رحماندوست: شعر ضدزن یا مردسالارانه ندارم
۹۵۵۳۰۹
۰۹ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۱:۰۳
۶۵۱۰ 
اعتمادآنلاین با مصطفی رحماندوست درباره انتقادهای اخیر از ترانه‌های نوازش او و وضعیت ادبیات کودک و نوجوان گفت‌وگویی ترتیب داده که در ادامه می‌خوانید.

اعتمادآنلاین با مصطفی رحماندوست درباره انتقادهای اخیر از ترانه‌های نوازش او و وضعیت ادبیات کودک و نوجوان گفت‌وگویی ترتیب داده که در ادامه می‌خوانید.

رحماندوست: شعر ضدزن یا مردسالارانه ندارم

*پس از منتشر شدن شعری از شما، بسیاری از فعالان اجتماعی واکنش نشان دادند. چه شد که از «صددانه یاقوت» به این شعر رسیدیم؟

به جای بدی نرسیدیم. حرفی را می‌زنم که جای دیگری نزده‌ام. به فرض یکی از 317 کتابی که رحمان‌دوست نوشته سرتاسر خراب. اما این واکنش‌ها، واکنش‌های عصبی و بی‌سوادانه‌ای است. می‌توانند منصفانه نقد کنند که مثلاً این کار رحمان‌دوست خوب است آن کارش بد. اما متاسفانه واکنش‌ها به این شکل نبود. یا دفاع کردند و خوب گفتند یا بد.

این‌ حرف‌ها به خاطر وجود فضای مجازی است. افراد به راحتی در خانه خودشان می‌نشینند و هر طور که دوست دارند نقد و قضاوت می‌کنند. در دنیای نو گفتمان متقابل وجود دارد. هم باید بگوییم، هم بشنویم و هم استدلال طرف مقابل را گوش دهیم. اما در فضای مجازی چنین گفتمانی وجود ندارد.

*کمی راجع ‌به شعر «ترانه‌های نوازش» که بسیاری معتقدند مناسب کودکان نیست و زن‌ستیزانه است توضیح دهید؟

سال‌هاست در حوزه ادبیات کودک و نوجوان کار می‌کنم. این شعر سال 82 چاپ شد و سال 85 توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به صورت کتاب درآمد. این مجموعه شامل چندین صفحه است که هر صفحه یک شعر دخترانه و یک شعر پسرانه دارد. همین شعرها را برای دختران هم گفته‌ام و به موضوعات دیگر هم پرداخته شده است. اما متاسفانه همه شعرهای این مجموعه بررسی نشده است.

اگر در تمام شعرهای من شما یک شعر ضدزن، جنسیت‌گرایانه یا مردسالارانه پیدا کردید، حاضرم تقاصش را پس بدهم. این شعر از زبان یک پیرزن و بر اساس یک فولکلور گفته شده است.

فولکلور ما این بوده که دخترشان را پرت می‌کردند بالا و می‌گفتند: «زن استوار، زن استوار». چون استوار در آن زمان شغل مهمی بوده است. یا «به کس کسونش نمی‌دم، به همه کسونش نمی‌دم، شاه بیاد با لشکرش...» اینها مبالغه است.

در تعریف شعر نظامی می‌گوید: «زیباترین شعر، دروغ‌ترین آنهاست.» یا در اصطلاح عربی‌اش می‌گویند: «در شعر مپیچ و در فن او/ چون اکذب اوست احسن او». حالا نمی‌خواهم بگویم دروغ گفتم و اصلاً از شعر خودم فاصله نمی‌گیرم. این شعر، شعر خوبی است. یک مادربزرگ برای بچه‌اش آرزویی می‌کند و این عاطفی‌ترین نوع برخورد است.

مجموعه‌های «ترانه‌های نوازش»، «ترانه‌های نیایش» و «بازی با انگشت‌ها» را بر اساس فولکلورهای قدیمی خودمان درست کرده‌ام. حالا چرا این‌طور شد؟ مطمئنم کسی از من دلخور بوده که این شعر را پیدا و شروع به این قضاوت‌ها کرده‌ است. همیشه می‌گویم، شما هم بروید شعرهایتان را بگویید شاید مردم بیشتر از شعرهای من دوست داشته باشند.

این وسط عده‌ای هم وااسفا سر دادند که پس وزارت ارشاد چه می‌کند؟ کانون پرورش کودکان و نوجوانان چرا اینها را چاپ کرده است؟ گروهی هم به حربه سانسور متوسل شدند. این‌ رفتارها بسیار زشت است. ما نباید بگوییم چرا سانسور نکردید، باید بگوییم آفرین این منتشر شده و بگذاریم ضدش هم منتشر شود.

*شکل شعر گفتن برای کودک و نوجوان به چه شکل است؟ آیا می‌توانیم مفاهیم اجتماعی مانند ازدواج را وارد ادبیات کودکانه کنیم؟

من یکسری شعر دارم به نام «هیچانه» که اصلاً معنا ندارند. این اشعار فقط ریتم و بازی دارند و برای این است که با این ریتم‌ها کودک را نوازش کنی و دستی به سر و گوش او بکشی. کودک 2 سه ساله که اصلاً مفهوم جنسیت‌گرایانه را نمی‌فهمد.

مثل لالایی‌ها که مثلاً می‌گویند: «لالا لالا گل زیره، باباش رفته زن بگیره/ خدا کنه سر نگیره، زنش توی راه بمیره.» اینها را سال‌ها خوانده‌اند و هیچ اتفاقی هم نیفتاده است. اما چون ادبیات کودک را نمی‌شناسند این‌گونه قضاوت می‌کنند.

*وضعیت ادبیات کودک و نوجوان و آثاری که در این زمینه منتشر می‌شود از نظر شما چگونه است؟

متاسفانه وضع کتابخوانی در سطحی نیست که بخواهیم خودمان را با دنیا مقایسه کنیم. در این زمینه بسیار عقب هستیم. وقتی با جمعیت 80 میلیون نفری ایران، کتاب کودک در بهترین حالت به تیراژ هزارتایی می‌رسد، دیگر معلوم است اوضاع به چه شکل است.

وضع کتاب کودک از نظر کیفیت محتوا خوب است؛ یعنی شاعران، نویسندگان و مترجمان کارشان را خوب انجام می‌دهند، اما مخاطب باید بخواند که نمی‌خواند، از این رو صنعت نشر کودک راه نمی‌افتد. مثلاً یک نویسنده یا نقاش ادبیات کودکانه باید بتواند از طریق کارش زندگی‌اش را بچرخاند و خودش را تصحیح کند ولی متاسفانه این اتفاق نمی‌افتد.

برچسب ها:
انتشار یافته: 13
در انتظار بررسی:0
Iran, Islamic Republic of
11:52 - 1398/11/09
این پیرمرد اصلا تو باغ نیست.همین که تو این مملکت پیرمردها برای همه چیز ما تصمیم می گیرند باعث شده امثال این بابابزرگ وقیح بشن
Iran, Islamic Republic of
12:21 - 1398/11/09
من که این شعر و خواندم اصلا حس زنستیزانه ای در آن ندیدم.
Iran, Islamic Republic of
12:35 - 1398/11/09
اگربگه باید هرچیزی سر جاش باشه شما باید توهین کنی
اینکه میگی پیر مرد یعنی چی؟
می خواستم بک جوابی بدم پشیمان شدم
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۰۳ - ۱۳۹۸/۱۱/۳۰
هر چیزی سر جاش باشه یعنی عروس نوکری مادر شوهرو بکنه؟؟؟؟ کور خوندی دخترای الان دیگه خیلی حواسشون به خودشون هست که مورد ظلم قرار نگیرن
Russian Federation
12:48 - 1398/11/09
استاد رحماندوست ، شاعری معتقد و متعهد بوده و هست نباید کسی که تخصصی در ادبیات کودکان نداره نظر بده خیلی ازما عادت داریم در همه ی زمینه ها نظر بدیم در حالی که شاید در هیچ کدومشون تخصص نداشته باشیم....نابسامانی های جوامع و فاجعه ها از همین جا آغاز می شه....
Iran, Islamic Republic of
17:28 - 1398/11/09
اون یکی شعرشم که داره میگه بابا رفته زن بگیره خخخ
اینم در راستای تبلیغ چند همسری
ایشاالله یه روزی بیاد مرد سالاری از کره زمین محو بشه
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۲۷ - ۱۳۹۸/۱۱/۱۰
فعلا که زن سالاریه که.پسراتن به ازدواج نمیدن.حتی اگه خونواده ای شعرراقبول داشته باشن
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۲۷ - ۱۳۹۸/۱۱/۱۰
فعلا که زن سالاریه که.پسراتن به ازدواج نمیدن.حتی اگه خونواده ای شعرراقبول داشته باشن
Iran, Islamic Republic of
17:30 - 1398/11/09
میگه از زبان یه پیرزن بوده شعر
برای اینکه خودش با لالایی های ضد زن مادر و مادربزرگش بزرگ شده
پیرزن قدیمیا همشون ضد زن بودن
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۰۱:۴۴ - ۱۳۹۸/۱۱/۱۰
من این پیام بالاییو قبل اینکه حرف دختراشو بشنوم گذاشته بودم
الان نظرم عوض شد
Iran, Islamic Republic of
01:54 - 1398/11/10
یاد یک شعری افتادم که اتفاقا اون هم حدود بیست سال پیش توسط شهرام آذر سروده شده:
بابا اومده. از راه اومده. با کی اومده؟ چرا خندون اومده؟ اون کیه باهاش؟ چه هیزه اون چشاش. بابا میخنده باهاش. دست اونه تو دساش. ماما بیا. مهمون اومده. بابای ما، با یه خانوم اومده! ماما میگه: این زنیکه کیه؟ جریان چی چیه؟ بابا میگه: این زن منه. صیغه منه. خانوم خونه، از امروز ایشونه. غوغایی میشه. بلوایی میشه. خرتوخر میشه. کتک کاری میشه. ما بچه ها میزنیم به چاک .. الی آخر
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج