تماشای یک فیلم تحسین‌شده، حال کاربران را حسابی گرفت!

برترین‌ها: به تازگی لو رفتن یک فیلم فرانسوی حرف و حدیث‌هایی را درباره موضوع و فرم ساخت آن مطرح کرده. فیلم "ماده" (The Substance) از همان ابتدا با انتظارات بزرگی وارد صحنه شد؛ فیلمی با ترکیب ژانر وحشت و نقدی اجتماعی بر وسواس هالیوود نسبت به زیبایی و جوانی. اما برخلاف هیاهویی که پیرامون آن شکل گرفت، این اثر نتوانست چیزی بیش از کلیشه‌های تکراری از مشکلات زنان در صنعت سرگرمی به نمایش بگذارد. این فیلم نه تنها مورد استقبال مخاطبان قرار نگرفت، بلکه واکنش‌های منفی بسیاری از سوی تماشاگران و منتقدان، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، به همراه داشت. توییتر فارسی نیز پر از نظرات تند و نقدهایی بود که فیلم را به خاطر نگاه سطحی و کلیشه‌ای‌اش محکوم کردند.

ماجرای فیلم چیست و مشکل اصلی کجاست؟

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات The Substance، پرداخت سطحی آن به موضوعات حساس مانند پیری و فشارهای زیبایی بر زنان است. فیلم از کلیشه‌های قدیمی "زیبایی از دست رفته" استفاده می‌کند، اما به شکلی که بیشتر یک مونولوگ است تا یک بحث جدی. داستان حول محور شخصیتی به نام الیزابت (دمی مور) می‌چرخد که برای بازیابی جوانی‌اش دست به استفاده از ماده‌ای عجیب می‌زند که منجر به خلق نسخه‌ای جوان‌تر و جذاب‌تر از خود (با بازی مارگارت کوالی) می‌شود. اما روایت فیلم به جای نقد هوشمندانه‌ای از این مشکلات، بیشتر به یک تقلید کلیشه‌ای از ترس‌های مرتبط با پیری تبدیل شده است.

غالب نظرات منتقدان چه سمت و سویی دارد؟

منتقدان نیز به شدت از طراحی شخصیت‌ها و بی‌توجهی به عمق احساسی آن‌ها انتقاد کرده‌اند. الیزابت، با وجود اینکه بازی دمی مور درخشان است، به شکل یک قربانی بی‌فکر به تصویر کشیده شده که فقط برای جوانی از دست رفته‌اش می‌جنگد، بدون اینکه لحظه‌ای به فکر روش‌های دیگر برای بازیابی جایگاهش باشد. یکی از نقدها به صراحت بیان می‌کند: "الیزابت به‌جای تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه، تبدیل به کلیشه‌ای از زنی می‌شود که برای بازیابی جوانی خود به هر چیز وحشتناکی تن می‌دهد". همین‌طور، فیلم در پرداخت درست به مضامین فمینیستی خود نیز شکست خورده است و حتی برخی منتقدان آن را "هگ‌اسپلویتیشن" (نوعی بهره‌برداری از کلیشه‌های مربوط به زنانی که از زیبایی و قدرتشان کاسته می‌شود) توصیف کرده‌اند.

بخشی از یادداشت یک منتقد سینما در روزنامه گاردین درباره این فیلم را می‌خوانید: کورالی فارگیت کارگردان فیلم هیجان‌انگیز و خشن «انتقام» (Revenge) در سال ۲۰۱۷، با فیلم "ماده" در جشنواره کن ۲۰۲۴ شرکت کرد و حتی جایزه بهترین فیلم‌نامه را هم به خانه برد. این فیلم به معنای واقعی کلمه وحشتناک، احمقانه و به شکل سرسام‌آوری افراطی است. هیچ ظرافت یا نگرش مثبت به بدن یا هر نوع حس مثبتی در این فیلم به چشم نمی‌خورد. این فیلم یک اشکال دارد و بیش از حد طولانی‌ست، اما انتخاب بازیگر دمی مور که در مقابل تمام اتفاقات خوش‌اخلاق و پذیرا به نظر می‌رسد، یک تصمیم عاقلانه بود. به عنوان یک هجونامه تهاجمی، به اندازه – یا حتی بهتر از – دو برنده‌ی واقعی نخل طلای کن، «تیتان» (Titane ) ساخته‌ی ژولیا دوکورنو و «مثلث غم» (Triangle of Sadness) ساخته‌ی روبن اوستلوند است. «ماده» یک تمثیل فانتزی منزجرکننده از زن‌ستیزی و شی‌انگاری بدن است که به مشاغل موفق زنان در رسانه‌ها و زندگی عمومی می‌پردازد و منوط به پنهان نگه داشتن نسخه‌ی پیرتر، شخصیت‌تر و سطح پایین‌تر از خود است.

کاربران چه واکنشی دارند؟

کاربران توییتر فارسی نیز به شدت نسبت به فیلم واکنش نشان داده‌اند:

حمید نوشته بود: واقعاً این چه پیامی داره؟ زنی که پیر میشه باید به هیولای هالیوود تبدیل بشه؟ این دیگه نسخه جدید از خرافات زنه دیگه!

سارا هم انتقاد کرده: فیلم بیشتر از اینکه واقعاً ترسناک باشه، مسخره‌اس! انگار از دل فیلمای دهه 80 اومده، ولی با همون طرز فکر منسوخ.

بنفشه: اشتباه کردم فیلم The Substance رو الان دیدم. فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان و طراح صحنه، همشون مریضن. هر یکی دو سال یک بار یک فیلم مریض تو همین سبک میاد بیرون و هم جایزه می‌بره و هم نمی‌دونم چرا می‌شینم نگاه می‌کنم. هم می‌خوام ببینم و هم صحنه‌هاش اذیتم می‌کنه.

یوسف هم به فیلمبرداری این فیلم تاخته: از همون سکانس دوم داد زد که من نسخه‌ی دیگه‌ای از زباله‌های چند سال اخیرم. دوربین فیلم، از بی‌ربط‌ترین‌های سال‌های اخیر بود.

و احسان: خونه‌تکونی وحشت موجی بود که با Get Out راه افتاد تا ژانر رو از یک دورهمی شبانه جدی‌تر بگیریم. اما استعاره‌ها هی خام‌تر می‌شن و پشت تصویر چشم‌نواز دوربین پناه می‌گیرن. برای من The Substance هم چیزی بیش‌تر از یک اپیزود Rick and Morty نشد و جادوش رو از دقایق ابتدایی از دست داد.