاي رنگارنگ به داخل خانه مي‌افتد، چشم‌نواز‌تر هم مي‌شود.


تزیين ديوارها

فكر ما براي زيبا كردن ديوارهاي خانه‌مان محدود مي‌شود به ميخ، چكش و تابلو يا درنهايت كاغذديواري! ديوارهاي خانه‌هاي قزويني شايد اين جرقه را در سرمان بزند كه از آينه‌كاري و نقاشي طرح‌هاي اسليمي هم با هزينه‌اي حتي كمتر مي‌توانيم در زيبا كردن بخشي از ديوار‌هاي خانه‌مان استفاده كنيم.