پیام‌رسان‌های داخلی در امتحان بزرگ مردود شدند

خراسان نوشت: با گذشت یک هفته از التهابات دی ماه، اینترنت و پیام رسان ها و سکوهای بین المللی بنا بر تصمیم امنیتی کشور، همچنان با محدودیت مواجه است.

در تمامی حوادثی از این قبیل در دنیا، قطع یا محدودیت ارتباطات اینترنتی و بعضا کابلی یک امر مرسوم و تا حد و اندازه منطقی، مورد قبول است اما به موازات این محدودیت ها، ابزارهای جایگزین باید بتوانند بخشی از کمبودهای پدید آمده را جبران کنند که پیام رسان های داخلی در این زمینه آن طور که باید موفق نیستند.

این پیام رسان های  داخلی

در حال حاضر، پیام رسان های آی گپ، بله، گپ، ایتا، سروش پلاس، ویراستی و روبیکا به کاربران ارائه خدمات می دهند که از میان این ۷ پیام رسان، برخی همچون، بله، ایتا، سروش و روبیکا نسبت به سایر موارد فراگیری بیشتری دارد. 

از ۲۸ و ۲۹ دی، اغلب پیام رسان ها خدمات خود را تقریبا در شرایط عادی قرار دادند؛ البته برخی موارد همچون میزان حجم تبادل اطلاعات، با محدودیت و نارسایی مواجه است. به طور مشخص پیام‌رسان «بله» اعلام کرده است امکان برقراری تماس صوتی و تصویری و ارسال فایل در چت‌های شخصی برقرار و همچنین ارسال فایل با حجم حداکثر ۳۰۰ کیلوبایت فراهم شده است. این محدودیت برای فایل‌های صوتی وجود ندارد.

بابت اختلال از شما عذرخواهی می‌کنیم!

در این میان اما عملکرد کیفی این پیامرسان ها راضی کننده و پاسخگوی نیاز کامل کاربران نیست. به طور مثال، به روزرسانی این ابزارها گاهی باعث قطع خدمات شده و فعالیت کاربران را با چالش مواجه می کند. گاهی نیز فعالیت کل پیام رسان دچار قطعی صد در صد می شود. نمونه این مورد، پیام رسان سروش پلاس ظهر دیروز چهارشنبه اعلام کرد: «به‌دلیل استقبال کم‌نظیر شما کاربران عزیز از سروش‌پلاس، در ساعات اوج ترافیک، برخی از کاربران از ساعاتی قبل با اختلال موقت در پیام‌رسانی مواجه شده‌اند. تیم سروش‌پلاس در حال بررسی و رفع این موضوع است و مشکل به‌زودی برطرف خواهد شد. بابت این اختلال از شما عذرخواهی می‌کنیم و از صبوری و همراهی‌تان صمیمانه سپاسگزاریم.»

یک ابهام

اما یک سوال و شاید یک ابهام در روزهای اخیر، در میان کاربران مطرح شد که اگر پیام رسان های داخلی قابل رصد هستند، پس چرا خدماتشان در روزهای اغتشاشات متوقف شد؟

یه زبان ساده تر، یعنی اکر کاربران از پیام رسان های داخلی علیه امنیت کشور استفاده کنند، مگر قابل رصد و پایش نیست و اگر هست علت توقف خدماتشان در حوادث اخیر چه بود؟ در این باره محمدجواد امینی، از دست اندرکاران پیام‌رسان‌های ایتا و روبیکا، توضیحاتی داده که نشان می دهد، محتوای پیام ها قابل رصد است: «ما خطوط قرمزی مشخص کرده‌ایم و یکی از آن ها توهین به مقدسات است. در هر کشوری، حتی غیر اسلامی، رهبران و نمادهای ملی جزو مقدسات به شمار می‌آیند. در کشور ما نیز نظام جمهوری اسلامی در این دسته قرار می‌گیرد. برای نظارت، واحدی به نام پایش ایجاد کرده‌ایم که به صورت هوشمند و تا حد زیادی بدون دخالت انسانی محتوا را بررسی می‌کند. همان‌طور که هر ابزار و محصولی قوانین خودش را دارد، ما هم قوانینی برای پیام‌رسان خود گذاشته‌ایم. این چارچوب‌ها هم‌راستا با قوانین کلان حاکمیتی کشور است.»با این توصیف، این پرسش همچنان بی پاسخ می ماند که علت قطع خدمات پیام رسان های داخلی و حتی پیامک های تلفن همراه در ایام اغتشاشات چه بوده است؟

آمادگی نداریم

  قطع خدمات پیام رسان های داخلی در حوادث اخیر، روی دیگری هم می تواند داشته باشد. 

محمدرضا اصنافی، پژوهشگر حوزه رسانه در این باره به خبرگزاری مهر گفته است: «در گذشته، پیام‌رسان‌های خارجی بستر کارهای ضد امنیتی معرفی می‌شدند، اما تجربه امسال و مسدود شدن پلتفرم‌های داخلی نشان می‌دهد که مسئله، داخلی یا خارجی بودن نیست؛ بلکه ما از آمادگی امنیتی لازم برای مدیریت فعالیت‌های ضد شورش برخوردار نیستیم.»

این سیاست گذاری های نادرست  

به باور اصنافی این که پیام‌رسان‌های داخلی هم مسدود شدند، نشان می‌دهد که «سیاست‌گذاری ۲۰ ساله برای ایجاد پلتفرم بومی نیاز ما را رفع نکرده و اگر مشکل تلگرام امنیتی بوده، بستن پیام‌رسان‌های داخلی نیز نشان‌دهنده وجود همان نوع ظرفیت و مشکل است.» این کارشناس معتقد است که قطع ارتباطات اثرات روانی دارد؛ چراکه اطلاع‌رسانی و گفت وگو باعث کاهش اضطراب می‌شود: «مسدود شدن همه راه‌های ارتباطی از جمله پیامک و پیام‌رسان‌ها، آثار روانی، اقتصادی و سیاسی به دنبال دارد.»

پیام رسان های داخلی را تقویت کنیم

امروز نمی توان با نگاه محدودگرا نسبت به اینترنت و فضای مجازی، صاحب یک حکمرانی سایبری پیشرو بود؛ یعنی، این فضا، امروز به بستر کسب و کار در بخش های مختلف خرد و کلان شده، به طوری که کسب‌وکارهای دیجیتال بر اساس برنامه هفتم توسعه قرار است بستری مهم برای رشد و توسعه اقتصاد کشور باشد. بنابراین به هر میزان این فضا به ویژه در بخش سکوهای داخلی صاحب رشد و توسعه شویم، این مسیر اقتصاد دیجیتال است که هموار و صعودی می شود. در عین حال، قطعی و محدودیت فضاهای بین الملل، با خسارات قابل توجهی همراه است. احسان مسلمی از فعالان اقتصاد دیجیتال روز گذشته در یادداشتی برای زومیت نوشته است: «وزارت ارتباطات با نگاهی تقلیل‌گرایانه زیان روزانه کسب‌وکارها در زمان جنگ ۱۲ روزه را حدود ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد. اگر همین محاسبه هم مبنا قرار بگیرد، فقط در ۱۰ روز قطعی سراسری اینترنت حدود ۴۰ همت خسارت به اقتصاد دیجیتال وارد شده است. البته باید توجه داشت که این محاسبات با فرض فعال‌بودن فیلترشکن‌ها انجام شده است و در روزهای بی‌اینترنتی مطلق، این عدد بزرگ‌تر هم خواهد بود.»