خواندنی ها با برترین ها (۱۴۷)

برترین ها - محمودرضا حائری: در این شماره از خواندنی ها با زندگی نامه واروژان آهنگساز نامی دهه ۵۰، رمانی تاریخی با ترجمه ی مهدی سحابی، مجموعه داستانی از محمد کلباسی و... آشنا شوید.

فلسفه ادبیات

• پیتر لامارک
• ترجمه ی میثم محمدامینی
• نشر نو
• چاپ اول: ۹۶

چرا بعضی از رمان‌ها و شعرها و نمایشنامه‌ها «اثر هنری» به شمار می‌آیند، اما بعضی نه؟ چه وقت یک متن مکتوب «ادبیات» می‌شود؟ و این چه معنا و اهمیتی به آن متن می‌دهد؟ چرا «ادبیات» برای ما مهم است؟ نقد ادبی، در شکل رایج خود، گاهی می‌کوشد به این پرسش‌ها پاسخ دهد، اما رویکرد فلسفی امکان بررسی دقیق‌تر و رسیدن به بینش‌های عمیق‌تر دربارۀ ماهیت بنیادی ادبیات را فراهم می‌آورد.

فلسفۀ ادبیات شاخه‌ای نسبتاً نوپا در زیبایی‌شناسی تحلیلی است و این کتاب شامل بررسی و معرفی جامعی از مباحث طرح‌شده در این حوزه است. نویسندۀ کتاب،‌ پیتر لامارک، چهره‌ای مشهور و محققی پیشرو در این زمینه است. از جمله بحث‌های اصلی طرح‌شده در کتاب می‌توان به این‌ها اشاره کرد: مفهوم ادبیات به‌مثابۀ شکلی از هنر، ماهیت و شأن هستی‌شناختی آثار ادبی، شکل‌های تفسیر ادبی و ارزیابی آن، نقش صدق و معرفت در ارزیابی آثار ادبی، و ارزش ادبی.


مرگ وزیر مختار

• یوری نیکلایوویچ تینیانوف
• ترجمه ی مهدی سحابی
• نشر ماهی
• چاپ اول:۹۶

این کتاب روایتی داستانی از زندگی الکساندر گریبایدوف، دیپلمات، نمایشنامه نویس، شاعر و آهنگساز روس، از زمان ورودش به دنیای سیاست تا در زمان قتلش در تهران است.

نویسنده کتاب در زمان مرگ وزیر مختار روسیه، در ایران بوده و نگارش یک سوم پایانی کتاب در تهران می گذرد. تینیانوف، یکی از معروف ترین نویسندگان فرمالیست است و این کتاب هم بی نصیب از فرمالیسم نیست.

همچنین پیش از این، سریال «وزیر مختار» در سیمای جمهوری اسلامی ایران به نمایش درآمد که سرگذشت الکساندر گریبایدوف در تاریخ معاصر ایران را روایت می‌کرد.

یکی از مهمترمین تحولات سیاست خارجی ایران با روسیه، بعد از دوره دوم جنگ‌های ایران و روس و امضای عهدنامه ترکمانچای، در زمان سلطنت فتحعلی شاه و دوره دوم صدارت عبدالله خان امین الدوله، سفر گریبایدوف به عنوان سفیر روسیه به ایران و قتل وی در تهران است.

گریبایدوف برای اجرای مقرارت مربوط به عهدنامه ترکمنچای و حل اختلافات مرزی به ایران آمد، ولی به علت سوء رفتار و اهانت به مقدسات اسلامی ایرانیان که خواستار استرداد زنان گرجی و ارمنی که مدت‌ها در ایران اقامت داشتند، با تحریک علمای مذهبی به اتفاق همراهانش، توسط مردم به قتل رسید. خوشبختانه عواقب این حادثه به علت درگیری که بین روسیه و عثمانی گریبان‌گیر ایران نشد و نیکلای اول، تزار روس، به یک عذرخواهی خشک و خالی هیات اعزامی دولت ایران قناعت کرد.


واروژان

• حسین عصاران
• نشر رشدیه
• چاپ اول:۹۶

«...«گفت‌وگو با نزدیک‌ترین یاران و همراهان واروژان آغاز شد.. برخی از صاحب‌نام‌ها که در این سالها به گوشه‌ای خزیده بودند و دل به گفتن و از خود گفتن نداشتند، با نام واروژان به احترام از جای برخاستند و پاسخ گفتند.. همه‌ی طرف‌های گفت‌وگو، بی‌قید و شرط او را مهربان، عاشق، صمیمی، دوست‌داشتنی، کاربلد، متواضع و ناب می‌دانستند. هر جمله از پاسخ‌ها با جمله‌ای از مدح واروژان آغاز و با اظهار علاقه به او تمام می‌شد. در متن این کتاب بسیاری از این واژه‌ها و عبارات و مدایح عاشقانه و خالصانه حذف شد تا بیشتر، خودِ تاریخ و کارهای او جلوه‌‌گری کند. امید آنکه در خواندنِ همین روایت‌های حاضر، صدای این عشق عمومی را بشنوید...»


او

• محمد کلباسی
• نشر چشمه
• چاپ اول:96

محمد کلباسی یکی از نویسندگان کهنه‌کارِ ادبیاتِ ایران است و از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های جریان داستان‌نویسی موسوم به جُنگ اصفهان. کلباسی که در سالِ 1358 با انتشارِ مجموعه‌ داستانِ سربازِ کوچک خوش درخشید، کنارِ هوشنگ گلشیری و ابوالحسن نجفی از بانیانِ جنگ اصفهان بود. کلباسی در رشته‌ی ادبیات تطبیقی از دانشگاهِ تهران مدرکِ فوق‌‏لیسانس دارد و سال‌ها به کارِ تدریس در داخل و خارج از ایران مشغول بوده. این داستان‌نویس اصفهانی به خاطرِ داستان‌های کوتاهِ تأثیرگذارش در چند دهه‌ی گذشته اهمیت فراوانی دارد. مجموعه ‌داستانِ او مشتمل است بر ده داستان از این نویسنده که در پروسه‌ی زمانی به‏نسبت طولانی‌ای نوشته شده است.

کلباسی در داستان‌هایش تنهایی و حیرتِ انسان را روایت می‌کند و مردانی را که ناگهان با چهره‌ای از مرگ روبه‏رو می‌شوند و قهرمان‌هایی که نمی‌فهمند چرا حوادث چنین سخت و بی‌خبر بر ایشان فرود می‌آید. چنین فرایندی ا‌ست که داستان‌های این داستان‌نویسِ باتجربه را بسیار بااهمیت و خواندنی می‌کند. کلباسی در داستان‌های این مجموعه جهانی می‌سازد مملو از تردید، اتفاق و ماجرا که قرار است برای خواننده‌ی خود غافلگیرکننده باشند. داستان‌های کلباسی تنوع روایی و موضوعی دارند و ردپای تاریخِ معاصر را در آن‌ها می‏توان رصد کرد.


مقدمه ای سیاسی بر فلسفه

• لئو اشتراوس
• ترجمه ی یاشار جیرانی
• نشر آگه
• چاپ اول: 96

مقدمه‌اى سياسى بر فلسفه چهارده مقاله‌ى شناخته‌شده و تحسين‌شده‌ى لئو اشتراوس را در خود جاى داده است. مقالات "فلسفه سياسى چيست؟"، "حق طبيعى و رويکرد تاريخي"، "نسبي‌گرايي"، و "يک مؤخره" مهم‌ترين منابع براى فهم تقابل اشتراوس با پوزيتيويسم و تاريخ‌گرايى هستند. مقالات "تعقيب و آزار و هنر نوشتار" و "در باب نوع فراموش‌شده‌اى از نوشتار" خواننده را با نظريه‌ى اشتراوس در باب روش صحيح خوانش متون فلسفى يا همان هنر بين‌خطوط‌خوانى آشنا مي‌کنند. مقالات "تربيت ليبرال چيست؟" و "تربيت ليبرال و مسئوليت" ملاحظات صريح و شديداً مناقشه‌برانگيز اشتراوس درباب مسئله‌ى تربيت و فرهنگ را مطرح مي‌کنند.

مقالات "در باب فلسفه‌ى سياسى کلاسيک"، "چگونه فلسفه‌ى قرون ميانه را مطالعه کنيم؟"، "سه موج مدرنيته"، و "در باب قانون طبيعي" واضح‌ترين نظريات اشتراوس در باب تاريخ فلسفه‌ى سياسى يا همان "جدال قدما و مدرن‌ها" را درخود جاى داده‌اند. و در نهايت، مقالات "اورشليم و آتن" و "پيشرفت يا بازگشت؟" تأملات اشتراوس در باب رابطه‌ى فلسفه و الاهيات، عقل و وحي، يا همان "مسئله‌ى الاهياتى ـ سياسي" را مطرح مي‌کنند. بر همين اساس مي‌توان گفت که اين مجموعه خطوط کلى فلسفه‌ى سياسى لئو اشتراوس را ترسيم مي‌کند. همان فلسفه‌ى سياسي‌اى که تلاش مي‌کند با کنارزدن آنچه اشتراوس "شبه‌فلسفه‌ها" يا موانع "مصنوعي" فلسفه‌ورزى مي‌نامد، راه را براى احياى فلسفه در معناى آغازين و اصيل آن باز کند. همان فلسفه‌ى سياسى که مقدمه‌ى سياسى بر فلسفه است.