این روستا در گیلان، روستای ملی بامبوبافی شد

همشهری‌آنلاین: روستای لیالستان در گیلان به‌طور رسمی در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد؛ جایی که هنر سنتی بامبوبافی نه تنها میراث فرهنگی و هویت بومی مردم را نشان می‌دهد، بلکه پیوندی منحصربه‌فرد میان طبیعت، معیشت و هنر ایجاد کرده است.

سعید رحمتی‌زاده و همسرش زهره یعقوبی، زوج کارآفرین و پیشکسوت بامبوبافی روستای لیالستان هستند. رحمتی‌زاده، ثبت ملی روستای لیالستان را به فال نیک می‌گیرد و به همشهری ‌آنلاین می‌گوید: «هنر دست مردمان روستا از این طریق معرفی می‌شود و با یک هنر دوستدار محیط زیست که یک قرن قدمت دارد، آشنا می‌شوند.»

نی خیزران یا همان بامبو، نخستین بار همراه با تخم چای، از سوی کاشف‌السلطنه به گیلان پا گذاشت و به دلیل رطوبت در محیط اطراف رودخانه‌ها به خوبی رشد کرد. رحمتی‌زاده جرقه‌های نخست بامبوبافی در گیلان را با پا گرفتن کارخانه‌های چای همزمان می‌داند و ادامه می‌دهد: «افرادی از چین برای راه‌اندازی کارخانه‌های چای به گیلان آمدند. همان‌طور که بیشتر ما ایرانی‌ها خوشنویسی و فرش‌بافی را به خوبی بلد هستیم، چینی‌ها هم استاد بامبوبافی هستند و به چند از نفر از بومی‌ها بافت الک برای غربال چای را یاد دادند. افرادی مثل غلامرضا نصیری و جواد جهانگیری از همان نخستین‌های بامبوبافی در لیالستان بودند.» کم‌کم اهالی روستا بامبوبافی را از این دو نفر یاد می‌گیرند و با راه‌اندازی خانه صنایع دستی در سال ۱۳۵۵ در روستا، کشت بامبو و بامبوبافی به افراد بسیاری آموزش داده می‌شود. بامبوی لیالستان سفید است.

بافت هندسی در محصولات

اگر نوار هر بند حلقه نی خیزران وقتی که قد کشید، سفید رنگ باشد، به آن بامبوی سفید می‌گویند. بامبوی لیالستان هم سفید است. نقوش ایجاد شده در محصولات بامبوبافی بر اثر انتخاب نوع بافت و با استفاده از تکنیک رد کردن رشته‌ها از زیر و روی رشته دیگر، ایجاد می‌شوند.

با این حال همه بافت محصولات کاملا هندسی است. سعید رحمتی‌زاده، پیشکسوت بامبوبافی روستای لیالستان می‌گوید: «محصولاتی از انواع سبد، آجیل خوری، میوه‌خوری تا لوستر و دیوارکوب با بامبو بافته می‌شود که در رقابت با محصولات بامبوبافی خارجی کیفیت و ماندگاری بهتری دارد. مشتری‌هایی دارم که می‌گویند ۳۰ سال است یک سبد بامبو دارند و هنوز هم قابل استفاده است.» برای بافت بامبو، هنرمندان ابتدا دایره کف ظروف و سپس بدنه را می‌بافند. رحمتی‌زاده می گوید که گاهی برای وصل کردن برخی از قطعات به یکدیگر از مفتول‌های سیمی یا چسب استفاده می‌شود و در پایان، با قیچی برش داده می‌شود تا محصول یکنواخت باشد و اندازه بامبوها بلند و کوتاه نشود.

بامبوبافی، پیوند طبیعت، معیشت و هنر

یوسف سلمان‌خواه مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان، ثبت ملی روستای لیالستان را به منزله به‌رسمیت شناختن یک هنر سنتی و میراث زنده، دانش بومی و هویت فرهنگی ریشه‌دار در جغرافیای گیلان می‌داند و می‌گوید: «ثبت ملی این روستا نشان می‌دهد که صنایع‌دستی زمانی ماندگار و اثرگذار هستند که در بستر زندگی مردم جریان داشته باشند و لیالستان نمونه‌ای روشن از پیوند موفق میان طبیعت، معیشت و هنر است. ثبت ملی لیالستان به هدفمند شدن آموزش‌ها، ارتقای کیفیت تولید، ایجاد زنجیره ارزش و در نهایت افزایش درآمد هنرمندان بومی منجر می‌شود و بستر مناسبی برای توسعه گردشگری فرهنگی و تجربه‌محور ایجاد می‌کند.»