حاج کاظم ول کن ماجرا نیست!

تماشا: مستند«حاج کاظم» ساخته مسعود نجفی از جمله مستندهای قابل توجه سینمای ایران در سال های اخیر است که در جشنواره فیلم فجر نمایش بحث برانگیزی داشت و جنجال و حواشی بسیاری پیرامون آن شکل گرفت تا جایی که برنامه «هفت» هم مفصلا به دعواهای دور و بر این مستند پرداخت. «حاج کاظم» در واقع درباره جانباز 70 درصدی یعنی ناصر افشاری است.

ناصر افشاری همان جانباز شناخته شده ای است که پرستویی مدت ها پیگیر وضعیت درمانی او بود و تلاش کرد تا مسئولان بنیاد شهید او را برای درمان به خارج بفرستند، تلاشی که نهایتا بی نتیجه ماند. یعنی دقیقا مثل فیلم «آژانس شیشه ای» این مستند اولین نمایشش در جشنواره فجر امسال به نمایش درآمد و تبدیل به پرحاشیه ترین مستند جشنواره شد. با این مستند و حواشی اکرانش در جشنواره بیشتر آشنا شوید.

باز هم مشکل حل نشد

مستند «حاج کاظم» تلفیقی زیبا از صحنه های مهم فیلم «آژانس شیشه ای» با پیگیری های پرستویی درباره این جانباز است همراه با مصاحبه هایی تلخ و تکاندهنده درباره وضعیت این جانباز. جانبازی که حتی آقای احمدی نژاد هم رسما دستور پیگیری وضعیت او را داده است ولی باز هم مشکل او حل نشده است. در فیلم بارها نامه دستور آقای احمدی نژاد برای پیگیری وضعیت این جانباز نشان داده می شود.


سندی معتبر برای حقانیت «آژانس شیشه ای»

مستند «حاج کاظم» تکاندهنده تر از خود آژانس شیشه ای درآمده است چون دارای سندهای معتبری است بر اینکه واقعا چقدر «آژانس شیشه ای» فیلمی واقعی بوده است. در جایی از این مستند ناصر افشاری روزنامه ای را نشان می دهد که در آن روزنامه خودش در مصاحبه ای گفته فقط خودش و خدا می دانند که جانبازانی مثل او چقدر درد می کشند.

در سکانس های پایانی فیلم ناصر افشاری حرف بسیار تلخی می زند که به نظر می رسد بر ذهن مخاطبان تاثیر خواهد گذاشت. او می گوید با وجود همه بلایی که در طول جنگ سرش آمده هیچگاه گریه اش درنیامده است ولی این روزها با برخوردهایی که با او کرده اند، گریه اش درآمده است.


آغاز طغیان قهرمان های حاتمی کیا

هنگامی که «آژانس شیشه ای» در سال ۷۶ اکران شد جمله ای در تبلیغات این فیلم به چشم می خورد که نشان از اهمیت بسیار زیاد این ساخته بی نظیر حاتمی کیا داشت و این جمله این بود: «اگر پنجاه سال دیگر از شما بپرسند «آژانس شیشه ای» را دیده اید چه خواهید گفت؟» شهامت بسیار حاتمی کیا در طرح مسائل روز جامعه فضای تلخ و خشن فیلم ضرباهنگ تند و نماهای پیاپی، فیلمی دیدنی از «آژانس شیشه ای» ساخته است.

منتقدان سینمای ایران این فیلم را یکی از بهترین فیلم های سینمای ایران دانسته و حتی برخی منتقدان این فیلم را بهترین فیلم تاریخ سینما عنوان کرده اند. همینطور «آژانس شیشه ای» در یک نظرخواهی از تماشاگران جشنواره در چند سال پیش به عنوان بهترین فیلم تماشاگران جشنواره قرار گرفت. در فیلم «آژانس شیشه ای» حاج کاظم قهرمان اصلی فیلم حاتمی کیا وقتی همه راه ها را برای نجات همسنگر سابقش عباس بسته می بیند، عصیان می کند و با قانون درمی افتد.

عباس در این فیلم نمادی از آرمان های حاج کاظم هستند که او آنها را در خطر از دست رفتن می بیند. او وقتی خطر از دست رفتن آرمان هایش را می بیند، دست به اسلحه می برد و افراد داخل آژانس را به گروگان می گیرد. در این فیلم حاج کاظم ارزش های انقلابی و انسانی خود را با واقعیت های موجود در تعارض جدی می بیند. او اگرچه در ظاهر اقدام به گروگانگیری می کند ولی چون به بند کشیدن دیگران در تضاد با آرمان هایش است، اسم گروگان هایش را شاهد می گذارد.


وقتی نمایش «حاج کاظم» در جشنواره با حاشیه همراه شد

پس از پایان نمایش این فیلم در سالن 4 برج میلاد، خسروآبادی، مدیر روابط عمومی بنیاد شهید که همراه تعدادی از مدیران این بنیاد به تماشای این مستند آمده بودند، در اعتراض به فیلم گفت: «ای کاش کارگردان نظر ما را هم جویا می شد.» که مسعود نجفی اعلام کرد: «از شما یک بیانیه بود که کاملا بدون حذف یک واژه در فیلم آمده است.»

در ادامه هم صحبت های مدیر روابط عمومی بنیاد شهید مبنی بر اینکه 17 نفر جلوی حاج ناصر در نوبت اعزام هستند؛ با اعتراض حاضران همراه شد. کامران ملکی یکی از حاضران در سالن با صدای بلند گفت: «آقای خسروآبادی شما از کجا سوختید که به اینجا آمدید؟» یکی دیگر از حاضران هم در واکنش به بحث هایی که در این جلسه شکل گرفت، گفت: «کارگردان حرفش را در فیلم زده است. شما به جای اعتراض بهتر است از او تقدیر کنید که به مشکلات جانبازان پرداخته است.»

خسروآبادی گفت: «این کار جای تقدیر دارد و پیشنهاد می کنم ادامه این مستند در کلیک درد که به درمان جانبازان در ایران می پردازد؛ ساخته شود.» او ادامه داد: «خود آقای پرستویی آیا در جنگ بوده است؟» در این لحظه حاضران واکنش شدیدی به صحبت های او نشان دادند و با لحنی تند و اعتراض آمیز گفتند: «شما از کجا می دانید نبوده است؟»

زهرا مشتاق از اعضای شورای مرکز انجمن منتقدان هم که در جلسه حاضر بود، در اعتراض به مدیر روابط عمومی بنیاد شهید گفت: «من یک مستند درباره جانبازان ساخته ام و شاهدم که این افراد به شدت با مشکلات مواجه هستند و شما به جای دفاع بهتر است مشکلات آنها را حل کنید.»

مسعود نجفی هم ادامه داد: «این مستند با چهار ماه تحقیق ساخته شده و روندی که اتفاق افتاده به تصویر کشیده شده است و هیچ قضاوتی هم نمی شود.» اما خسروآبادی همچنان به دفاع از بنیاد پرداخت و گفت: «جانبازان همه جا مشکل دارند و تنها موضوع درمانشان نیست. حتی در سوار شدن اتوبوس بی آر تی هم دچار مشکل هستند.» این جلسه تا یک ساعت بعد از نمایش فیلم ادامه داشت و واحد مرکزی خبر و برنامه هفت نیز به پوشش آن پرداختند.


یکی بود، یکی نبود

ناصر افشاری که پرستویی از مهر ماه سال جاری پیگیر اعزامش برای درمان به خارج از کشور بود در نهایت صبح شنبه 30 دی ماه، با هزینه شخصی عازم فرانکفورت آلمان شد.

پرستویی که در فرودگاه امام خمینی (ره) برای بدرقه او حاضر شده بود، در این باره به خبرنگاران گفت: «بعد از چهار ماه تلاش خواستیم درد و فریاد یک جانباز را از طریق رسانه ها اعلام کنیم تا بنیاد شهید بتواند حمایت کند اما متاسفانه اتفاقی نیفتاد.»