قوی‌ترین رادیو تلسکوپ جهان در حال فرو ریختن است

پارگی سیم‌های اصلی یک رادیو تلسکوپ آمریکایی بسیار مهم برای دانش اخترشناسی، این دستگاه را در معرض خطر فرو ریختن قرار داده است.

تا کنون دو رشته از کابل‌های اصلی این رادیو تلسکوپ که در نزدیکی شهر «آرسیبو» پورتوریکو واقع است، پاره شده و هر لحظه بیم آن می‌رود که این دستگاه دچار آسیب جدی و خرابی تعمیرناپذیری شود.

رادیو تلسکوپ آرسیبو یکی از قوی‌ترین تلسکوپ‌های جهان است که صدها دانشمند از آن استفاده می‌کنند. اما اکنون کابل‌های نگهدارنده آن یکی یکی در حال گسیختن هستند. روز ۶ نوامبر (۱۶ آبان) یکی از سیم‌های اصلی که بخشی از دستگاه به وزن ۹۰۰ تن را نگه می‌داشت، پاره شد و ۱۵۰ متر پایین‌تر، روی گنبد بزرگ تلسکوپ افتاد. کار این گنبد که ۳۰۰ متر قطر دارد، دریافت امواج رادیویی از فضاست.

در روز ۱۰ اوت (۲۰ مرداد) نیز کابل دیگری فرو افتاده و حدود ۳۰ متر از بخش گیرنده امواج را خراب کرده بود. به این ترتیب اکنون دستگاه تنها به کمک چند سیم نگه داشته شده و هر یک از آنها به دلیل پارگی بقیه سیم‌ها، بار بیشتری از حد توان معمول خود را تحمل می‌کنند. دانشگاه فلوریدا که مدیریت این سایت علمی را بر عهده دارد، با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که این وضعیت احتمالا به «فرو ریختن کل سازه» خواهد انجامید.

هنوز علت حادثه دوم که دو روز پیش روی داد، مشخص نشده اما دلیل حادثه اول ایراد مهره نگهدارنده انتهایی کابل اعلام شده است. این مهره برای بررسی دقیق‌تر به مرکز فضایی کندی متعلق به ناسا، سازمان فضایی آمریکا فرستاده شده است.

مسئولان دانشگاه فلوریدا گفته‌اند که با استفاده از تصاویر پهپادی، نشانه‌هایی از پارگی در سیم‌های باقیمانده رادیوتلسکوپ نیز مشاهده شده است.

فرانسیسکو کوردووا، رئیس سایت رادیو تلسکوپ آرسیبو با انتشار بیانیه‌ای با اظهار بدبینی گفته است که به دلیل حساسیت دستگاه و فرسودگی بخش‌هایی از آن، کارشناسان برای هر گونه اقدامی به هدف تعمیر و محکم‌سازی دوباره آن با «تردیدهای زیاد»ی روبرو هستند. خسارت وارد شده به این مرکز تا این زمان ۱۲ میلیون دلار برآورد شده که قرار است از محل هزینه‌های پژوهشی دولت آمریکا تأمین شود. کابل‌های جدید نیز برای جایگزینی سفارش داده شده است.

تلسکوپ رادیویی آرسیبو ۵۷ سال پیش ساخته شده و چندین زلزله و سیل و طوفان را از سر گذرانده است. این دستگاه تا کنون چندین بار تعمیر اساسی شده و در ماه اوت، هنگامی که کابل اصلی اول آن پاره شد، عوامل فنی هنوز مشغول انجام تعمیرات بی‌پایان خرابی‌هایی بودند که بر اثر طوفان ماریا در سال ۲۰۱۷ به وجود آمده بود.

این تلسکوپ آمریکایی به ویژه به عنوان یکی از مهم‌ترین رصدخانه‌های جهان برای مطالعه تَپ‌اخترها شناخته می‌شود. تَپ‌اخترها ستاره‌های نوترونی چرخانی هستند که با سرعت بسیار زیادی دوران کرده و پالس‌های مداومی از انرژی تابشی به همراه خطوط میدان مغناطیسی قوی را از خود منتشر می‌کنند.