طنز؛ گونه شناسی: «لاما»ها

ماهنامه خط خطی - مجید دواچی: برخلاف ترامپ و سایر سفیدپوست های مهاجر تازه وارد، لاماها قرن های متمادی است که ساکن آمریکا هستند و اصلا هم به فکر ممنوعیت ورود سایر حیوانات به این قاره نیفتاده اند. یک روز، یکی از سرخ پوست های اینکا به یکی از این لاماها گفت: «قربان دستت! ممکن است بار من را ببری آن طرف رشته کوه آند؟»

لاما هم که در رودربایستی قرار گرفته بود، این کار را برایش انجام داد. اینکای مورد اشاره چند بار دیگر این تقاضا را مطرح کرد و لامای بخت برگشته هم اجابت کرد. به مصداق اینکه لطف امروز وظیفه فرداست، الان کلیه لاماها به کار باربری و حمل و نقل سنگین کوهستانی مشغول اند و اصلا این کار جزئی از هویت و فلسفه زندگی شان شده است.

اسپانیایی های مهاجم، در سال ۱۵۳۳، پدر اینکاها را در آوردند، ولی وضعیت لاماها فرقی نکرد و همچنان بار روی دوش شان بود. در الفبای اسپانیایی، یک L بی خاصیت وجود داشت که نمی دانستند با آن چه کنند، تا این که چشم شان به این حیوان افتاد و اسمش را گذاشتند LLAMA. به نظر من، با یک دانه L هم کار راه می افتاد، ولی به هر حال، کار نیکو کردن از پر کردن است. لاما را در اسپانیایی، لی آه ما تلفظ می کنند، چرا که تلفظ صحیح اسپانیایی اش همین است.

اصلا آدم نباید کلمات را به صورت درست تلفظ کند، دقیقا مثل عزیزانی که هنوز جلسه دوم کلاس زبان شان تمام نشده، در موقع تعجب، چنان wow می گویند که گل جماعت انگلیسی زبان دنیا بیایند پیش شان تلفظ صحیح این کلمه و تفاوت مخرج تلفظ w و v را یاد بگیرند.

لاماها دوست دارند در مناطق کوهستانی مرتفع زندگی کنند. سایر حیوانات را با سنگ هم بزنید حاضر نیستند بروند در آن ارتفاع زندگی کنند، بس که هوایش رقیق است و نفس آدم یعنی همان حیوان در نمی آید. اما لاماها چون چیزی در مورد اکسیژن به گوش شان نخورده است، مشکلی هم در این باره ندارند. به نظر من، همین مسئله ثابت می کند اگر این قدر درباره خطرات آلودگی هوا، شاخص سلامت هوا، میزان مجاز فلان آینده و ... حرف و حدیث راه نمی انداختند، مردم کلان شهرها هم متوجه آلودگی هوا نمی شدند و مثل سابق زندگی شان را می کردند. کلا ما عادت داریم مشکل ایجاد کنیم و بعد هم مثل یک موجودی در حل آن بمانیم.

لاماها متعلق به خانواده شترها هستند ولی خیلی وقت پیش تصمیم گرفتند که راه خودشان را جدا کنند و در حال حاضر هم دیگر مشخصات ظاهری خانواده متبوعشان را ندارند. این خیلی اشتباه است که بگوییم لاما مثل شتر می ماند، با این تفاوت که کوهان ندارد. من دقیقا نمی دانم شتری که کوهان نداشته باشد چه چیزش به شتر می ماند که اینها لاماها را شبیه آن می دانند. به هر حال، اشتباه کردن و اصرار بر روی اشتباه از مشخصات موجود دوپا است.

لاماها سرشان در حساب و کتاب است و می دانند که دقیقا چه مقدار بار باید حمل کنند. اگر شما حتی یک کیلو اضافه بر این مقدار، بار روی لاما بگذارید، او وسط راه پهن می شود و جان به جانش کنی از جایش تکان نمی خورد تا این که شما بیایی و آن بار اضافه را از روی دوشش، یعنی پشتش، برداری. ایشان بعدا اگر حس و حالش را داشت و دلش خواست، بلند می شود و کارش را انجام می دهد. البته اگر پشیمانی و ندامت واقعی را از این اجحاف و زورگویی در چشمان شما ببیند.

به هر حال، از این موضوع می شود نتیجه گرفت ما آدم ها با لاماها خیلی تفاوت داریم، چرا که هر چه بارمان می کنند صدای مان در نمی آید. نهایتا دو سه تا هشتگ می زنیم و در حالی که بار اضافه را به دوش می کشیم و بارکشی خود را به نحو احسن انجام می دهیم، از بار اضافی شکایت می کنیم!

لاماها در روابط اجتماعی خود بسیار رک و بی پرده هستند. مثلا اگر از شما خوش شان نیاید، اصلا سعی نمی کنند این علاقه نداشتن را مثل آدم ها زیر لبخندی تصنعی پنهان کنند و مرد و مردانه روبروی شما می ایستند و تف می کنند توی صورت تان. البته بعضی آدم ها هم چنین اخلاقی دارند، ولی انصافا این حد از رک بودن را من توصیه نمی کنم. خود دانید.

بعضا مشاهده شده است که لاماها حوصله شان از زندگی سر می رود و می زنند به سیم آخر و خل و چل بازی. کسی هم نزدیک تر از ملت پرو دم دست شان نمی بینند و می افتند به جان آنها. البته تا حدی هم حق دارند. هر چه باشد، اجداد همین پرویی ها بودند که اولین بار درخواست حمل بار را به لاماها دادند. از آنجا که لاما حیوان باهوش و تحصیلکرده ای است و به راحتی می تواند تا ده بشمارد، چنین خشونت فیزیکی از او بعید است، ولی گویا در دنیای لاماها هم تحصیلات، فهم و شعور نمی آورد.

بعضی لاماها در این موارد، به روانشناس یا مشاور مراجعه می کنند ولی چون معمولا این کار هم وجهه خوشایندی ندارد و هم هزینه بردار است، ترجیح می دهند دسته جمعی بروند پشت کوه و آنجا علف نشخوار کنند و بحث سیاسی کنند. تجربه ثابت کرده است این کار باعث آرامش لاماها می شود و بسیار مفید فایده است. بگذریم.

همه بچه لاماها در فصل بهار به دنیا می آیند، البته این موضوع ربطی به آنها ندارد و بیشتر نشان هماهنگی والدین شان در امر تولید مثل است. آلکاپاها که لاماهای اهلی شده هستند، هیچ گاه به صورت وحشی دیده نشده اند. متقابلا، گواناکوها و ویکوناها که گونه وحشی لاماها هستند، نیز هیچ گاه به صورت اهلی یافت نشده اند.

خوشبختانه در این مورد می توان گفت این با آن در و پیگیر قضیه نشد و اصولا کش دادن قضایا کار درستی نیست. ویکونای نر از شش تا پانزده همسر اختیار می کند. ممکن است کسانی ذوق زده شوند و بگویند خوشا به حالش، فقط سرسره ناصری کم دارد این جناب، ولی هیچ وقت نباید زود قضاوت کرد. یک لحظه تصور کنید پانزده همسر وی، هم زمان، مهریه شان را بگذارند اجرا. فکر کنم صرف تصور چنین وضعیتی موجب تصدیق بشود و نیازی به توضیح بیشتر نباشد.

از این مسئله که بگذریم باید دانست که در فصل جفت گیری، دو ویکونای نر آن قدر بر سر تصاحب ویکونای ماده می جنگند تا یکی کشته شود. اینجاست که می گویند هر که پانزده تا زن خواهد، جور دوئل و بکش بکش کشد!