استویا، گیاه جایگزین شکر

وب سایت یورو نیوز: گیاه استویا، دویست بار شیرین تر از شکر، با کمی مزه شیرین بیان که امروزه بطور گسترده ای به عنوان جایگزین شکر استفاده می شود. این گیاه زودرو است و کشت آن در مالاگا در جنوب اسپانیا رونق دارد. سرجیو مارتین و بسیاری از کشاورزان، به دلیل بازده بالاتر، کاشت استویا را به کشاورزی سنتی ترجیح داده اند. سرجیو می گوید: «قبلا گوجه فرنگی، فلفل، پیاز و سیب زمینی می کاشتم اما آینده آن مدل کشاورزی تاریک است. من نوع دیگر کشاورزی را انتخاب کردم و به کاشت استویا پرداختم. زیرا گیاهی است که آفات را ذخیره نمی کند و سه فصل برداشت در سال دارد. الان چهار سال است که ما آنها را کاشته ایم و لازم به کشت دوباره هم نیست.»

بدلیل نداشتن کالری و قابل استفاده بودن برای بیماران دیابتی، ترکیب های استخراج شده از استویا در میان دیگر مواد غذایی، بسیار منحصر به فرد است. برگهای استویا بعد از خشک شدن باید جوشانده شوند تا مواد شیرین کننده «گلیکوزید» یا ترکیب «ای -۹۶۰» از آنها خارج شود.

خوزه لوئیس روسا، استاد گیاه شناسی دانشگاه گرانادا، برای فرآوری برگهای این گیاه، شرکت استوی گران (ترکیبی از استویا و گرانادا) را در سال ۲۰۱۰ بنا نهاد. او می گوید: «بعد از دریافت چندین کیلوگرم برگ، برای استخراج ترکیبات، آنها را می جوشانیم. بعد از اولین سری جوشاندن به شکل شیشه ای از مواد تیره رنگ درمی آید که تا اینجا مجوز اتحادیه اروپا را ندارد. بنابراین باید آن را تصفیه کنیم. مراحل متفاوتی برای این کار وجود دارد. تصفیه بسیار دقیق با تکنولوژی نانو. تا زمانی که به صورت شیشه ای از موارد زلال درآید. این محصول به صورت مایع یا پودر خالص استویا، به فروش می رسد.

شرکت استوی گران، پودر خالص استویا را به قرص تبدیل می کند تا بیماران دیابتی بعنوان جایگزین شکر از آنها استفاده کنند. با این همه استویا آنطور که به نظر می رسد کامل نیست. بعضی از سرآشپزها از حل نشدن آن با دیگر مواد اولیه شکایت دارند. همچنین طعم قوی شیرین بیان، استفاده آن را در ترکیب غذاها دشوار می کند. از متخصصان تغذیه نیز دعوت شده تا اثر استویا بر بدن انسان را مطالعه کنند. پرفسور خوزه میگل موله، از دانشکده مهندسی کشاورزی دانشگاه والنسیا می گوید که بسیاری از اطلاعاتی که درباره استویا می دهند نادرست است.

او می گوید: «محصولات بسیاری در سوپر مارکت ها هستند که در برچسب مواد تشکیل دهنده آنها، نام استویا ذکر شده، اما به دقت باید بخوانید چرا که استفاده از استویا بصورت گیاه در مواد غذایی، مجاز نیست. استویا به صورت گیاه، فعالیت دارویی دارد. می تواند باعث افت فشار خون و ناباروری در مردان شود. حتی در بعضی موارد می تواند کشنده باشد. مشکل دیگر اینکه استویا بعنوان درمان دیابت تبلیغ می شود. این اشتباه بزرگی است. استویا درمان جایگزین برای دیابت نیست بلکه شیرین کننده ای مناسب برای بیماران دیابتی است.»

برگ استویا در اتحادیه اروپا بعنوان محصول غذایی غیر مجاز است و کشاورزان اجازه فروش برگ یا گیاه آن به کارخانه ها را ندارند. در ماه نوامبر سال ۲۰۱۱، اتحادیه اروپا، «گلکوزید استویا» یا «ای -۹۶۰» را که محصول شیرین کننده استخراج شده از استویا است مجاز شمرد. اما گیاه آن همچنان غیرمجاز است. در نتیجه این تصمیم، فروش برگ استویا در سراسر اتحادیه اروپا بجز ایالت «باواریا» در کشور آلمان ممنوع است.

یک شرکت آلمانی در این ایالت توانست ثابت کند که استویا از مواد غذایی قدیمی آنان است زیرا قبل از تصمیم اتحادیه اروپا آنها از برگ خشک استویا استفاده می کردند. در این میان کشاورزان اسپانیایی هم خواهان برابری در استفاده از این گیاه در سراسر اروپا هستند.

لئوویگیلدو مارتین، رییس انجمن ترویج و بازاریابی استویا در آندلس می گوید: «این گیاه بصورت سنتی در اروپا در غذا و یا بصورت چای مصرف می شده است. بنابراین مواد غذایی تازه ای نیست. اتحادیه اروپا باید پرونده این گیاه را بعنوان غذای جدید ببندد و اجازه دهد تا مردم آن را بصورت چای یا جوشانده مصرف کنند.»

گیاه استویا قرن هاست که شناخته شده و از نام پدرو استویا، گیاه شناس اسپانیایی گرفته شده است.