چطور با دیگران قاطعانه و محکم رفتار کنیم؟

روزنامه آرمان امروز: به نظر خودتان، آیا رفتارتان قاطع و محکم است؟ اصلا در نظر شما رفتار قاطعانه چه معنایی دارد؟ آیا به این معناست که همیشه و هر بار باید حق‌تان را بگیرید؟ گاهی وقت‌ها مشخص کردن اینکه چه رفتاری واقعا قاطعانه است، کمی سخت می‌شود.

دلیلش این است که مرز باریکی بین رفتار قاطعانه و پرخاشگری وجود دارد. تعاریف زیر کمک می‌کنند تا بتوانیم این دو را از هم جدا کنیم:رفتار قاطعانه بر پایه تعادل بنا شده است. قاطعانه رفتار کردن نیازمند آن است که درمورد خواسته‌هایتان صریح برخورد کنید و در عین حال به حق و حقوق دیگران هم توجه داشته باشید.

وقتی رفتارتان قاطعانه است، خواسته‌‌هایتان را به گوش بقیه می‌رسانید اما شاید الزاما نتیجه‌ای حاصل‌تان نشود.قاطعانه رفتار کردن شاید همیشه اندازه آب خوردن راحت نباشد؛ اما مهارتی است که می‌توان آن را یاد گرفت. تقویت رفتار قاطعانه زمانی ممکن است که شناخت درستی از خود داشته باشید و قبول کنید که وجودتان ارزشمند است. این باور را که داشته باشید، اساس اعتمادبه‌نفس را دارید.

رفتار قاطعانه کمک می‌کند تا هم اعتمادبه‌نفس‌تان را بیشتر کنید و هم روابط‌تان را در محیط کار و دیگر حیطه‌های زندگی بهبود ببخشید. به طور کلی، کسانی که می‌توانند قاطعانه رفتار کنند:

راحت‌تر به نتایج برد - برد می‌رسند؛ آنها می‌توانند ارزشمندی وجود طرف مقابل و جایگاهش را ببینند و به سرعت به راه حلی برسند که برای هردو طرف رضایت‌بخش باشد.

بهتر مسائل را حل می‌کنند؛ آنها این قدرت را در خود می‌بینند که هرکاری برای پیدا کردن بهترین راه‌حل لازم باشد، انجام دهند.

استرس کمتری دارند؛ آنها از قدرت خودشان آگاهند و وقتی اوضاع طبق برنامه پیش نمی‌رود، خود را قربانی شرایط نمی‌بینند.

حرف نمی‌زنند، انجام می‌دهند؛ آنها کارها را تا آخر پیش می‌برند؛ چرا که می‌دانند که توانایی‌اش را دارند.

زمانی که قاطعانه برخورد می‌کنید، رفتارتان هم عادلانه است و هم همراه با همدلی. قدرتی که از آن استفاده می‌کنید از اطمینانی می‌آید که به خودتان دارید؛ نه از خوار کردن دیگران و نه از قلدربازی. وقتی این‌طور با احترام و عادلانه با دیگران رفتار کنید، آنها هم با شما همین برخورد را خواهند داشت.

چطور قاطعانه رفتار کنیم؟

بعضی آدم‌ها ذاتا قاطع‌تر از دیگران رفتار می‌کنند. اگر شخصیت شما بیشتر به طرف منفعل بودن یا پرخاشگری متمایل است، شاید بهتر باشد روی مهارت‌های زیر کار کنید.

برای خودتان و حق و حقوق‌تان ارزش قائل باشید: حق و حقوق شما، افکار، احساسات وخواسته‌های شما همانقدر مهم‌اند که برای بقیه افراد مهم است، نه بیشتر و نه کمتر. حقوق‌تان را بشناسید و از آنها دفاع کنید. باور داشته باشید که لایق این هستید که همیشه با احترام و کرامت با شما برخورد شود. دست از عذرخواهی کردن برای هرچیزی بردارید.

خواسته‌هایتان را بدانید و درخواست کنید، به آنها رسیدگی شود: منتظر ننشینید که یک نفر دیگر بیاید و به خواسته‌های شما توجه کند؛ در این صورت ممکن است تا ابد چشم به راه بمانید! درک کنید که اگر می‌خواهید عملکردتان در بیشترین حد خود باشد، لازم است که به خواسته‌هایتان رسیدگی شود.

بپذیرید که هرکس مسئول رفتار خودش است: اشتباه نکنید و مسئولیت واکنشی که دیگران به حرف‌های قاطعانه شما نشان می‌دهند (مثلا خشم، تنفر) را نپذیرید. شما فقط و فقط می‌توانید خودتان را مهار کنید، نه هیچ‌کس دیگر را. تا زمانی که جلوی برآورده شدن خواسته‌های دیگران را نگرفته‌اید، حق دارید که آنچه می‌خواهید بگویید و انجام دهید.

افکار و احساسات منفی را به شکلی سالم و مثبت بیان کنید: به خود اجازه عصبانی شدن بدهید، اما همیشه احترام را نگه دارید. همان چیزی که به آن فکر می‌کنید را بگویید، اما طوری بیانش کنید که به احساسات طرف مقابل لطمه نزند. خوددار باشید و احساسات‌تان را کنترل کنید. از خودتان دفاع کنید و در مقابل کسانی که شما ویا حقوق‌تان را به چالش می‌کشند، بایستید.

هم با انتقاد و هم با تحسین، به شیوه‌ای مثبت برخورد کنید: اگر ازتان تعریف کردند، مؤدبانه آن را بپذیرید. به خود اجازه اشتباه کردن و کمک خواستن از دیگران را بدهید. بازخوردها را به شکل مثبت بپذیرید؛ برای اعلام کردن مخالفت‌تان آماده باشید اما نه عصبانی شوید و نه حالت دفاعی به خود بگیرید.

یاد بگیرید که هر وقت لازم بود «نه» بگویید: محدودیت‌های خودتان را بشناسید و بدانید چه چیزهایی باعث می‌شوند احساس کنید از شما سوءِاستفاده شده. بپذیرید که انجام دادن همه کارها و راضی کردن همه افراد از توان‌تان خارج است. یاد بگیرید که با این قضیه کنار بیایید. همان راهی را بروید که برای شخص شما مناسب است.دنبال راه‌های جایگزینی باشید که نتیجه‌اش برد هر دو طرف باشد.

تکنیک‌های ارتباط قاطعانه با دیگران

راه‌های گوناگونی برای برقراری ارتباط قاطع و محکم وجود دارد. برای هر موقعیتی می‌شود از این روش‌ها استفاده کرد.

جمله‌های «من …»:‌ از «من می‌خواهم که…» و «من احساس می‌کنم که…» استفاده کنید تا شکل ساده‌ای از رفتار قاطعانه را به کار ببندید.

تشدیدِ تدریجیِ قاطعیت:‌ این نوع از رفتار قاطعانه زمانی لازم می‌شود که چند بار برای رسیدن به خواسته‌تان تلاش کرده‌اید، اما نتیجه‌ای حاصل نشده. تکنیک اینگونه است که هرچقدر می‌گذرد، بیشتر و بیشتر قاطعانه برخورد کنید. شاید آخر این مسیر این باشد که به فرد مقابل بگویید که جلب نشدن رضایت‌تان چه عاقبتی خواهد داشت. اما به یاد داشته باشید که هر پیامد ناگواری هم که در ذهن طرف‌تان ترسیم کنید، باز هم امکان دارد به خواسته‌تان نرسید.

زمان بیشتری طلب کنید:‌ گاهی وقت‌ها هم هست که فقط نیاز دارید جواب دادن را به تعویق بیندازید. ممکن است حال روحی‌تان مناسب نباشد و یا اینکه خودتان هم دقیق ندانید که چه می‌خواهید. صادق باشید و به طرف مقابل بگویید که برای شکل دادن به افکارتان چند دقیقه وقت لازم دارید.

فعل‌هایتان را عوض کنید: به جای «نمی‌تونم انجام بدم» بگویید «انجام نمیدم».

روی حرف‌تان پا فشاری کنید: حرف‌تان را از قبل آماده کنید.در طول مکالمه، حرفی را که آماده کرده اید،‌ بارها به همان شکل تکرار کنید. اصلا تسلیم نشوید. بالاخره طرف مقابل‌تان می‌فهمد که حرف‌تان جدی است.