سایه دو اژدها بر آسمان جنگ ایران و اسرائیل

هفت صبح:   در هفتمین روز از یکی از شدیدترین درگیری‌های نظامی در تاریخ معاصر خاورمیانه، خطوط نبرد میان ایران و اسرائیل به نقطه‌ای رسیده که مداخله قدرت‌های جهانی را از حالت احتمالی به یک واقعیت دیپلماتیک و نظامی تبدیل کرده است. آسمان‌های منطقه، از صدای موشک‌ها، پهپادها و سامانه‌های پدافندی پر شده و تنش‌ها به سطحی بی‌سابقه رسیده است.

در این میان، روسیه و چین، دو قدرت شرقی، با لحنی صریح و هشدارآمیز، علیه اسرائیل و متحدان غربی‌اش، به‌ویژه آمریکا، موضع‌گیری کرده‌اند. آنچه تا چند روز پیش حمایت محتاطانه از ایران تلقی می‌شد، اکنون به صف‌بندی آشکار در برابر هرگونه اقدام نظامی علیه تهران تبدیل شده است. این تحولات نه‌تنها معادلات منطقه‌ای را پیچیده‌تر کرده، بلکه خطر یک رویارویی گسترده‌تر را به همراه دارد.

 هشدار کرملین به واشنگتن: پیامدها غیرقابل پیش‌بینی خواهد بود

در ساعات اولیه روز پنجشنبه، ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، در بیانیه‌ای تند اعلام کرد: «هرگونه مداخله نظامی آمریکا در این درگیری می‌تواند عواقبی غیرقابل پیش‌بینی و به شدت خطرناک برای کل منطقه به همراه داشته باشد.» او با اشاره به تحرکات اخیر ناوگان دریایی آمریکا در خلیج فارس، از جمله استقرار ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن و افزایش پروازهای هواپیماهای شناسایی و بمب‌افکن‌های استراتژیک B-52 در نزدیکی مرزهای ایران، هشدار داد که مسکو این اقدامات را «تحریک‌آمیز» و «نقض آشکار منشور ملل متحد» می‌داند. زاخارووا تأکید کرد که هرگونه تجاوز مستقیم یا غیرمستقیم به خاک ایران، «فاجعه‌ای امنیتی» را در خاورمیانه رقم خواهد زد.

تنها چند ساعت پس از این بیانیه، یوری اوشاکوف، مشاور ارشد رئیس‌جمهور روسیه، از تماس تلفنی میان ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ خبر داد. به گفته اوشاکوف، دو رهبر نه‌تنها حملات اخیر اسرائیل به زیرساخت‌های شهری و نظامی ایران، از جمله پایگاه‌های نظامی در تهران و کرج‌ را به شدت محکوم کردند، بلکه بر لزوم توقف فوری درگیری‌ها و بازگشت به دیپلماسی تأکید داشتند.

پوتین در این گفت‌وگو، از آمادگی روسیه برای میانجی‌گری در مذاکرات آتش‌بس خبر داد و هشدار داد که هرگونه تشدید تنش از سوی غرب می‌تواند به «واکنش‌های قاطع» مسکو منجر شود. منابع آگاه در مسکو گزارش داده‌اند که روسیه در ۴۸ ساعت گذشته، تحرکات نظامی خود را در پایگاه‌های دریای خزر و قفقاز افزایش داده و سامانه‌های پدافند هوایی اس-۴۰۰ را در حالت آماده‌باش قرار داده است.

پکن: استفاده از زور راه‌حل نیست

در پکن نیز، وزارت امور خارجه چین با لحنی کم‌سابقه، موضعی قاطع اتخاذ کرد. گوئو جیاکون، سخنگوی این وزارتخانه، خطاب به دولت اسرائیل اظهار داشت: «چین از همه طرف‌ها، به‌ویژه اسرائیل، می‌خواهد که منافع مردم منطقه را در اولویت قرار داده، خصومت‌ها را فوراً متوقف کنند و از هرگونه استفاده از زور خودداری کنند.»

او با انتقاد از حملات اخیر به تأسیسات نظامی و غیرنظامی ایران، افزود: «پکن هر اقدامی که حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی ایران را تضعیف کند، محکوم می‌کند. تهدید و اجبار نظامی، ابزار مشروع حل اختلافات نیست.» چین همچنین نسبت به گزارش‌های تأییدنشده درباره برنامه‌ریزی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، از جمله مراکز نطنز، فردو و اراک، ابراز نگرانی عمیق کرد. رسانه‌های دولتی چین، مانند شینهوا، این تماس تلفنی میان شی جین‌پینگ و پوتین را «نشانه‌ای از وحدت استراتژیک دو قدرت در برابر یک بحران در حال گسترش» توصیف کردند.

شی جین‌پینگ در این گفت‌وگو تأکید کرد: «اولویت اصلی، توقف درگیری‌ها و برقراری آتش‌بس فوری است. راه‌حل اختلافات از آسمان جنگنده‌ها نمی‌گذرد، بلکه از میز مذاکره حاصل می‌شود.» در ۴۸ ساعت گذشته، چین اقدامات عملی نیز انجام داده است.

پکن هشدارهای امنیتی جدیدی برای شهروندان خود در اسرائیل، لبنان و کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر کرده و از شرکت‌های کشتیرانی چینی خواسته است تا مسیرهای تجاری در تنگه هرمز و بندرگاه‌های کلیدی منطقه را با احتیاط مدیریت کنند. منابع دیپلماتیک گزارش داده‌اند که چین در حال رایزنی با کشورهای عضو بریکس، به‌ویژه هند و آفریقای جنوبی، برای ایجاد یک جبهه دیپلماتیک مشترک به منظور فشار برای آتش‌بس است. این اقدامات نشان‌دهنده عزم پکن برای ایفای نقشی فعال‌تر در این بحران است.

 جمع‌بندی: صف‌بندی‌ها روشن‌تر از همیشه

جنگ ایران و اسرائیل، برای اولین بار در دو دهه اخیر، به وضوح به میدان تقابل قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. اسرائیل با حمایت سنتی آمریکا و برخی متحدان اروپایی، بر ادامه فشار نظامی تأکید دارد، در حالی که ایران با پشتوانه محور مقاومت و حمایت آشکار سیاسی و دیپلماتیک مسکو و پکن، در برابر این فشارها ایستادگی می‌کند. در ۴۸ ساعت گذشته، گزارش‌هایی از افزایش حضور ناوهای جنگی بریتانیا در دریای مدیترانه و اعزام هواپیماهای اف-۳۵ آمریکا به پایگاه‌های منطقه‌ای منتشر شده که نشان‌دهنده آمادگی غرب برای سناریوهای احتمالی است.

با این حال، مواضع صریح روسیه و چین، همراه با تحرکات نظامی محدود اما معنادار آن‌ها، نشان می‌دهد که هرگونه تشدید تنش می‌تواند به یک تقابل گسترده‌تر منجر شود. اگر آتش این جنگ خاموش نشود، خطر عبور از مرزهای جغرافیایی و ورود به فاز تقابل جهانی دیگر تنها یک سناریوی فرضی نخواهد بود. شرق و غرب، هر دو دست بر قبضه دارند اما در این میان، صدای صلح از اردوگاه شرق بلندتر است، در حالی که غرب همچنان بر طبل جنگ می‌کوبد.